Uitwerkingen werkgroepen collectief arbeidsrecht
Week 1
Werkgroep
Stap 1: valt het onder 6 lid 4
ESH? Opdracht
Is het een actie die Vakbond ADE (Algemene Dienst voor Elkaar) is opgericht in 2018.
redelijkerwijs bij kan Zij willen een jong en fris geluid laten horen in de – volgens hen –
dragen aan het recht ingeslapen wereld van het collectieve onderhandelen. ADE krijgt
op collectieve snel veel leden, vooral in de ICT-branche en in de consultancy.
onderhandelingen
(cao-overleg)? KOG-IT is een groot ICT-bedrijf met meer dan 1000 werknemers.
Stap 2: kan het worden Ongeveer 200 van hen zijn lid geworden van ADE. KOG-IT sluit al
beperkt op grond van G sinds jaar en dag een arbeidsvoorwaardenregeling af met de
ESH? Ondernemingsraad. Vakbonden zijn niet bij de onderhandelingen
betrokken.
Gesteund door het groeiende aantal leden dat bij KOG-IT werkt, stuurt ADE een brief aan KOG-IT
waarin hij verzoekt om voortaan de onderhandelingen te voeren over arbeidsvoorwaarden. KOG-IT
stuurt terug: “De OR is al ruim tien jaar de gesprekspartner van KOG-IT als het gaat om
arbeidsvoorwaarden. De belangen van het personeel worden zorgvuldig bewaakt en de spelregels
voor de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden zijn uitgewerkt in een ondernemingsovereenkomst.
Recent is een nieuwe ondernemingsovereenkomst gesloten waarin de bevoegdheden van de OR
verder zijn uitgebreid. KOG-IT onderhandelt met een vaste commissie over loonhoogte, arbeidsduur
en vakantiedagen. KOG-IT wenst deze zorgvuldig opgebouwde relatie met de OR de aankomende tijd
op dezelfde voet te kunnen voortzetten.”
Vraag 1: Kan ADE via de rechter toelating tot de onderhandelingen afdwingen?
We kijken naar HR 8 juni 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA4118 (AbvaKabo/Bvok).
Onderhandelingen draaien voornamelijk om vrijheid. De rechter heeft een erg terughoudende rol.
Een werkgever mag dus zelf bepalen met wie hij wil onderhandelen. Dit is het uitgangspunt.
In deze casus zou de bond kunnen aanvoeren dat er een uitzondering op de vrijheid van de
werkgever gemaakt dient te worden omdat ADE een groot/urgent belang heeft bij toelating tot de
onderhandelingen (evident representatief) (relatieve toets, dus vergelijking), omdat ADE
representatiever is dan de OR. De werkgever kan dit vervolgens met goede argumenten weerleggen.
Dit dienen evident zwaarwegende bezwaren te zijn. Deze zwaarwegende belangen dienen te worden
nagestreefd.
Een anders gezichtspunt is dat ADE nooit eerder betrokken is geweest bij de onderhandelingen.
De vakbond heeft niet een erg specifieke doelgroep. Als er wel een specifieke doelgroep was
geweest, dan zou dat reden zijn aan te voeren dat die specifieke groep onder gerepresenteerd is aan
de onderhandelingstafel.
Bij het toetsen van de uitzonderingen dient er sprake te zijn van een belangenafweging.
In beginsel: onderhandelingsvrijheid
Beslissing over toelating vergt zorgvuldige belangenafweging:
o Representieve(re) bonden hebben in beginsel recht op toelating tot overleg
(onderbouw met %!)
, o Evident zwaarwegende bezwaren tegen toelating
o Zwaarwegende belangen die worden nagestreefd door de vakbond
Casus is gebaseerd op uitspraak van de rechtbank Den Haag 11 februari 2021,
ECLI:NL:RBDHA:2021:1028, JAR 2021/74 (geen tentamenstof)
o Er is geen cao-overleg, want werkgever onderhandelt met OR -> zwaarwegende
belangen tegen toelating
o Vertegenwoordigt ADE een groot deel van het personeel bij KOG-IT? -> 20%, is dat
veel? Komt overeen met de gemiddelde organisatiegraad in Nederland
o Behartigt ADE specifieke belangen die nu over het hoofd worden gezien? -> jonge
mensen?
