Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Terreinverkenning...................................................................................................................... 3
1.2 Waarom recht?................................................................................................................................... 4
1.3 Waar vinden we het recht?.................................................................................................................. 5
1.3.1 Wet:............................................................................................................................................. 5
1.3.2 Verdrag:....................................................................................................................................... 9
1.4 Enkele onderscheidingen binnen het recht......................................................................................... 12
1.4.1 Materieel en formeel recht:........................................................................................................ 12
1.4.3 Objectief en subjectief recht:...................................................................................................... 12
1.4.4 Privaatrecht en publiekrecht:...................................................................................................... 13
Aantekeningen week 1:........................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 8 – Burgerlijk procesrecht............................................................................................................ 15
8.1 Inschakeling van de rechter............................................................................................................... 15
8.2 Rechterlijke organisatie..................................................................................................................... 15
8.2.1 De rechtbank: de kantonrechter................................................................................................. 15
8.2.2 De rechtbank: de afdeling civiel, straf en bestuur........................................................................16
8.2.3 Het gerechtshof.......................................................................................................................... 17
8.2.4 De Hoge Raad............................................................................................................................. 18
8.4 Enkele beginselen van burgerlijk procesrecht.....................................................................................19
8.4.1 De civiele rechter is in vergaande mate lijdelijk...........................................................................19
8.4.2 Verplichte procesvertegenwoordiging........................................................................................19
8.4.3 Beide partijen worden gehoord..................................................................................................20
8.4.4 De behandeling van de zaak is openbaar.....................................................................................20
Hoofdstuk 2– Verbintenissenrecht – de overeenkomst.................................................................................20
2.1 Praktijkvoorbeelden.......................................................................................................................... 20
2.2 Wanneer ontstaat er een overeenkomst?..........................................................................................20
2.3 En toch geen overeenkomst?............................................................................................................. 21
2.3.1 Mijn wil was niet overeenkomstig mijn verklaring.......................................................................21
2.3.2 ‘Mijn wil was gebrekkig gevormd’............................................................................................... 21
2.3.3 Overeenkomst is in strijd met de wet, goede zeden of openbare orde.........................................23
2.3.4 ‘Ik ben handelingsonbekwaam’..................................................................................................23
2.5.1 Nakoming (met aanvullende schadevergoeding).........................................................................25
Hoofdstuk 4: Verbintenissenrecht – de onrechtmatige en rechtmatige daad.................................................25
4.1 Rechtsgrond schadevergoeding......................................................................................................... 25
4.2 Wat te bewijzen?............................................................................................................................... 25
4.2.1 Onrechtmatigheid van de daad................................................................................................... 26
4.2.2 Toerekening............................................................................................................................... 26
4.2.3 Schade....................................................................................................................................... 27
4.2.4 Causaal verband......................................................................................................................... 27
4.3 Verweermiddelen gedaagde.............................................................................................................. 27
4.3.1 Rechtvaardigheid........................................................................................................................ 28
Hoofdstuk 5 – Goederenrecht...................................................................................................................... 28
5.1 Onderscheid tussen verbintenissenrecht en goederenrecht.................................................................28
, 5.2 Absoluut recht en relatief recht.......................................................................................................... 28
5.3 Goed, zaak en (vermogens) recht....................................................................................................... 29
5.4 Uitwerking absoluut recht................................................................................................................. 29
5.5.1 Eigendom....................................................................................................................................... 30
5.5.2 Erfdienstbaarheid........................................................................................................................... 30
5.5.3 Erfpacht.......................................................................................................................................... 31
5.5.4 Opstal........................................................................................................................................ 31
5.5.5 Appartementsrecht.................................................................................................................... 31
5.5.6 Recht van vruchtgebruik............................................................................................................. 31
5.5.7 Pandrecht................................................................................................................................... 31
