Hoofdstuk 1 - Psychologie: een palet vol theorieën
Wat is psychologie? →3 G’s
- Gedrag
- Gevoel
- Gedachten
Psychologie is de wetenschap die zowel het Gedrag van
mensen bestudeert als de Gevoelens en Gedachten die ze
hebben bij het ervaren van hun gedrag en de
omstandigheden waarin dit plaatsvindt.
Voorbeeld:
Gebeurtenis = COVID besmettingen wereldwijd
Gedachte = ik wil niet besmet raken
Gevoel = bang
Gedrag = afstand houden, handen wassen, mondkap dragen, drukte vermijden
Gevolg = minder angstig gevoel, niet ziek worden
Theorieën: referentiekaders waaruit psychologen te werk gaan
Functies van een theorie:
- systematische weergave van verschijning
- verklaren en voorspellen
- heuristische: nieuwe voorspellingen (andere situaties)
Indeling theoretische stromingen: mensbeelden & biopsychosociale model
Mensbeelden
● Mechanistisch mensbeeld
- De mens is samengesteld uit afzonderlijke delen
- Delen van de mens kunnen zelfstandig bestudeerd worden
- De mens kan bestudeerd worden los van sociale of materiële omgeving
● Organistisch mensbeeld
- De mens is één geheel, een levend groeisel
- De mens staat in wisselwerking met zijn omgeving: wederzijdse beïnvloeding
● Personalistisch mensbeeld
- Uniek karakter van de mens
1
, - Wordt beïnvloed door cultuur en schept cultuur
- Doelgericht handelen
Het biopsychosociale model (BPS-model)
● Afkomstig uit de algemene systeemtheorie
Metatheorie: theorie over theorieën
2
, Hoofdstuk 2 - Psychoanalyse
Psychoanalyse → Sigmund Freud
Uitgangspunten psychoanalyse:
- De subjectieve ervaringen: focus op het onderscheid tussen mensen
- Het onbewuste: gedrag is zeker ook onbewust
- Conflictmodel wens vs. verbod
- De eerste vijf levensjaren zijn belangrijk
- Gedrag heeft altijd een betekenis
Mensbeelden: eerst mechanistisch, later personalistisch
Het leven wordt mede bepaald door onbewuste krachten
↳ Seksualiteitsdrift en agressiedrift
Vijf hoofdkenmerken psychoanalyse:
● (onbewust) mentale processen
● De psychische structuur
● De ontwikkelingsfasen
● Verdedigingsmechanismen
● Overdracht en tegenoverdracht
1. (onbewust) mentale processen
Bewust, voorbewust en onderbewust (onbewust)
↳ Voorbewust = van tevoren bedacht Onderbewust = onbewust
Primair en secundair proces
↳ Primair = eerste reactie
(geen controle) Secundair = wel
controle
Drifttheorie: seksualiteitsdrift en
agressiedrift
2. De psychische structuur
Het id
↳ het primitieve en instinctieve deel van
de geest dat seksuele en agressieve
driften en verborgen herinneringen bevat
Het ego
3
Wat is psychologie? →3 G’s
- Gedrag
- Gevoel
- Gedachten
Psychologie is de wetenschap die zowel het Gedrag van
mensen bestudeert als de Gevoelens en Gedachten die ze
hebben bij het ervaren van hun gedrag en de
omstandigheden waarin dit plaatsvindt.
Voorbeeld:
Gebeurtenis = COVID besmettingen wereldwijd
Gedachte = ik wil niet besmet raken
Gevoel = bang
Gedrag = afstand houden, handen wassen, mondkap dragen, drukte vermijden
Gevolg = minder angstig gevoel, niet ziek worden
Theorieën: referentiekaders waaruit psychologen te werk gaan
Functies van een theorie:
- systematische weergave van verschijning
- verklaren en voorspellen
- heuristische: nieuwe voorspellingen (andere situaties)
Indeling theoretische stromingen: mensbeelden & biopsychosociale model
Mensbeelden
● Mechanistisch mensbeeld
- De mens is samengesteld uit afzonderlijke delen
- Delen van de mens kunnen zelfstandig bestudeerd worden
- De mens kan bestudeerd worden los van sociale of materiële omgeving
● Organistisch mensbeeld
- De mens is één geheel, een levend groeisel
- De mens staat in wisselwerking met zijn omgeving: wederzijdse beïnvloeding
● Personalistisch mensbeeld
- Uniek karakter van de mens
1
, - Wordt beïnvloed door cultuur en schept cultuur
- Doelgericht handelen
Het biopsychosociale model (BPS-model)
● Afkomstig uit de algemene systeemtheorie
Metatheorie: theorie over theorieën
2
, Hoofdstuk 2 - Psychoanalyse
Psychoanalyse → Sigmund Freud
Uitgangspunten psychoanalyse:
- De subjectieve ervaringen: focus op het onderscheid tussen mensen
- Het onbewuste: gedrag is zeker ook onbewust
- Conflictmodel wens vs. verbod
- De eerste vijf levensjaren zijn belangrijk
- Gedrag heeft altijd een betekenis
Mensbeelden: eerst mechanistisch, later personalistisch
Het leven wordt mede bepaald door onbewuste krachten
↳ Seksualiteitsdrift en agressiedrift
Vijf hoofdkenmerken psychoanalyse:
● (onbewust) mentale processen
● De psychische structuur
● De ontwikkelingsfasen
● Verdedigingsmechanismen
● Overdracht en tegenoverdracht
1. (onbewust) mentale processen
Bewust, voorbewust en onderbewust (onbewust)
↳ Voorbewust = van tevoren bedacht Onderbewust = onbewust
Primair en secundair proces
↳ Primair = eerste reactie
(geen controle) Secundair = wel
controle
Drifttheorie: seksualiteitsdrift en
agressiedrift
2. De psychische structuur
Het id
↳ het primitieve en instinctieve deel van
de geest dat seksuele en agressieve
driften en verborgen herinneringen bevat
Het ego
3
