PRAKTIJK HANDBOEK (BASISKENNIS)
FYSIOTHERAPIE EN MANUELE THERAPIE AD MODUM SOMT 2019-2022
CHESLEY TEN OEVER (421518)
,Inhoudsopgaven
Framework: Screening en Anamnese ................................................................................... 4
Tractus volgens Goodman & Snyder, 2009 ..................................................................................... 6
Referred Pain regio’s vanuit organen volgens Gerwin, 2002 .......................................................... 6
Referred pain vanuit facet/discus volgens Cooper, 2007 ................................................................ 7
Referred pain vanuit facet volgens Dwyer et al, 1990 .................................................................... 7
Rode vlaggen hoofdpijn volgens Childs, 2004 ................................................................................ 8
Rode vlaggen duizeligheid volgens NHG-Duizeligheid, 2017 ........................................................... 8
Algemene prognostische factoren volgens Artus, 2017 .................................................................. 9
Dermatomen (Let op! 33% overlap= onbetrouwbaar. Wel links en rechts verschil beoordelen op
gnostisch en vitaal. Zie ook N. Cutaneous (CAVE: Entrepment of OK) ............................................. 9
Classificatie van directe en indirecte spierblessure volgens Mueller, 2013 ................................... 10
Classificatie hoofdpijn volgens ICHD-3, 2018 en Sjaadstad, 2008 ................................................. 11
Absolute en relatieve contra indicaties bij HVLA-thrusts (IFOMT, 2012) ....................................... 11
1-page samenvatting onderste extremiteiten SOMT 2019-2022 ........................................ 13
1-page samenvatting bovenste extremiteiten SOMT 2019-2022 ....................................... 55
8 STAPPENPLAN LWK................................................................................................................... 90
ICD: ASPEC lage rugpijn graad / 3 volgens de KNGF richtlijn 2017/2022 met eventueel een sub
classificatie MCI volgens Cook en patroon herkenning volgens O’sullivan .............................................. 92
- CRITICAL NOTES BIOMECHANICAL EXPLANATION MT i.e.z. .................................................................. 93
ICD: Bechterew (Ankylosing spondylitis) ................................................................................................ 93
ICD: Sponylolisthesis ............................................................................................................................. 95
ICD: Verdenking van een Radiculair beeld/HNP op segment L4-L5 / L5-S1.............................................. 96
ICD: Symptomatische lumbale stenose.................................................................................................. 97
8 STAPPENPLAN (h)CWK .............................................................................................................. 99
ICD: Nekpijn graad 1 en graad 2 volgens de NPTF, (Guzman, 2008) ...................................................... 101
- TRIAGE: Hoofdpijn, nekpijn en Duizeligheid....................................................................................... 102
- Neurological examination (12 hersenzenuwen) ................................................................................. 103
ICD: Nekpijn graad 3 volgens de NPTF (Guzman, 2008) ........................................................................ 106
ICD: Sub-classificatie MCI (Bij nekpijn graad 1 en graad 2) ................................................................... 108
ICD: Sub classificatie hoofdpijn volgens de ICHD-3 criteria 2018 en Sjaadstad, 2008 voor cervicogene
hoofdpijn............................................................................................................................................ 109
ICD: Subclassificatie Duizeligheid volgens de NHG-standaard Duizeligheid, 2017 ................................. 111
8 STAPPPENPLAN EXTREMITEITEN ............................................................................................. 113
ICD: Epicondyalgie .............................................................................................................................. 113
ICD: SAPS ............................................................................................................................................ 114
ICD: Coxartrose/knieartrose................................................................................................................ 115
ICD: Femoroacetabular impingement (FAI).......................................................................................... 117
ICD: Inversietrauma en syndesmoses .................................................................................................. 119
ICD: Carpaal Tunnel Syndroom (CTS) ................................................................................................... 121
ICD Capsulitis Adhesiva (Frozen Shoulder) ........................................................................................... 122
PIJNEDUCATIE................................................................................................................... 125
CONVERGENTIE PROJECTIE THEORIE MBT HOOFDPIJN (OUDE THEORIE) ............................................. 125
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 2
, CENTRAL HYPEREXCITABILITY THEORIE (DELAY PAIN; NIEUWE THEORIE) ............................................. 125
PERIFERE SENSITISATIE (Arendt-Nielsen, 2015).................................................................................... 125
CENTRALE SENSITISATIE (Arendt-Nielsen, 2015) .................................................................................. 126
REF PAIN UIT MYOGENE STRUCTUREN (Arendt-Nielsen, 2015) ............................................................ 126
PATHOFYSIOLOGISCH MECHANISME PIJN EN DEPRESSIE ..................................................................... 126
ICD: Metabolsyndroom..................................................................................................... 127
ICD: Hip-Spine Syndrome (HSS)......................................................................................... 127
ICD: Late whiplashsyndroom en centrale sensitisatie (Nijs, 2010) .................................... 128
ICD: Ziekte van crohn ........................................................................................................ 130
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 3
,Framework: Screening en Anamnese
1 SCREENING
1. Hulpvraag SMART formuleren in 1 zin + verwachtingspatroon pt (past binnen domein
FT/MT?)