Alternatief: staken
ADE roept zijn leden op tot collectieve actie. Veertig medewerkers voeren een flashmob uit in de hal
van KOG-IT. Deze ludieke actie haalt wel de krant, maar leidt niet tot enig ander resultaat. Een groep
van 170 werknemers voert vervolgens stiptheidsacties uit: er wordt niet meer gedaan dan het
vereiste minimum, regels worden naar de letter opgevolgd en eigen initiatief om problemen op te
lossen blijft achterwegen. Na vijf uur neemt niemand meer de telefoon op en dan optredende
storingen bij klanten worden niet opgelost tot 9 uur de volgende ochtend.
KOG-IT is ziedend: klanten klagen, lijden schade en dreigen contracten op te zeggen. Een klant van
KOG-IT, een verpleegtehuis, kan niet meer bij het medicijnprotocol en kan niet meer nagaan welke
medicijnen de bewoners moeten krijgen.
KOG-IT stapt naar de rechter om te zorgen dat de medewerkers gewoon weer aan het werk gaan.
Vraag 2: Beoordeel de kans van slagen aan de hand van wettelijke bepalingen en rechtspraak.
Stap 1: valt het onder 6 lid 4
ESH? Valt de actie onder 6 lid 4 ESH?
Is het een actie die Belangengeschil: richt zich op onderhandelingen over
redelijkerwijs bij kan collectieve actievoorwaarden (erkenningsstaking)
dragen aan het recht Kan actie bijdragen tot de uitoefening van recht op
op collectieve collectief onderhandelen? Vorm maakt niet uit (HR Enerco)
onderhandelingen
(cao-overleg)? Kan actie worden beperkt?
Stap 2: kan het worden Alleen via artikel G ESH (daarin dus ook spelregeltoets, zie
beperkt op grond van G HR Enerco en Amsta)
ESH? Schade in beginsel accepteren
Beperkingen moeten maatschappelijk gezien dringend
noodzakelijk zijn, gelet op:
o Aard en de duur van de actie
o Verhouding tussen de actie en het nagestreefde doel
o De veroorzaakte schade aan de belangen van de werkgever of derden
o De aard van die belangen en die schade
De acties vallen onder 6 lid 4 ESH, want deze acties kunnen redelijkerwijs bijdragen aan het recht op
collectieve onderhandelingen. Het maakt niet uit dat er nog geen cao-onderhandelingen zijn.
Belangengeschil: richt zich op onderhandelingen over collectieve actievoorwaarden
(erkenningsstaking);
Kan actie bijdragen tot de uitoefening van recht op collectief onderhandelen? Vorm maakt
niet uit (HR Enerco).
, Arresten:
HR NS: alleen normale stakingen vallen onder 6 lid 4 ESH (geen abnormale acties);
HR Amsta/Enerco: allerlei vormen van collectieve actie vallen onder 6 lid 4 ESH, als ze
kunnen bijdragen aan het onderhandelen over collectieve arbeidsvoorwaarden;
Vervolgens kijkt men of het beperkt kan worden op grond van G ESH.
o Alleen via G ESH (daarin dus ook spelregeltoets, zie HR Enerco en Amsta);
o Schade in beginsel accepteren;
o Beperkingen moeten maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk zijn, gelet op (HR
Amsta):
Aard en duur van de actie;
Verhouding tussen de actie en het nagestreefde doel;
De veroorzaakte schade aan de belangen van de werkgever (onevenredig
groot want doel van staking) of derden;
De aard van die belangen en die schade.
De vakbond moet aantonen dat de actie onder 6 lid 4 ESH valt. De werkgever moet vervolgens
aantonen dat er een beperking moet plaatsvinden op grond van G ESH. In Enerco is vastgesteld dat
schade cijfermatig onderbouwd moet worden.
Werkgroepvraag
Transavia heeft 3 cao’s:
o Grondpersoneel;
o Piloten;
o Cabinepersoneel;
Cao cabinepersoneel is afgesloten met vakbond VNC;
FNV wil ook meepraten over deze cao;
FNV vertegenwoordigt 133 van de 1200 cabinepersoneelsleden;
VNC 600;
FNV komt met name op voor seizoensarbeiders;
Betoog dat FNV moet worden toegelaten of juist niet
Antwoord werkgroepvraag
Rechtbank Noord-Holland, 25 juli 2018, ECLI:NL:RBNHO:2018:6230
FNV vertegenwoordigt 11% van het personeel, VNC 50%.
11% is lager dan de landelijke organisatiegraad en lager dan de organisatiegraad van
cabinepersoneel.
Bijzondere omstandigheden zijn onvoldoende onderbouwd.
