Geomorfologie FLOT Aardrijkskunde jaar 1

Geomorfologie
Vooral over de exogene krachten

- Verwering = afbrokkelen, blijft op vooral dezelfde plek
- Erosie = het meenemen van materiaal, er zit beweging in
- Sedimentatie

Erosie onder invloed van:
- Wind (eolisch transport)
- Water (fluviatiele en mariene erosie)
- IJs (Glaciale erosie)
- Natuurlijke zwaartekracht
- Fluvio-glaciale erosie (smeltwater)

 Bedrock/moedergesteente: vast gesteente
 Regoliet: verweerde deel boven bedrock.
Materiaal is hier altijd geweest, maar is door
verwering veranderd van gesteente naar
sediment.
 Soil: bovenste stukje van de regoliet waarin
planten zich kunnen nestelen.

Verwering: Komt voor op zwakke plekken in gesteente
- Vaak langs joints (breuken)  ontstaan o.a. door tektoniek.

Mechanische verwering:
- Gesteente valt uit elkaar in deeltjes, maar de samenstelling van het
gesteente veranderd niet.
- Door: vorst, zout, wegvallende druk en temperatuurverschillen.
 Soorten mechanische verwering:
- Vorstwerking
- Zoutverwering
- Exfoliatie
- Insolatie (thermisch)

Chemische verwering:
- Verwering van gesteente door
chemische reacties.
- Samenstelling van gesteente
verandert.
- Bijvoorbeeld door: oplossen, reageren met water of zuurstof.
- Er is vocht nodig en het proces verloopt sneller bij hogere
temperatuur.

, Soorten chemische verwering:
- Hydratatie
∞ Water wordt opgenomen in het mineraal.
∞ VB: Verwering van graniet.
o Veldspaat  Kleideeltjes (spoelen of waaien weg).
o Kwarts SiO2  Zandkorrels (SiO2) blijven achter.
- Oxidatie
∞ Gesteente dat ijzer bevat verroest wanneer het blootgesteld
wordt aan zuurstof.
∞ Voor de reactie is zuurstof en water nodig.
∞ Hierdoor wordt het gesteente zwakker.
- Carbonatie
∞ Kalksteen lost op
∞ Onder invloed van zuur (regen)water
∞ Snel verweringsproces

Biologische verwering:
- Mechanische verwering: boomwortels en gangen van dieren
- Chemisch: afscheiding van zuren

Mechanische-, chemische- en biologische verwering hangen nauw samen
en versterken elkaar.

Intensiteit van verwering hangt af van:
- Moedermateriaal
- Aanwezigheid van bodem (zelfversterkend proces)
- Aanwezigheid vocht
- Temperatuur
- Bodemleven/plantenwortels

Karstverschijnselen:
- Carbonatie: kalksteen lost op door
zuur water van vegetatie
- Karstverschijnselen ontstaan door het
oplossen van kalksteen
- Wanneer water door scheuren sijpelt
lost kalksteen op. Hierdoor kunnen
grotten ontstaan. Binnen deze grotten
vormt de opgeloste kalk nieuwe
stalagmieten en stalactieten.
- Komt voor op plekken waar veel
kalksteen, regen en vegetatie voor
komt.

, Dolines:
- Wanneer de grot te groot
wordt, word de grot
instabiel. Hierdoor stort de
grot in en krijg je een gat
aan het oppervlak.
- In landschapsvorm
noemen we dit
karstverschijnselen.

Krachten op een helling:
- Wanneer de
wrijvingskracht groter is
dan de zwaartekracht dan
is er geen beweging.
- Wanneer de drempelwaarde van wrijving wordt overschreden gaat
de massa schuiven.

Bepalende factoren hellingstabiliteit:
- Materiaaleigenschappen
∞ Grootte
∞ Vorm (afronding)
- Vegetatie
- Hoeveelheid water
∞ Aanwezig
∞ Verzadigd
- Hellingsaspect
∞ Hellingshoek
∞ Breuken
 Hoe beter de consolidatie van het materiaal hoe stabieler de helling.
- Consolidatie: mate waarop materiaal bij elkaar wordt gehouden.
 Hoe beter de afronding des te minder de stabiliteit.
 Aanwezigheid van water heeft een positief effect op de stabiliteit.
- Aanwezigheid van te veel water heeft een negatief effect op de
stabiliteit.
 Een grotere hellingshoek en de aanwezigheid van breuken hebben een
negatief effect op de stabiliteit.

Factoren die gebieden gevoelig maken voor massabeweging:
- Steile hellingen
- Langdurige en/of intensieve regenval
- Voorkomen van aardbevingen
- Afwezigheid bodembedekking