Scheikunde H1
Leerdoelen Paragraaf 1
1. Je kunt het verschil uitleggen tussen natuurlijk en synthetische materialen
2. Je kunt uitleggen want grondstoffen zijn
3. Je kunt uitleggen wat composiet is
4. Je kunt materiaal- en stofeigenschappen benoemen
5. Je kunt berekeningen maken met dichtheid
Natuurlijke materialen
Zijn materialen die uit de natuurkomen deze materialen worden gebruikt om dingen mee te maken.
Natuurlijke materialen kunnen zowel van biologische als geologische oorsprong zijn
Biologische oorsprong Geologische oorsprong
Algen aardolie
hout Klei
Katoen Metaalerts
leer zand
Grondstoffen zijn materialen die je nodig hebt voor het maken van (nieuwe) stoffen en producten
voor gebruik en toepassing moeten deze materialen wel eerst worden voorbewerkt
Grondstoffen van biologische oorsprong zijn veelal hernieuwbaar en nagenoeg onuitputtelijk
meestal gaat het dan om gewassen die de mens zelf kan kweken of aanplanten voorbeelden van
eindige grondstoffen zijn aardolie en metaalerts deze grondstoffen van geologische oorsprong zijn
niet onuitputtelijk beschikbaar
Synthetische materialen
Dit zijn materialen die je niet in de natuur zult aantreffen maar die door de mens zijn gemaakt. Zo
kan ijzererts via mijnbouw worden gewonnen uit de natuur dit ijzererts is een natuurlijke grondstof
voor productie van metaal ijzer dit metaal is een voorbeeld van synthetisch materiaal omdat het
door de mens is gemaakt of bewerkt
Eigenschappen van stoffen en materialen
Stoffen en materialen hebben hun eigen specifieke kenmerken die je stof- en
materiaaleigenschappen noemt voorbeelden van deze eigenschappen zijn
Dichtheid
Oplosbaarheid
smelt- en kookpunt
elektrische geleidbaarheid
, dichtheid
de eigenschap dichtheid wordt onder andere gebruikt om aan te geven hoe licht of hoe zwaar stoffen
en materialen zijn de dichtheid geeft aan hoe groot de massa is per volume-eenheid een
keukentrapje van aluminium is licht en toch voldoende sterk je zou eenzelfde keukentrapje ook van
ijzer kunnen maken maar dan wordt het trapje een stuk zwaarder de dichtheid van aluminium is 2,7
g/cm3 en de dichtheid van ijzer bedraagt 7,9 g/cm3 dat betekent dat een blokje aluminium van 1,0
cm3 een massa heeft van 2,7 g dat is dus lichter dan een blokje ijzer dat bij de volume 1,0 cm3 een
massa heeft van 7,9 g
de dichtheid geef je aan met de letter ρ er geld
m
ρ=
V
Hierin is
ρ de dichtheid in gram per kubieke centimeter (g/cm3)
m massa in gram
V volume in kubieke centimeter (cm3)
Je kunt dichtheid ook uitdrukken in kg/m3 of g/L de massa en het volume moet je in de formule dan
in bijpassende eenheid invullen het verband is weergegeven in het onderstaande rekenschema
Volume (V) massa (m)
Uit dit reken schema volgt dat je van een stof het volume kunt omrekenen naar massa met behulp
van de dichtheid en ook dat je dan de massa kunt omrekenen naar het volume
je kunt dit ook in een formule opschrijven
m
m=ρ ×V of V¿
ρ
Oplosbaarheid
De oplosbaarheid van een stof is een maat voor de hoeveelheid stof die maximaal in een bepaalde
hoeveelheid oplosmiddel kan worden opgelost een veel gebruikt oplosmiddel is water zo kun je
bijvoorbeeld bij een temperatuur van 20 graden celcuis maximaal 2000 gram suiker oplossen in een
liter water. De oplosbaarheid is afhankelijk van de soort stof en van de temperatuur van het
oplosmiddel hoe meer stoffen je kunt oplossen
Ten aanzien van de oplosbaarheid in water wordt onderscheid gemaakt tussen hydrofiele stoffen en
hydrofobe stoffen. Stoffen
Hydrofiele = zijn stoffen die goed in water kunnen oplossen. stoffen kunnen ook hydrofiel zijn dat wil
zeggen dat ze goed vochtkunnen opnemen
Hydrofobe = zijn stoffen die juist slecht oplossen in water. stoffen die hydrofobe zijn hebben een
waterafstotend karakter
Leerdoelen Paragraaf 1
1. Je kunt het verschil uitleggen tussen natuurlijk en synthetische materialen
2. Je kunt uitleggen want grondstoffen zijn
3. Je kunt uitleggen wat composiet is
4. Je kunt materiaal- en stofeigenschappen benoemen
5. Je kunt berekeningen maken met dichtheid
Natuurlijke materialen
Zijn materialen die uit de natuurkomen deze materialen worden gebruikt om dingen mee te maken.