Week 2
Tentamenvraag
Week 1
Werkgroep
Stap 1: valt het onder 6 lid 4
ESH? Opdracht
Is het een actie die Vakbond ADE (Algemene Dienst voor Elkaar) is opgericht in 2018.
redelijkerwijs bij kan Zij willen een jong en fris geluid laten horen in de – volgens hen –
dragen aan het recht ingeslapen wereld van het collectieve onderhandelen. ADE krijgt
op collectieve snel veel leden, vooral in de ICT-branche en in de consultancy.
onderhandelingen
(cao-overleg)? KOG-IT is een groot ICT-bedrijf met meer dan 1000 werknemers.
Stap 2: kan het worden Ongeveer 200 van hen zijn lid geworden van ADE. KOG-IT sluit al
beperkt op grond van G sinds jaar en dag een arbeidsvoorwaardenregeling af met de
ESH? Ondernemingsraad. Vakbonden zijn niet bij de onderhandelingen
betrokken.
Gesteund door het groeiende aantal leden dat bij KOG-IT werkt, stuurt ADE een brief aan KOG-IT
waarin hij verzoekt om voortaan de onderhandelingen te voeren over arbeidsvoorwaarden. KOG-IT
stuurt terug: “De OR is al ruim tien jaar de gesprekspartner van KOG-IT als het gaat om
arbeidsvoorwaarden. De belangen van het personeel worden zorgvuldig bewaakt en de spelregels
voor de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden zijn uitgewerkt in een ondernemingsovereenkomst.
Recent is een nieuwe ondernemingsovereenkomst gesloten waarin de bevoegdheden van de OR
verder zijn uitgebreid. KOG-IT onderhandelt met een vaste commissie over loonhoogte, arbeidsduur
en vakantiedagen. KOG-IT wenst deze zorgvuldig opgebouwde relatie met de OR de aankomende tijd
op dezelfde voet te kunnen voortzetten.”
Vraag 1: Kan ADE via de rechter toelating tot de onderhandelingen afdwingen?
We kijken naar HR 8 juni 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA4118 (AbvaKabo/Bvok).
Onderhandelingen draaien voornamelijk om vrijheid. De rechter heeft een erg terughoudende rol.
Een werkgever mag dus zelf bepalen met wie hij wil onderhandelen. Dit is het uitgangspunt.
In deze casus zou de bond kunnen aanvoeren dat er een uitzondering op de vrijheid van de
werkgever gemaakt dient te worden omdat ADE een groot/urgent belang heeft bij toelating tot de
onderhandelingen (evident representatief) (relatieve toets, dus vergelijking), omdat ADE
representatiever is dan de OR. De werkgever kan dit vervolgens met goede argumenten weerleggen.
Dit dienen evident zwaarwegende bezwaren te zijn. Deze zwaarwegende belangen dienen te worden
nagestreefd.
Een anders gezichtspunt is dat ADE nooit eerder betrokken is geweest bij de onderhandelingen.
De vakbond heeft niet een erg specifieke doelgroep. Als er wel een specifieke doelgroep was
geweest, dan zou dat reden zijn aan te voeren dat die specifieke groep onder gerepresenteerd is aan
de onderhandelingstafel.
Bij het toetsen van de uitzonderingen dient er sprake te zijn van een belangenafweging.
In beginsel: onderhandelingsvrijheid
Beslissing over toelating vergt zorgvuldige belangenafweging:
o Representieve(re) bonden hebben in beginsel recht op toelating tot overleg
(onderbouw met %!)
, o Evident zwaarwegende bezwaren tegen toelating
o Zwaarwegende belangen die worden nagestreefd door de vakbond
Casus is gebaseerd op uitspraak van de rechtbank Den Haag 11 februari 2021,
ECLI:NL:RBDHA:2021:1028, JAR 2021/74 (geen tentamenstof)
o Er is geen cao-overleg, want werkgever onderhandelt met OR -> zwaarwegende
belangen tegen toelating
o Vertegenwoordigt ADE een groot deel van het personeel bij KOG-IT? -> 20%, is dat
veel? Komt overeen met de gemiddelde organisatiegraad in Nederland
o Behartigt ADE specifieke belangen die nu over het hoofd worden gezien? -> jonge
mensen?