5.5.8 Recht van hypotheek.................................................................................................................. 32
5.5.9 Recht op voortbrengselen van de geest......................................................................................32
5.7 Enkele onderscheidingen................................................................................................................... 32
5.6 Enkele kenmerken verbonden aan absolute rechten...........................................................................33
Hoofdstuk 7 – Ondernemingsrecht............................................................................................................... 33
7.1 Ondernemingsvormen....................................................................................................................... 33
7.2 Handelsregister................................................................................................................................. 34
7.3 Eenmanszaak.................................................................................................................................... 34
7.7 Rechtspersonen: de nv....................................................................................................................... 34
7.7.1 Oprichting van een nv................................................................................................................. 34
7.7.2 de nv i.o..................................................................................................................................... 35
7.7.3 Verhoudingen binnen de nv........................................................................................................ 35
7.7.4 Aandelen en aandeelhouders van de nv......................................................................................36
7.7.5 Bestuur...................................................................................................................................... 37
7.7.6 Raad van commissarissen........................................................................................................... 38
7.8 Rechtspersonen: de bv en de verschillen met de nv............................................................................38
7.10 Rechtspersonen: de stichting en vereniging......................................................................................38
Hoofdstuk 1 – Moraliteit en ethiek............................................................................................................... 39
1.1 Inleiding............................................................................................................................................ 39
1.2 Kenmerken van moraliteit................................................................................................................. 39
1.2.1 Moraliteit gaat over gedrag van mensen.....................................................................................39
1.2.2 Moraliteit is normatief............................................................................................................... 39
1.3 De bouwstenen van de moraliteit..................................................................................................... 40
1.4 Moraliteit, fatsoen, religie en recht.................................................................................................... 40
1.5 Moraliteit en ethiek........................................................................................................................... 41
Hoofdstuk 6 - Integriteit............................................................................................................................... 41
6.1 inleiding............................................................................................................................................ 41
6.2 Persoonlijke integriteit...................................................................................................................... 41
6.2.1 Formele criteria.......................................................................................................................... 41
6.2.2 Morele inhoud............................................................................................................................ 41
6.2.3 Zelfrespect, schuld en schaamte.................................................................................................41
6.2.4 Persoonlijke integriteit en het recht............................................................................................ 42
6.3 Professionele integriteit..................................................................................................................... 42
6.3.1 Inleiding..................................................................................................................................... 42
, 6.3.2 De integere professional............................................................................................................. 42
6.3.3 Kenmerken van een integere professional..................................................................................42
6.3.4 Spanningen tussen verantwoordelijkheden................................................................................42
6.3.5 Het belang van professionele integriteit.....................................................................................42
6.3.6 Integriteitsbeleid........................................................................................................................ 43
6.3.7 Wettelijke sancties..................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 1 Terreinverkenning
, 1.2 Waarom recht?
Het recht bestrijkt veel verschillende terreinen van de maatschappij. Maar waarom is dit
nodig? Deze vraag heeft betrekking op de functies van het recht, er zijn dan ook vier
functies. In de eerste plaats zijn er gedragsregels waarvan iedereen in de samenleving
vindt dat die moeten worden nageleefd en opgevolgd. Deze normen zijn zo belangrijk, dat
ze schriftelijk worden vastgelegd. Deze normen zijn niet alleen ethische normen (behoren
niet alleen tot moraal) maar ook rechtsnormen. We spreken hier van de normatieve
vormen van het recht. In oude samenlevingen nemen mensen het heft in eigen handen als
een fundamentele groepsnorm wordt getreden. Daarbij wordt uitgegaan van een adagium
‘oog om oog, tand om tand. Als je het recht in eigen hand neemt noemen we dit
eigenrichting.
Wij kennen een rechterlijke organisatie die bij uitsluiting oordeelt of iemand moet worden
gestraft zo ja, op welke wijze en welke procedure. Dit wordt ook wel het
geschiloplossende functie van het recht genoemd. Een derde functie van het recht heeft te
maken met het feit, dat het een ervaringsgegeven is dat mensen niet alles tot de puntjes
regelen. Als je een auto koopt die na een paar maanden kapot gaat, kan je daar niks aan
doen. De wetgever heeft hierom een regeling getroffen die staat in art. 7:10 lid 1 BW: ‘de
zaak is niet overgedragen. Derhalve blijft hij de koopprijs verschuldigd, ongeacht
tenietgaan of achteruitgang van de zaak door en oorzaak die niet aan de verkoper kan
worden toegerekend’.
Het betreft hier een additionele functie van het recht: als partijen vergeten zijn een
afspraak te maken, geeft het recht aan welke regel geldt. Ten slotte kan worden gewezen
op de instrumentele functie van het recht.