Natuurlijke materialen kunnen zowel van biologische als geologische oorsprong zijn
Biologische oorsprong Geologische oorsprong
Algen aardolie
hout Klei
Katoen Metaalerts
leer zand
Grondstoffen zijn materialen die je nodig hebt voor het maken van (nieuwe) stoffen en producten
voor gebruik en toepassing moeten deze materialen wel eerst worden voorbewerkt
Grondstoffen van biologische oorsprong zijn veelal hernieuwbaar en nagenoeg onuitputtelijk
meestal gaat het dan om gewassen die de mens zelf kan kweken of aanplanten voorbeelden van
eindige grondstoffen zijn aardolie en metaalerts deze grondstoffen van geologische oorsprong zijn
niet onuitputtelijk beschikbaar
Synthetische materialen
Dit zijn materialen die je niet in de natuur zult aantreffen maar die door de mens zijn gemaakt. Zo
kan ijzererts via mijnbouw worden gewonnen uit de natuur dit ijzererts is een natuurlijke grondstof
voor productie van metaal ijzer dit metaal is een voorbeeld van synthetisch materiaal omdat het
door de mens is gemaakt of bewerkt
Eigenschappen van stoffen en materialen
Stoffen en materialen hebben hun eigen specifieke kenmerken die je stof- en
materiaaleigenschappen noemt voorbeelden van deze eigenschappen zijn
Dichtheid
Oplosbaarheid
smelt- en kookpunt
elektrische geleidbaarheid
, dichtheid
de eigenschap dichtheid wordt onder andere gebruikt om aan te geven hoe licht of hoe zwaar stoffen
en materialen zijn de dichtheid geeft aan hoe groot de massa is per volume-eenheid een
keukentrapje van aluminium is licht en toch voldoende sterk je zou eenzelfde keukentrapje ook van
ijzer kunnen maken maar dan wordt het trapje een stuk zwaarder de dichtheid van aluminium is 2,7
g/cm3 en de dichtheid van ijzer bedraagt 7,9 g/cm3 dat betekent dat een blokje aluminium van 1,0
cm3 een massa heeft van 2,7 g dat is dus lichter dan een blokje ijzer dat bij de volume 1,0 cm3 een
massa heeft van 7,9 g
de dichtheid geef je aan met de letter ρ er geld
m
ρ=
V
Hierin is
ρ de dichtheid in gram per kubieke centimeter (g/cm3)
m massa in gram
V volume in kubieke centimeter (cm3)
Je kunt dichtheid ook uitdrukken in kg/m3 of g/L de massa en het volume moet je in de formule dan
in bijpassende eenheid invullen het verband is weergegeven in het onderstaande rekenschema
Volume (V) massa (m)
Uit dit reken schema volgt dat je van een stof het volume kunt omrekenen naar massa met behulp
van de dichtheid en ook dat je dan de massa kunt omrekenen naar het volume
je kunt dit ook in een formule opschrijven
m
m=ρ ×V of V¿
ρ
Oplosbaarheid
De oplosbaarheid van een stof is een maat voor de hoeveelheid stof die maximaal in een bepaalde
hoeveelheid oplosmiddel kan worden opgelost een veel gebruikt oplosmiddel is water zo kun je
bijvoorbeeld bij een temperatuur van 20 graden celcuis maximaal 2000 gram suiker oplossen in een
liter water. De oplosbaarheid is afhankelijk van de soort stof en van de temperatuur van het
oplosmiddel hoe meer stoffen je kunt oplossen
Ten aanzien van de oplosbaarheid in water wordt onderscheid gemaakt tussen hydrofiele stoffen en
hydrofobe stoffen. Stoffen
Hydrofiele = zijn stoffen die goed in water kunnen oplossen. stoffen kunnen ook hydrofiel zijn dat wil
zeggen dat ze goed vochtkunnen opnemen
Hydrofobe = zijn stoffen die juist slecht oplossen in water. stoffen die hydrofobe zijn hebben een
waterafstotend karakter