Alternatief: staken
ADE roept zijn leden op tot collectieve actie. Veertig medewerkers voeren een flashmob uit in de hal
van KOG-IT. Deze ludieke actie haalt wel de krant, maar leidt niet tot enig ander resultaat. Een groep
van 170 werknemers voert vervolgens stiptheidsacties uit: er wordt niet meer gedaan dan het
vereiste minimum, regels worden naar de letter opgevolgd en eigen initiatief om problemen op te
lossen blijft achterwegen. Na vijf uur neemt niemand meer de telefoon op en dan optredende
storingen bij klanten worden niet opgelost tot 9 uur de volgende ochtend.
KOG-IT is ziedend: klanten klagen, lijden schade en dreigen contracten op te zeggen. Een klant van
KOG-IT, een verpleegtehuis, kan niet meer bij het medicijnprotocol en kan niet meer nagaan welke
medicijnen de bewoners moeten krijgen.
KOG-IT stapt naar de rechter om te zorgen dat de medewerkers gewoon weer aan het werk gaan.
Vraag 2: Beoordeel de kans van slagen aan de hand van wettelijke bepalingen en rechtspraak.
Stap 1: valt het onder 6 lid 4
ESH? Valt de actie onder 6 lid 4 ESH?
Is het een actie die Belangengeschil: richt zich op onderhandelingen over
redelijkerwijs bij kan collectieve actievoorwaarden (erkenningsstaking)
dragen aan het recht Kan actie bijdragen tot de uitoefening van recht op
op collectieve collectief onderhandelen? Vorm maakt niet uit (HR Enerco)
onderhandelingen
(cao-overleg)? Kan actie worden beperkt?
Stap 2: kan het worden Alleen via artikel G ESH (daarin dus ook spelregeltoets, zie
beperkt op grond van G HR Enerco en Amsta)
ESH? Schade in beginsel accepteren
Beperkingen moeten maatschappelijk gezien dringend
noodzakelijk zijn, gelet op:
o Aard en de duur van de actie
o Verhouding tussen de actie en het nagestreefde doel
o De veroorzaakte schade aan de belangen van de werkgever of derden
o De aard van die belangen en die schade
De acties vallen onder 6 lid 4 ESH, want deze acties kunnen redelijkerwijs bijdragen aan het recht op
collectieve onderhandelingen. Het maakt niet uit dat er nog geen cao-onderhandelingen zijn.
Belangengeschil: richt zich op onderhandelingen over collectieve actievoorwaarden
(erkenningsstaking);
Kan actie bijdragen tot de uitoefening van recht op collectief onderhandelen? Vorm maakt
niet uit (HR Enerco).
, Arresten:
HR NS: alleen normale stakingen vallen onder 6 lid 4 ESH (geen abnormale acties);
HR Amsta/Enerco: allerlei vormen van collectieve actie vallen onder 6 lid 4 ESH, als ze
kunnen bijdragen aan het onderhandelen over collectieve arbeidsvoorwaarden;
Vervolgens kijkt men of het beperkt kan worden op grond van G ESH.
o Alleen via G ESH (daarin dus ook spelregeltoets, zie HR Enerco en Amsta);
o Schade in beginsel accepteren;
o Beperkingen moeten maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk zijn, gelet op (HR
Amsta):
Aard en duur van de actie;
Verhouding tussen de actie en het nagestreefde doel;
De veroorzaakte schade aan de belangen van de werkgever (onevenredig
groot want doel van staking) of derden;
De aard van die belangen en die schade.
De vakbond moet aantonen dat de actie onder 6 lid 4 ESH valt. De werkgever moet vervolgens
aantonen dat er een beperking moet plaatsvinden op grond van G ESH. In Enerco is vastgesteld dat
schade cijfermatig onderbouwd moet worden.
Werkgroepvraag
Transavia heeft 3 cao’s:
o Grondpersoneel;
o Piloten;
o Cabinepersoneel;
Cao cabinepersoneel is afgesloten met vakbond VNC;
FNV wil ook meepraten over deze cao;
FNV vertegenwoordigt 133 van de 1200 cabinepersoneelsleden;
VNC 600;
FNV komt met name op voor seizoensarbeiders;
Betoog dat FNV moet worden toegelaten of juist niet
Antwoord werkgroepvraag
Rechtbank Noord-Holland, 25 juli 2018, ECLI:NL:RBNHO:2018:6230
FNV vertegenwoordigt 11% van het personeel, VNC 50%.
11% is lager dan de landelijke organisatiegraad en lager dan de organisatiegraad van
cabinepersoneel.
Bijzondere omstandigheden zijn onvoldoende onderbouwd.
Week 2
Tentamenvraag
