HOOFDSTUK 14 | BINDINGSVRAAGSTUK
14.1 Context: veiligheid in de wereld
Er zijn mensen die een gevaar zijn voor de veiligheid van anderen in de samenleving, deze mensen kunnen in de
gevangenis gestopt worden: hierin worden ze gestraft en de samenleving tegen hen beschermd. De
gevangenissen in verschillende landen kunnen enorm verschillen.
In Noorwegen is het normaliteitsbeginsel een belangrijk principe in het gevangenensysteem: gevangenen
verliezen alleen hun vrijheidsrecht, maar mogen verder alle rechten behouden. De Nederlandse gevangenissen
lijken hier het meeste op.
In Brazilië is dit heel anders. In Braziliaanse gevangenissen zitten meer mensen dan past, zijn er matrassen te
weinig, is er niet altijd genoeg eten, is er een slechte hygiëne, zijn opstanden geen uitzondering, is er te weinig
bewaking en worden er drugs of telefoons gesmokkeld. Het gevangenensysteem is hier niet gericht op het
verminderen van de criminaliteit, maar creëert het juist criminelen.
14.2 Analyse veiligheid in Nederland
Gevoelens van veiligheid en onveiligheid hebben te maken met bedreigingen. Bedreigingen voor de veiligheid
worden in drie categorieën verdeeld (waarbij de laatste twee gevolgen zijn van menselijk handelen):
Bedreigingen van natuurlijke aard: epidemie of natuurramp.
Bedreigingen van technologische aard: brand, waterverontreiniging of uitval van elektriciteit.
Bedreigingen van sociale aard: criminaliteit, oorlog of terreur.
Bedreigingen van natuurlijke aard zorgen nu minder voor onveilige gevoelens dan vroeger: mensen hebben
zich in de afgelopen eeuwen steeds beter hiertegen beschermd door de ontwikkelde kennis. De bedreigingen
van technologische en sociale aard nemen wel toe → het menselijk handelen heeft invloed op de veiligheid van
de samenleving: de oplossing tegen de ene soort dreiging geeft potentieel meer andere dreigingen.
In Nederland kijken we snel naar de overheid als het gaat over wie er verantwoordelijk is voor de dreigingen,
maar in andere landen kijken mensen eerder naar medeburgers of zichzelf: dat heeft te maken met de cultuur.
De onduidelijkheid over de verantwoordelijkheid komt omdat we als moderne samenleving leven in een
risicomaatschappij: hierin is niet duidelijk wie er verantwoordelijk is voor de risico’s en de aanpak van
dreigingen. Deze onduidelijkheid kan tot conflicten en een daling van het gezag van de overheid leiden.
Cultuur: het geheel van voorstellingen, opvattingen, uitdrukkingsvormen, waarden en normen die mensen als lid van een
groep of samenleving verworven hebben.
Conflict: een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar tegenwerken om eigen doelen te bereiken.
Gezag: macht die als legitiem beschouwd wordt.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen subjectieve veiligheid (heeft te maken met een gevoel van dreiging en
onveiligheid, gebaseerd op gevoel) en objectieve veiligheid (heeft te maken met het aantal misdrijven en de
kans op rampen, gebaseerd op cijfers). De media spelen een grote rol hierin: goed nieuws is geen nieuws → de
kloof tussen de subjectieve en objectieve veiligheid wordt dus groter.
Het gevolg van de media is dat in het referentiekader van mensen het beeld ontstaat dat er overal misdaad en
criminaliteit is. Hierover zijn twee theorieën:
Selectiviteitshypothese: gaat ervan uit dat mensen graag dat nieuws lezen dat hun mening bevestigt.
Cultivatiehypothese: gaat ervan uit dat het beeld van de werkelijkheid wordt beïnvloed als mensen
veel lezen over een onderwerp.
14.1 Context: veiligheid in de wereld
Er zijn mensen die een gevaar zijn voor de veiligheid van anderen in de samenleving, deze mensen kunnen in de
gevangenis gestopt worden: hierin worden ze gestraft en de samenleving tegen hen beschermd. De
gevangenissen in verschillende landen kunnen enorm verschillen.
In Noorwegen is het normaliteitsbeginsel een belangrijk principe in het gevangenensysteem: gevangenen
verliezen alleen hun vrijheidsrecht, maar mogen verder alle rechten behouden. De Nederlandse gevangenissen
lijken hier het meeste op.
In Brazilië is dit heel anders. In Braziliaanse gevangenissen zitten meer mensen dan past, zijn er matrassen te
weinig, is er niet altijd genoeg eten, is er een slechte hygiëne, zijn opstanden geen uitzondering, is er te weinig
bewaking en worden er drugs of telefoons gesmokkeld. Het gevangenensysteem is hier niet gericht op het
verminderen van de criminaliteit, maar creëert het juist criminelen.
14.2 Analyse veiligheid in Nederland
Gevoelens van veiligheid en onveiligheid hebben te maken met bedreigingen. Bedreigingen voor de veiligheid
worden in drie categorieën verdeeld (waarbij de laatste twee gevolgen zijn van menselijk handelen):
Bedreigingen van natuurlijke aard: epidemie of natuurramp.
Bedreigingen van technologische aard: brand, waterverontreiniging of uitval van elektriciteit.
Bedreigingen van sociale aard: criminaliteit, oorlog of terreur.
Bedreigingen van natuurlijke aard zorgen nu minder voor onveilige gevoelens dan vroeger: mensen hebben
zich in de afgelopen eeuwen steeds beter hiertegen beschermd door de ontwikkelde kennis. De bedreigingen
van technologische en sociale aard nemen wel toe → het menselijk handelen heeft invloed op de veiligheid van
de samenleving: de oplossing tegen de ene soort dreiging geeft potentieel meer andere dreigingen.
In Nederland kijken we snel naar de overheid als het gaat over wie er verantwoordelijk is voor de dreigingen,
maar in andere landen kijken mensen eerder naar medeburgers of zichzelf: dat heeft te maken met de cultuur.
De onduidelijkheid over de verantwoordelijkheid komt omdat we als moderne samenleving leven in een
risicomaatschappij: hierin is niet duidelijk wie er verantwoordelijk is voor de risico’s en de aanpak van
dreigingen. Deze onduidelijkheid kan tot conflicten en een daling van het gezag van de overheid leiden.
Cultuur: het geheel van voorstellingen, opvattingen, uitdrukkingsvormen, waarden en normen die mensen als lid van een
groep of samenleving verworven hebben.
Conflict: een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar tegenwerken om eigen doelen te bereiken.
Gezag: macht die als legitiem beschouwd wordt.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen subjectieve veiligheid (heeft te maken met een gevoel van dreiging en
onveiligheid, gebaseerd op gevoel) en objectieve veiligheid (heeft te maken met het aantal misdrijven en de
kans op rampen, gebaseerd op cijfers). De media spelen een grote rol hierin: goed nieuws is geen nieuws → de
kloof tussen de subjectieve en objectieve veiligheid wordt dus groter.
Het gevolg van de media is dat in het referentiekader van mensen het beeld ontstaat dat er overal misdaad en
criminaliteit is. Hierover zijn twee theorieën:
Selectiviteitshypothese: gaat ervan uit dat mensen graag dat nieuws lezen dat hun mening bevestigt.
Cultivatiehypothese: gaat ervan uit dat het beeld van de werkelijkheid wordt beïnvloed als mensen
veel lezen over een onderwerp.
