Geyl: Discussie zonder eind
Geschiedenis is een veld waarin er altijd meerdere antwoorden op dezelfde vraag zijn. Dat is
simpelweg de aard van geschiedenis. Iedere vorm van geschiedschrijving wordt beïnvloed
door de persoonlijke kenmerken van de historicus en de omstandigheden waaronder wordt
geschreven. Hierdoor worden dezelfde historische gebeurtenissen op personen altijd
verschillend gezien door historici die op verschillende momenten geschiedenis schreven. De
auteur neemt Napoleon hiervan als voorbeeld. Historici hebben uiteenlopende oordelen of
uitspraken over hem gedaan, maar ze hebben allemaal waarde. De waarheid komt namelijk
in verschillende vormen.
Lerner: why history matters
Geschiedenis is onderdeel van ons zelfbeeld en daarmee heeft het invloed op onze
toekomst. Geschiedenis kan ook een rol spelen bij het genezen van psychische
problematiek; denk aan therapieën waarbij mensen hun traumatische ervaringen moeten
navertellen en dan steeds iets anders om de herinnering acceptabeler te maken. Mensen
gebruiken in het heden geschiedenis om er een identiteit aan te ontlenen. De auteur is van
betekenis dat al deze geschiedenis, of het nu artefacten of foto’s zijn, waardeloos zijn als ze
geen context hebben. Een betekenisvolle relatie tot het verleden vereist een actieve
houding. Het vereist inbeeldingsvermogen en empathie. Als je dat hebt, kan geschiedenis
een betekenis geven aan het leven door je de identificeren met degenen die voor je hebben
geleefd.
Geschiedenis kan echter ook misbruikt worden. Mensen construeren
gemeenschappen, gebaseerd op bijvoorbeeld etniciteit of een ander kenmerk, en plaatsen
dan hun eigen groep recht tegenover andere groepen. De groepen benadrukken gedeelde
waarden, ideeën en ervaringen. Neem bijvoorbeeld het verhaal van het christendom, de
protestantse ethiek of de American Dream. Zij die buiten deze groepen vallen, ervaren
echter de negatieve gevolgen. Het benadrukken van de positieve in-group benadrukt ook de
negatieve kenmerken van de out-group. Verschillen tussen ‘zij en wij’ worden natuurlijk
gemaakt en daardoor wordt de afwijkendheid van de anderen versterkt.
Geschiedenis wordt al millennia hiervoor gebruikt door machthebbers. Verhalen van
grote overwinningen worden door heersers gebruikt om hun macht te legitimeren en te
behouden. In de 18e en 19e eeuw zorgden de verhalen van de heroïsche daden van
voorouders voor een basis voor de imperialistische politiek van westerse rijken. Deze
nationalistische geschiedschrijving wordt vandaag de dag tegengestaan door meer
gebalanceerde en genuanceerde versies van de geschiedenis. Deze genuanceerde maar
ook eerlijke blik op de geschiedenis is belangrijk, want als je ervoor kiest om een gedeelte
van je geschiedenis te negeren kunnen die negatieve zaken die je negeert juist weer de kop
op doen (auteur noemt als voorbeeld het verschil tussen Duitsland en Oostenrijk in hoe ze
met hun Nazi-verleden zijn omgegaan).
Uit het verleden kunnen we leren hoe vroegere generaties dachten en zich
gedroegen, hoe ze reageerden op de eisen van hun tijd en hoe ze hun problemen oplosten.