2. Rode Vlaggen:
a. # Recent trauma (leeftijd?)/Corticosteroids/
b. Maligniteiten Gewicht >5kg pm/Kanker voorgeschiedenis/non-mech
c. Itis/Infectie Algemene malaise/nachtpijn-zweten/Ontstekingen
d. CNS/myelopathie Prog. Neurologische sympt./looppatroon
3. Specifiek RV
LWK: Cauda, Spondylolisthese >50%,
THK: Bechterew: Rome criteria (volwassenen), Schauerman (Jongeren)
CWK: ALTIJD TRIAGE Hoofdpijn, Duizeligheid en Nekpijn uitvragen (DHANST) +5D’s
3N’s en A, Historie en (pulserende) Tinitus i.v.m. CAD
- Pancoast tumor (Rokers); C7-Th1 -> orthosympaticus down = Horner Syndr
- Ligamentair letsel hCWK (hoogenergetisch trauma)
- Acuut onstaan, progressief en onbekende vorm van hoofdpijn (zie bijlage)
- Acuut ontstaan van duizeligheid en gehoorverlies
Extremiteiten: RA, Necrose, ernstige parese/atrofie, ligamentair letsel etc.
4. Tractus & Reffered Pain, zie bijlage: Zijn er mogelijk andere klachten die wellicht
minder betrekken hebben op jouw voornaamste klacht?
LWK: Tractus locomotorisch, Digestivus, Urogenitalis, CNL
CWK: Tractus locomotorisch, Circulatoires, Respiratoires, CNL
5. Ontstaans en beloop van klachten: 24 uurs anamneses en eerder.
(Afwijkend beloop, maar verklaarbaar? Sterk afwijkend en progressief = RV!)
6. Houding en Bewegingsafhankelijk; Kan je de klacht verergeren of verminderen?
(Echter mensen met inflammatoire pijn kunnen in elke positie klachten hebben)
7. Vangnet Medische specialisten of HA/ziekenhuis bezoek/beelddiagnostiek/med
gebruik? (Niet ad modum SOMT, maar mijns inziens belangrijk qua inzicht)
8. Eventueel screenende testen en initiële hypothese: bv. Babinski (moet liefst hoog
sens zijn)
a. Gangpatroon analyse op verdenking van parese
b. Clost fist percussion / supine sign op verdenking # THK en LWK
c. Babinski / Illhirmer /hoffman test op verdenking mylopathie (evt. CPR Cook)
d. Anaal reflex /bilaterale sens stoornis lies op verdenking rijbroekalgesie/Cauda
e. Flexie test op verdenking Schauerman (streep op SIPS en 10cm, flexie lwk)
f. C-spine Rule op verdenking #CWK (hoogenergetisch, niet roteren 45gr L/R)
9. Conclusie PLUIS/ NIET PLUIS (contact huisarts/ spoed)
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 4
, 2 ANAMNESE (VALTIOS)
HORIZONTALE DEMENSIE RPS
1. Voorgeschiedenis: Status vooraf en preasens, eerder gehad,
andere klachten die momenteel spelen?
2. Aard: Uitstraling/Karakter pijn (hypothese soort pijn)
3. Locatie: Lokaal/regionaal/segmentaal (Of Ref. Pain?)
4. Tijdsbestek: Normaal-afwijkend/ (sub) Acuut/ Chronisch
Wanneer de meeste klachten Ochtend/Avond?
5. Ontstaansmoment: Surminage: Waardoor zolang klachten, iets
gebeurd in het verleden of zijn er dingen
veranderd bv. zwangerschap?)
Trauma: Hoe en evt. trauma-analyse?)
6. Intensiteit: NRS (min en max) /PSK (evt. combi NDI/QBPDS)
Infl: Moment van trauma hoge mate van pijn
(>7)? Denk aan inflammatoire pijn, ook lichte
pijn in rust.