Figuur 1.1 Functies van het recht
Normatiev
e functie
Geschiloplossende
functie
Functies
van het
Additionel
e functie
Instrument
ele functie
Hoofdstuk 1 Terreinverkenning...................................................................................................................... 3
1.2 Waarom recht?................................................................................................................................... 4
1.3 Waar vinden we het recht?.................................................................................................................. 5
1.3.1 Wet:............................................................................................................................................. 5
1.3.2 Verdrag:....................................................................................................................................... 9
1.4 Enkele onderscheidingen binnen het recht......................................................................................... 12
1.4.1 Materieel en formeel recht:........................................................................................................ 12
1.4.3 Objectief en subjectief recht:...................................................................................................... 12
1.4.4 Privaatrecht en publiekrecht:...................................................................................................... 13
Aantekeningen week 1:........................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 8 – Burgerlijk procesrecht............................................................................................................ 15
8.1 Inschakeling van de rechter............................................................................................................... 15
8.2 Rechterlijke organisatie..................................................................................................................... 15
8.2.1 De rechtbank: de kantonrechter................................................................................................. 15
8.2.2 De rechtbank: de afdeling civiel, straf en bestuur........................................................................16
8.2.3 Het gerechtshof.......................................................................................................................... 17
8.2.4 De Hoge Raad............................................................................................................................. 18
8.4 Enkele beginselen van burgerlijk procesrecht.....................................................................................19
8.4.1 De civiele rechter is in vergaande mate lijdelijk...........................................................................19
8.4.2 Verplichte procesvertegenwoordiging........................................................................................19
8.4.3 Beide partijen worden gehoord..................................................................................................20
8.4.4 De behandeling van de zaak is openbaar.....................................................................................20
Hoofdstuk 2– Verbintenissenrecht – de overeenkomst.................................................................................20
2.1 Praktijkvoorbeelden.......................................................................................................................... 20
2.2 Wanneer ontstaat er een overeenkomst?..........................................................................................20
2.3 En toch geen overeenkomst?............................................................................................................. 21
2.3.1 Mijn wil was niet overeenkomstig mijn verklaring.......................................................................21
2.3.2 ‘Mijn wil was gebrekkig gevormd’............................................................................................... 21
2.3.3 Overeenkomst is in strijd met de wet, goede zeden of openbare orde.........................................23
2.3.4 ‘Ik ben handelingsonbekwaam’..................................................................................................23
2.5.1 Nakoming (met aanvullende schadevergoeding).........................................................................25
Hoofdstuk 4: Verbintenissenrecht – de onrechtmatige en rechtmatige daad.................................................25
4.1 Rechtsgrond schadevergoeding......................................................................................................... 25
4.2 Wat te bewijzen?............................................................................................................................... 25
4.2.1 Onrechtmatigheid van de daad................................................................................................... 26
4.2.2 Toerekening............................................................................................................................... 26
4.2.3 Schade....................................................................................................................................... 27
4.2.4 Causaal verband......................................................................................................................... 27
4.3 Verweermiddelen gedaagde.............................................................................................................. 27
4.3.1 Rechtvaardigheid........................................................................................................................ 28
Hoofdstuk 5 – Goederenrecht...................................................................................................................... 28
5.1 Onderscheid tussen verbintenissenrecht en goederenrecht.................................................................28
, 5.2 Absoluut recht en relatief recht.......................................................................................................... 28
5.3 Goed, zaak en (vermogens) recht....................................................................................................... 29
5.4 Uitwerking absoluut recht................................................................................................................. 29
5.5.1 Eigendom....................................................................................................................................... 30
5.5.2 Erfdienstbaarheid........................................................................................................................... 30
5.5.3 Erfpacht.......................................................................................................................................... 31
5.5.4 Opstal........................................................................................................................................ 31
5.5.5 Appartementsrecht.................................................................................................................... 31
5.5.6 Recht van vruchtgebruik............................................................................................................. 31
5.5.7 Pandrecht................................................................................................................................... 31
