Samenvatting Inleiding in de Pedagogische Wetenschappen

Onderwijsgroepen PGO
Probleem 1: Nature? Nurture?

Literatuur
 Genetische aanleg en pedagogische omgeving (Bakermans-Kranenburg & Ijzendoorn, 2016)
 Het naaldje van de kous? Halfweg ontwikkelingspsychologische kennis en pedagogische
bemoeizucht (Breeuwsma, 2008)
 Pedagogische stromingen (Van der Horst et al., 2020)
 Wat is pedagogiek? (Van der Horst et al., 2020)
 Tweelingen, genen, omgeving en gedrag (Geus, 2001)
 Reageren tweelingbaby’s hetzelfde op hun omgeving? (NTR, 2003)
 The Minnesota Adoption Studies: Genetix Differences and Malleability (Scarr & Weinberg,
1983)


Structuuropzet

Leerdoel 1: Wat is nature? Wat is nurture?
Nature; aangeboren: genen en erfelijkheid
 In ruime zin: alle invloeden die tot en met de geboorte werkzaam zijn en het
ontwikkelingsverloop van het individu bepalen
 Invloeden van de zwangerschap (bijv. infecties)
 Invloeden van de geboorte (bijv. zuurstoftekort)
 In engere zin: erfelijke informatie in de genen en chromosomen, aanleg
 Fenotype: observeerbare kenmerken
o Bijv. IQ, oogkleur, of het type gehechtheidsrelatie van kind met ouder
 Genotype: wat in de genen zit
 Je kan genetisch krullend haar hebben, maar het steil maken met een stijltang

Nurture; aangeleerd: omgeving en ervaring bepaalt
 Er zijn 3 soorten omgevingen
 Culturele overdracht
o Gewoontes vanuit de cultuur/familie
 Gedeelde omgeving
o De omgeving die wordt gedeeld met anderen
 Bv. ouders of school
 Niet-gedeelde omgeving (uniek)
o Invloed van eigen kind

Het gedrag van een individu wordt door zowel nature als door nurture bepaald.
Combinaties van nature en nurture:
 Gehechtheid
 Ontwikkeling

,Leerdoel 2: Wat zijn de belangrijkste standpunten van beide stromingen m.b.t.
pedagogiek/opvoeding en welke denkers horen bij die standpunten?

De twee stromingen
1. Theorieën met een biologisch primaat = nature
2. Leertheorieën = nurture

Stroming 1: Nature
 Descartes
 Rationalist
 Alles is aangeboren
 Natuur is van invloed op alles (kennis, leren en gedrag)
 Rijpingstheorie: gedragskenmerken staan vast bij de geboorte, door rijping verder
ontwikkeld
 ‘’De razendsnelle manier waarop kinderen hun moedertaal verwerven kan alleen
verklaard worden als aangenomen wordt dat kinderen als ze ter wereld komen al
begiftigd zijn met een universele grammatica.
 Staat tegenover Locke
 Rousseau
 Aangeboren goedheid  de maatschappij heeft een slechte invloed
 Te veel bemoeienis met de toekomst van een kind belemmert de natuurlijke
ontwikkeling
 Prototypische ontwikkeling (zelfwerkzaamheid)
o Kind zelf leren denken
o Mogelijkheden vrij laten
 Leeftijdsgebonden fases (overeenstemming met Pagiet)
 Voorstander nature, maar erkent nurture. Er is namelijk wel invloed van de
omgeving.

Stroming 2: Nurture
 Watson
 Leertheorie (kind leert gedrag aan)  ‘’Ik kan elk gezond kind elk mogelijk
specialisme leren’’
 Verbonden aan behaviorisme  maakbaarheid van het kind. Dus niet natuurlijke
processen, maar omgevingsinvloeden. Hij werkte de ideeën van Locke verder uit.

Combinatie van beide stromingen
 Locke
 Een kind is ‘tabula rusa’  een schone lei/onbeschreven blad (dit gaat alleen over de
kennis, het karakter is wel aangeboren)
o Dit blad wordt beschreven door alle ervaringen in zijn leven. Zijn theorie is
een voorloper van het behaviorisme (waarneembaar gedrag)
 Verlichting
 Piaget
 Ontwikkelingspsycholoog en bioloog
 Leeftijdsgebonden fases (overeenstemming met Rousseau)
 Ontwikkeling is een zichzelf ontvouwend proces dat afhankelijk is van input van
buitenaf, maar niet bepalend. Het kind geeft zelf aan, aan een nieuwe stap toe te
zijn. In de ontwikkelingsfases verwerkt een kind info van buitenaf op een
voorgeprogrammeerde manier.