7. Samenhang: Klachten provoceren tijdens welke
bewegingen? (Flexie/Extensie/Rotatie/3D/
Nemen af tijdens? (Valt pijn te moduleren?)
VERTICALE DEMENSIE RPS SCEGS (Somatisch, Cognitie, Emotie, Gedrag, Sociaal)
a. Persoonsfactoren BRAVOS-factoren/ Sport/Hobby/ Privé,
Bewegen (vindt zichzelf gezond? Roken, (vind zichzelf sportief?) Stress-events?
Alcohol, Voeding, Ontspanning en Slapen. Zit/stand houding (patroonherkenning?)
b. Omgevingsfactoren Werk (leuk werk, verzuim en collega’s)/
Thuissituatie (kinderen?) fysiek/houding werk? Studie/ Relatie/ Hulpmiddelen (relevant)
c. Medische voorgeschiedenis Co-morbiditeiten/nevenpathologie
Denk aan Metabol-syndroom: DM, hoge Medicatie gebruik
cholesterol en bloeddruk, BMI >30 icm Trauma’s/ OK-geschiedenis
buikomvang (80-94cm): ‘Low grade Verdere beelddiagnostiek (MRI, X-ray)
inflammation’ = leefstijl advies Specialisten of HA-consulten
d. Psychosociaal: Pijncoping (PCI-33): Doe je nog alle
Valide en betrouwbaar: Goed dagelijkse bezigheden? Negeer je de pijn
PCI: chronisch RA en Fibro of doe je juist wat rustiger aan?
Tampa: chronische LWK en Fibro Tampa-schaal-17: Bang om te bewegen
Catasroferen: A-spec pijnklachten en het erger te maken?
Ziekteperceptie: klachten disfunctioneren Catastroferen (PCS-13): Kan je de pijn uit
4DKL: Stress, depressie, angst, somatisatie jouw gedachten zetten? Denk je dat het
Altijd stellen: Ben je ongerust? ooit nog beter zal worden?
Ziekteperceptie (IPQ-9): Wat denk je zelf
dat het is? Oorzaak volgens u? Hoelang
gaat dit volgens u duren?
SAMENVATTING AAN PT: Hierboven genoemde
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 5
FYSIOTHERAPIE EN MANUELE THERAPIE AD MODUM SOMT 2019-2022
CHESLEY TEN OEVER (421518)
,Inhoudsopgaven
Framework: Screening en Anamnese ................................................................................... 4
Tractus volgens Goodman & Snyder, 2009 ..................................................................................... 6
Referred Pain regio’s vanuit organen volgens Gerwin, 2002 .......................................................... 6
Referred pain vanuit facet/discus volgens Cooper, 2007 ................................................................ 7
Referred pain vanuit facet volgens Dwyer et al, 1990 .................................................................... 7
Rode vlaggen hoofdpijn volgens Childs, 2004 ................................................................................ 8
Rode vlaggen duizeligheid volgens NHG-Duizeligheid, 2017 ........................................................... 8
Algemene prognostische factoren volgens Artus, 2017 .................................................................. 9
Dermatomen (Let op! 33% overlap= onbetrouwbaar. Wel links en rechts verschil beoordelen op
gnostisch en vitaal. Zie ook N. Cutaneous (CAVE: Entrepment of OK) ............................................. 9
Classificatie van directe en indirecte spierblessure volgens Mueller, 2013 ................................... 10
Classificatie hoofdpijn volgens ICHD-3, 2018 en Sjaadstad, 2008 ................................................. 11
Absolute en relatieve contra indicaties bij HVLA-thrusts (IFOMT, 2012) ....................................... 11
1-page samenvatting onderste extremiteiten SOMT 2019-2022 ........................................ 13
1-page samenvatting bovenste extremiteiten SOMT 2019-2022 ....................................... 55
8 STAPPENPLAN LWK................................................................................................................... 90
ICD: ASPEC lage rugpijn graad / 3 volgens de KNGF richtlijn 2017/2022 met eventueel een sub
classificatie MCI volgens Cook en patroon herkenning volgens O’sullivan .............................................. 92
- CRITICAL NOTES BIOMECHANICAL EXPLANATION MT i.e.z. .................................................................. 93
ICD: Bechterew (Ankylosing spondylitis) ................................................................................................ 93
ICD: Sponylolisthesis ............................................................................................................................. 95
ICD: Verdenking van een Radiculair beeld/HNP op segment L4-L5 / L5-S1.............................................. 96
ICD: Symptomatische lumbale stenose.................................................................................................. 97
8 STAPPENPLAN (h)CWK .............................................................................................................. 99
ICD: Nekpijn graad 1 en graad 2 volgens de NPTF, (Guzman, 2008) ...................................................... 101