5.5.8 Recht van hypotheek.................................................................................................................. 32
5.5.9 Recht op voortbrengselen van de geest......................................................................................32
5.7 Enkele onderscheidingen................................................................................................................... 32
5.6 Enkele kenmerken verbonden aan absolute rechten...........................................................................33
Hoofdstuk 7 – Ondernemingsrecht............................................................................................................... 33
7.1 Ondernemingsvormen....................................................................................................................... 33
7.2 Handelsregister................................................................................................................................. 34
7.3 Eenmanszaak.................................................................................................................................... 34
7.7 Rechtspersonen: de nv....................................................................................................................... 34
7.7.1 Oprichting van een nv................................................................................................................. 34
7.7.2 de nv i.o..................................................................................................................................... 35
7.7.3 Verhoudingen binnen de nv........................................................................................................ 35
7.7.4 Aandelen en aandeelhouders van de nv......................................................................................36
7.7.5 Bestuur...................................................................................................................................... 37
7.7.6 Raad van commissarissen........................................................................................................... 38
7.8 Rechtspersonen: de bv en de verschillen met de nv............................................................................38
7.10 Rechtspersonen: de stichting en vereniging......................................................................................38
Hoofdstuk 1 – Moraliteit en ethiek............................................................................................................... 39
1.1 Inleiding............................................................................................................................................ 39
1.2 Kenmerken van moraliteit................................................................................................................. 39
1.2.1 Moraliteit gaat over gedrag van mensen.....................................................................................39
1.2.2 Moraliteit is normatief............................................................................................................... 39
1.3 De bouwstenen van de moraliteit..................................................................................................... 40
1.4 Moraliteit, fatsoen, religie en recht.................................................................................................... 40
1.5 Moraliteit en ethiek........................................................................................................................... 41
Hoofdstuk 6 - Integriteit............................................................................................................................... 41
6.1 inleiding............................................................................................................................................ 41
6.2 Persoonlijke integriteit...................................................................................................................... 41
6.2.1 Formele criteria.......................................................................................................................... 41
6.2.2 Morele inhoud............................................................................................................................ 41
6.2.3 Zelfrespect, schuld en schaamte.................................................................................................41
6.2.4 Persoonlijke integriteit en het recht............................................................................................ 42
6.3 Professionele integriteit..................................................................................................................... 42
6.3.1 Inleiding..................................................................................................................................... 42
, 6.3.2 De integere professional............................................................................................................. 42
6.3.3 Kenmerken van een integere professional..................................................................................42
6.3.4 Spanningen tussen verantwoordelijkheden................................................................................42
6.3.5 Het belang van professionele integriteit.....................................................................................42
6.3.6 Integriteitsbeleid........................................................................................................................ 43
6.3.7 Wettelijke sancties..................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 1 Terreinverkenning
, 1.2 Waarom recht?
Het recht bestrijkt veel verschillende terreinen van de maatschappij. Maar waarom is dit
nodig? Deze vraag heeft betrekking op de functies van het recht, er zijn dan ook vier
functies. In de eerste plaats zijn er gedragsregels waarvan iedereen in de samenleving
vindt dat die moeten worden nageleefd en opgevolgd. Deze normen zijn zo belangrijk, dat
ze schriftelijk worden vastgelegd. Deze normen zijn niet alleen ethische normen (behoren
niet alleen tot moraal) maar ook rechtsnormen. We spreken hier van de normatieve
vormen van het recht. In oude samenlevingen nemen mensen het heft in eigen handen als
een fundamentele groepsnorm wordt getreden. Daarbij wordt uitgegaan van een adagium
‘oog om oog, tand om tand. Als je het recht in eigen hand neemt noemen we dit
eigenrichting.
Wij kennen een rechterlijke organisatie die bij uitsluiting oordeelt of iemand moet worden
gestraft zo ja, op welke wijze en welke procedure. Dit wordt ook wel het
geschiloplossende functie van het recht genoemd. Een derde functie van het recht heeft te
maken met het feit, dat het een ervaringsgegeven is dat mensen niet alles tot de puntjes
regelen. Als je een auto koopt die na een paar maanden kapot gaat, kan je daar niks aan
doen. De wetgever heeft hierom een regeling getroffen die staat in art. 7:10 lid 1 BW: ‘de
zaak is niet overgedragen. Derhalve blijft hij de koopprijs verschuldigd, ongeacht
tenietgaan of achteruitgang van de zaak door en oorzaak die niet aan de verkoper kan
worden toegerekend’.
Het betreft hier een additionele functie van het recht: als partijen vergeten zijn een
afspraak te maken, geeft het recht aan welke regel geldt. Ten slotte kan worden gewezen
op de instrumentele functie van het recht.
Figuur 1.1 Functies van het recht
Normatiev
e functie
Geschiloplossende
functie
Functies
van het
Additionel
e functie
Instrument
ele functie