, Ook nurture invloeden doordat hij in zijn biologische ontwikkelingstheorie beschrijft
voortdurend te streven naar even een evenwicht tussen individu en omgeving.
 Erasmus
 Leren via imitatie (nurture)
 Van nature neiging naar het kwaad
o Kinderen worden geboren met erfzonde, maar ze kunnen nog gekneed
worden door de omgeving naar iets goeds (nature en nurture)
 Humanisme
o Individuele ontplooiing


Leerdoel 3: Wat is erfelijk en wat is aangeleerd, en hoe kun je dat meten?
Tweelingdesign
 Onderzoeken in hoeverre tweelingen overeenkomen in een bepaalde eigenschap
 Nature  eigenschappen bij eeneiige tweelingen zijn significant groter dan bij
eeneiige tweelingen
 Nurture  gemiddelde overeenkomst van een eigenschap tussen beide tweelingen
zijn hetzelfde (verschil in genetische overeenkomst bij eeneiige tweeling heeft geen
invloed
 Vergelijken eeneiige en twee-eiige tweelingen
 Eeneiig: invloed groter, dus nurture  100% zelfde genen
 Twee-eiig: invloed gelijk, dus nature  gem. 50% gedeelde genen
 Nederlandse tweelingen-register
 Tweelingen bekend zijn aangemeld
 Vragenlijst los van tweeling invullen


Adoptiedesign
 De overeenkomsten in gedrag worden vergeleken tussen niet-genetische personen die in
dezelfde omgeving opgroeien en genetische personen die in een verschillende omgeving
opgroeien
 Nature  Wel genetische personen, maar opgegroeid in verschillende omgeving
 Nurture  Niet genetische personen, maar in dezelfde omgeving opgegroeid
 Dit onderzoek is niet betrouwbaar, want de situatie van de adoptieouders zou hetzelfde
kunnen zijn als de situatie van de echte ouders
 Onderzoek Heston: schizofrenie
 13% van kinderen met een schizofrene ouder wordt zelf ook schizofreen. Kinderen met
een schizofrene moeder die direct na de geboorte werden weggehaald en door een
ander gezin geadopteerd, daarvan werd 11% ook schizofreen. Adoptiekinderen met
geen schizofrene ouders leidt tot geen een kind die later schizofreen is.
Conclusie  schizofrenie is nature en geen nurture

Familiedesign
 Vergelijken broers/zussen/familieleden
 Zelfde eigenschap?  erfelijk
 Naaste familie vertoont zelfde kenmerken, hoe verder weg de familie is, hoe minder dezelfde
kenmerken worden vertoond

Belangrijke uitkomsten van de onderzoeken

,  Temperament, IQ, stoornissen (schizofrenie) en probleemgedrag meer nature
 Kwaliteit gehechtheid meer nurture

Kritiek op designs: Evironmentalisten op genetici
 Er is geen antwoord op de manier waarop genen het gedrag beïnvloeden, en de genetici
erkennen dit.
 De resultaten van de onderzoeken zijn verkeerd geïnterpreteerd, zodat het in het voordeel
van de erfelijkheid was.
 Onjuist interpreteren van statistische maten, te snel verbanden leggen en conclusies trekken

Antwoorden leerdoelen

Leerdoel 1: wat is nature en wat is nurture?
 Nature is een stroming die gelooft dat gedrag e.d. aangeboren is , terwijl het er bij nurture
om gaat dat de omgeving hier meer invloed op heeft.

Leerdoel 2: Wat zijn de belangrijkste standpunten van beide stromingen m.b.t.
pedagogiek/opvoeding en welke denkers horen bij die standpunten?
 Nature: Rousseau (natuur van kind), Descartes (rijping van aangeboren kenmerken), Piaget
(ontwikkeling als zelfontvouwend proces).
 Nurture: Locke (tabula rasa), Erasmus (leren door imitatie combinatie erfzonde), Watson
(juiste methode, juiste kind).

Leerdoel 3: Wat is erfelijk en wat is aangeleerd, en hoe kun je dat meten?
 Erfelijk/Nature: IQ, temperament, stoornissen en probleemgedrag
 Aangeleerd/Nurture: gehechtheid
 Tweelingstudie: kijken naar overeenkomst binnen een tweeling, zowel eeneiig als twee-eiig.
Wanneer de overeenkomst bij een eeneiige tweeling groter dan is iets genetisch. Als er
sprake is van weinig verschil , dan gaat het om de omgeving.
 Adoptiestudie: adoptie kind vergelijken met biologische ouders en adoptie ouders. Wanneer
het kind meer op de biologische ouders lijkt is het genetisch en wanneer het kind meer op de
adoptieouders lijkt is het vanwege de omgeving.

Toepassingsopdracht
Maak een onderzoeksopzet met betrekking tot de volgende vraag:
In hoeverre is muziekvoorkeur erfelijk?

Adoptiedesign
Twee soorten vragenlijsten, namelijk een met betrekking tot de muziekvoorkeur en een met
betrekking tot omgevingsfactoren. Zowel kinderen, de biologische ouders en de adoptieouders zullen
beide vragenlijsten in moeten vullen, waarna een conclusie getrokken kan worden.

Nature kenmerk van mezelf: oorproblemen
Nurture kenmerk van mezelf: topsport