- TRIAGE: Hoofdpijn, nekpijn en Duizeligheid....................................................................................... 102
- Neurological examination (12 hersenzenuwen) ................................................................................. 103
ICD: Nekpijn graad 3 volgens de NPTF (Guzman, 2008) ........................................................................ 106
ICD: Sub-classificatie MCI (Bij nekpijn graad 1 en graad 2) ................................................................... 108
ICD: Sub classificatie hoofdpijn volgens de ICHD-3 criteria 2018 en Sjaadstad, 2008 voor cervicogene
hoofdpijn............................................................................................................................................ 109
ICD: Subclassificatie Duizeligheid volgens de NHG-standaard Duizeligheid, 2017 ................................. 111
8 STAPPPENPLAN EXTREMITEITEN ............................................................................................. 113
ICD: Epicondyalgie .............................................................................................................................. 113
ICD: SAPS ............................................................................................................................................ 114
ICD: Coxartrose/knieartrose................................................................................................................ 115
ICD: Femoroacetabular impingement (FAI).......................................................................................... 117
ICD: Inversietrauma en syndesmoses .................................................................................................. 119
ICD: Carpaal Tunnel Syndroom (CTS) ................................................................................................... 121
ICD Capsulitis Adhesiva (Frozen Shoulder) ........................................................................................... 122
PIJNEDUCATIE................................................................................................................... 125
CONVERGENTIE PROJECTIE THEORIE MBT HOOFDPIJN (OUDE THEORIE) ............................................. 125
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 2
, CENTRAL HYPEREXCITABILITY THEORIE (DELAY PAIN; NIEUWE THEORIE) ............................................. 125
PERIFERE SENSITISATIE (Arendt-Nielsen, 2015).................................................................................... 125
CENTRALE SENSITISATIE (Arendt-Nielsen, 2015) .................................................................................. 126
REF PAIN UIT MYOGENE STRUCTUREN (Arendt-Nielsen, 2015) ............................................................ 126
PATHOFYSIOLOGISCH MECHANISME PIJN EN DEPRESSIE ..................................................................... 126
ICD: Metabolsyndroom..................................................................................................... 127
ICD: Hip-Spine Syndrome (HSS)......................................................................................... 127
ICD: Late whiplashsyndroom en centrale sensitisatie (Nijs, 2010) .................................... 128
ICD: Ziekte van crohn ........................................................................................................ 130
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 3
,Framework: Screening en Anamnese
1 SCREENING
1. Hulpvraag SMART formuleren in 1 zin + verwachtingspatroon pt (past binnen domein
FT/MT?)
2. Rode Vlaggen:
a. # Recent trauma (leeftijd?)/Corticosteroids/
b. Maligniteiten Gewicht >5kg pm/Kanker voorgeschiedenis/non-mech
c. Itis/Infectie Algemene malaise/nachtpijn-zweten/Ontstekingen
d. CNS/myelopathie Prog. Neurologische sympt./looppatroon
3. Specifiek RV
LWK: Cauda, Spondylolisthese >50%,
THK: Bechterew: Rome criteria (volwassenen), Schauerman (Jongeren)
CWK: ALTIJD TRIAGE Hoofdpijn, Duizeligheid en Nekpijn uitvragen (DHANST) +5D’s
3N’s en A, Historie en (pulserende) Tinitus i.v.m. CAD
- Pancoast tumor (Rokers); C7-Th1 -> orthosympaticus down = Horner Syndr
- Ligamentair letsel hCWK (hoogenergetisch trauma)
- Acuut onstaan, progressief en onbekende vorm van hoofdpijn (zie bijlage)
- Acuut ontstaan van duizeligheid en gehoorverlies
Extremiteiten: RA, Necrose, ernstige parese/atrofie, ligamentair letsel etc.
4. Tractus & Reffered Pain, zie bijlage: Zijn er mogelijk andere klachten die wellicht
minder betrekken hebben op jouw voornaamste klacht?
LWK: Tractus locomotorisch, Digestivus, Urogenitalis, CNL
CWK: Tractus locomotorisch, Circulatoires, Respiratoires, CNL
5. Ontstaans en beloop van klachten: 24 uurs anamneses en eerder.
(Afwijkend beloop, maar verklaarbaar? Sterk afwijkend en progressief = RV!)
