Literatuurgescheidenis NL: de verlichting
1700-1800
Antropocentrisch (mens centraal)
Ratio – luisteren naar het menselijk verstand, de menselijke ratio kan alles oplossen:
optimisme
Deugdzaamheid = sleutel om de wereld te verbeteren (normen en waarden voor jezelf)
Trias politica (scheiding wetgevende, rechtsprekende en uitvoerende macht)
Scheiding kerk en staat
Liberalisme
Vooral in Frankrijk en Engeland
Amerikaanse revolutie 1776 en Franse revolutie 1789 (lees bijvoorbeeld: Voltaire/Candide of
het optimisme)
Oude genres veranderen
Klassieke tragedies/komedies worden langzamerhand vrijer (eerst aan vaste regeling
vasthouden)
Poëzie: van sonnetten naar het vrije vers (niet aan regels gebonden)
Doel van literatuur: opvoeden/onderwijzen (niet alleen kinderen maar ook volwassenen
Meer aandacht voor de vrouw en het kind
Literatuur in de 18e eeuw – 1
1. Ontstaan roman in huidige vorm (met o.a. karakterontwikkeling)
(Eerste Nederlandse roman: Betje Wolff en Aagje Deken - ‘Sara Burgerhart’)
Vrouwen publiceerden niet meer onder pseudoniem!
Het gaat hier om een briefroman = roman in 155 brieven, 6 delen
Nadeel: herhalingen (alle correspondenten moeten op de hoogte zijn)
Voordeel: zaak wordt van alle kanten belicht, karakters kunnen zichzelf en anderen beschrijven,
meervoudig perspectief
Sarah Burgerhart:
De ideale mens is een matig mens (niet te veel drinken, eten, enz)
Strijd tegen (religieus) fanatisme
Strijd tegen zwakheid
Strijd tegen huichelarij
Kortom: de verlichte (zelfverantwoordelijke) mens
Literatuur in de 18e eeuw – 2
Literatuur om van te leren:
2. Ontstaan van het tijdschrift (‘De Hollandse Spectator’ 1731,
1700-1800
Antropocentrisch (mens centraal)
Ratio – luisteren naar het menselijk verstand, de menselijke ratio kan alles oplossen:
optimisme
Deugdzaamheid = sleutel om de wereld te verbeteren (normen en waarden voor jezelf)
Trias politica (scheiding wetgevende, rechtsprekende en uitvoerende macht)
Scheiding kerk en staat
Liberalisme
Vooral in Frankrijk en Engeland
Amerikaanse revolutie 1776 en Franse revolutie 1789 (lees bijvoorbeeld: Voltaire/Candide of
het optimisme)
Oude genres veranderen
Klassieke tragedies/komedies worden langzamerhand vrijer (eerst aan vaste regeling
vasthouden)
Poëzie: van sonnetten naar het vrije vers (niet aan regels gebonden)
Doel van literatuur: opvoeden/onderwijzen (niet alleen kinderen maar ook volwassenen
Meer aandacht voor de vrouw en het kind
Literatuur in de 18e eeuw – 1
1. Ontstaan roman in huidige vorm (met o.a. karakterontwikkeling)
(Eerste Nederlandse roman: Betje Wolff en Aagje Deken - ‘Sara Burgerhart’)
Vrouwen publiceerden niet meer onder pseudoniem!
Het gaat hier om een briefroman = roman in 155 brieven, 6 delen
Nadeel: herhalingen (alle correspondenten moeten op de hoogte zijn)
Voordeel: zaak wordt van alle kanten belicht, karakters kunnen zichzelf en anderen beschrijven,
meervoudig perspectief
Sarah Burgerhart:
De ideale mens is een matig mens (niet te veel drinken, eten, enz)
Strijd tegen (religieus) fanatisme
Strijd tegen zwakheid
Strijd tegen huichelarij
Kortom: de verlichte (zelfverantwoordelijke) mens
Literatuur in de 18e eeuw – 2
Literatuur om van te leren:
2. Ontstaan van het tijdschrift (‘De Hollandse Spectator’ 1731,