Middels analogieën kunnen we van hen leren, want de omstandigheden waarin wij leven
zullen altijd verschillen van het verleden. Het selectief herinneren van geschiedenis heeft
ertoe geleid dat grote groepen in de geschiedenis zijn vergeten. Bijvoorbeeld vrouwen en
Joden. Zij komen weinig voor in de geschiedschrijving en als ze wel beschreven worden, is
het vaak in een negatieve, onderdrukkende manier. De twee groepen verschillen echter wel
in hun relatie tot de geschiedenis. Joden waren al sinds de vroegste geschiedschrijving
bewust van hun relatie tot geschiedenis en ze hebben dit opgenomen in hun religieuze
Geschiedenis is een veld waarin er altijd meerdere antwoorden op dezelfde vraag zijn. Dat is
simpelweg de aard van geschiedenis. Iedere vorm van geschiedschrijving wordt beïnvloed
door de persoonlijke kenmerken van de historicus en de omstandigheden waaronder wordt
geschreven. Hierdoor worden dezelfde historische gebeurtenissen op personen altijd
verschillend gezien door historici die op verschillende momenten geschiedenis schreven. De
auteur neemt Napoleon hiervan als voorbeeld. Historici hebben uiteenlopende oordelen of
uitspraken over hem gedaan, maar ze hebben allemaal waarde. De waarheid komt namelijk
in verschillende vormen.
Lerner: why history matters
Geschiedenis is onderdeel van ons zelfbeeld en daarmee heeft het invloed op onze
toekomst. Geschiedenis kan ook een rol spelen bij het genezen van psychische
problematiek; denk aan therapieën waarbij mensen hun traumatische ervaringen moeten
navertellen en dan steeds iets anders om de herinnering acceptabeler te maken. Mensen
gebruiken in het heden geschiedenis om er een identiteit aan te ontlenen. De auteur is van
betekenis dat al deze geschiedenis, of het nu artefacten of foto’s zijn, waardeloos zijn als ze
geen context hebben. Een betekenisvolle relatie tot het verleden vereist een actieve
houding. Het vereist inbeeldingsvermogen en empathie. Als je dat hebt, kan geschiedenis
een betekenis geven aan het leven door je de identificeren met degenen die voor je hebben
geleefd.
Geschiedenis kan echter ook misbruikt worden. Mensen construeren
gemeenschappen, gebaseerd op bijvoorbeeld etniciteit of een ander kenmerk, en plaatsen
dan hun eigen groep recht tegenover andere groepen. De groepen benadrukken gedeelde
waarden, ideeën en ervaringen. Neem bijvoorbeeld het verhaal van het christendom, de
protestantse ethiek of de American Dream. Zij die buiten deze groepen vallen, ervaren
echter de negatieve gevolgen. Het benadrukken van de positieve in-group benadrukt ook de
negatieve kenmerken van de out-group. Verschillen tussen ‘zij en wij’ worden natuurlijk
gemaakt en daardoor wordt de afwijkendheid van de anderen versterkt.
Geschiedenis wordt al millennia hiervoor gebruikt door machthebbers. Verhalen van
grote overwinningen worden door heersers gebruikt om hun macht te legitimeren en te
behouden. In de 18e en 19e eeuw zorgden de verhalen van de heroïsche daden van
voorouders voor een basis voor de imperialistische politiek van westerse rijken. Deze
nationalistische geschiedschrijving wordt vandaag de dag tegengestaan door meer
gebalanceerde en genuanceerde versies van de geschiedenis. Deze genuanceerde maar
ook eerlijke blik op de geschiedenis is belangrijk, want als je ervoor kiest om een gedeelte
van je geschiedenis te negeren kunnen die negatieve zaken die je negeert juist weer de kop
op doen (auteur noemt als voorbeeld het verschil tussen Duitsland en Oostenrijk in hoe ze
met hun Nazi-verleden zijn omgegaan).
Uit het verleden kunnen we leren hoe vroegere generaties dachten en zich
gedroegen, hoe ze reageerden op de eisen van hun tijd en hoe ze hun problemen oplosten.
Middels analogieën kunnen we van hen leren, want de omstandigheden waarin wij leven
zullen altijd verschillen van het verleden. Het selectief herinneren van geschiedenis heeft
ertoe geleid dat grote groepen in de geschiedenis zijn vergeten. Bijvoorbeeld vrouwen en
Joden. Zij komen weinig voor in de geschiedschrijving en als ze wel beschreven worden, is
het vaak in een negatieve, onderdrukkende manier. De twee groepen verschillen echter wel
in hun relatie tot de geschiedenis. Joden waren al sinds de vroegste geschiedschrijving
bewust van hun relatie tot geschiedenis en ze hebben dit opgenomen in hun religieuze