6. Houding en Bewegingsafhankelijk; Kan je de klacht verergeren of verminderen?
(Echter mensen met inflammatoire pijn kunnen in elke positie klachten hebben)
7. Vangnet Medische specialisten of HA/ziekenhuis bezoek/beelddiagnostiek/med
gebruik? (Niet ad modum SOMT, maar mijns inziens belangrijk qua inzicht)
8. Eventueel screenende testen en initiële hypothese: bv. Babinski (moet liefst hoog
sens zijn)
a. Gangpatroon analyse op verdenking van parese
b. Clost fist percussion / supine sign op verdenking # THK en LWK
c. Babinski / Illhirmer /hoffman test op verdenking mylopathie (evt. CPR Cook)
d. Anaal reflex /bilaterale sens stoornis lies op verdenking rijbroekalgesie/Cauda
e. Flexie test op verdenking Schauerman (streep op SIPS en 10cm, flexie lwk)
f. C-spine Rule op verdenking #CWK (hoogenergetisch, niet roteren 45gr L/R)
9. Conclusie PLUIS/ NIET PLUIS (contact huisarts/ spoed)
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 4
, 2 ANAMNESE (VALTIOS)
HORIZONTALE DEMENSIE RPS
1. Voorgeschiedenis: Status vooraf en preasens, eerder gehad,
andere klachten die momenteel spelen?
2. Aard: Uitstraling/Karakter pijn (hypothese soort pijn)
3. Locatie: Lokaal/regionaal/segmentaal (Of Ref. Pain?)
4. Tijdsbestek: Normaal-afwijkend/ (sub) Acuut/ Chronisch
Wanneer de meeste klachten Ochtend/Avond?
5. Ontstaansmoment: Surminage: Waardoor zolang klachten, iets
gebeurd in het verleden of zijn er dingen
veranderd bv. zwangerschap?)
Trauma: Hoe en evt. trauma-analyse?)
6. Intensiteit: NRS (min en max) /PSK (evt. combi NDI/QBPDS)
Infl: Moment van trauma hoge mate van pijn
(>7)? Denk aan inflammatoire pijn, ook lichte
pijn in rust.
7. Samenhang: Klachten provoceren tijdens welke
bewegingen? (Flexie/Extensie/Rotatie/3D/
Nemen af tijdens? (Valt pijn te moduleren?)
VERTICALE DEMENSIE RPS SCEGS (Somatisch, Cognitie, Emotie, Gedrag, Sociaal)
a. Persoonsfactoren BRAVOS-factoren/ Sport/Hobby/ Privé,
Bewegen (vindt zichzelf gezond? Roken, (vind zichzelf sportief?) Stress-events?
Alcohol, Voeding, Ontspanning en Slapen. Zit/stand houding (patroonherkenning?)
b. Omgevingsfactoren Werk (leuk werk, verzuim en collega’s)/
Thuissituatie (kinderen?) fysiek/houding werk? Studie/ Relatie/ Hulpmiddelen (relevant)
c. Medische voorgeschiedenis Co-morbiditeiten/nevenpathologie
Denk aan Metabol-syndroom: DM, hoge Medicatie gebruik
cholesterol en bloeddruk, BMI >30 icm Trauma’s/ OK-geschiedenis
buikomvang (80-94cm): ‘Low grade Verdere beelddiagnostiek (MRI, X-ray)
inflammation’ = leefstijl advies Specialisten of HA-consulten
d. Psychosociaal: Pijncoping (PCI-33): Doe je nog alle
Valide en betrouwbaar: Goed dagelijkse bezigheden? Negeer je de pijn
PCI: chronisch RA en Fibro of doe je juist wat rustiger aan?
Tampa: chronische LWK en Fibro Tampa-schaal-17: Bang om te bewegen
Catasroferen: A-spec pijnklachten en het erger te maken?
Ziekteperceptie: klachten disfunctioneren Catastroferen (PCS-13): Kan je de pijn uit
4DKL: Stress, depressie, angst, somatisatie jouw gedachten zetten? Denk je dat het
Altijd stellen: Ben je ongerust? ooit nog beter zal worden?
Ziekteperceptie (IPQ-9): Wat denk je zelf
dat het is? Oorzaak volgens u? Hoelang
gaat dit volgens u duren?
SAMENVATTING AAN PT: Hierboven genoemde
HANDBOEK MMT AD MODUM SOMT | CHESLEY TEN OEVER | 421518 5
