Basisboek psychologie
Samenvattingen Hoofdstuk 4, 5, 6 en 7
Hoofdstuk 4
Directe ervaring je leert door iets direct mee te maken.
Associatief leren: leren door dingen te verbinden of 2 gebeurtenissen.
Gedragstheorie: klassiek en operant conditioneren.
Baby’s hebben grote hersens bij de geboorte.
Een instinct is een aangeboren patroon van handelingen of een specifiek gedrag, je doet iets wat
vanzelf gaat zonder er bij na te denken. Bijv. het moeder instinct, wanneer een baby geboren is. Ook
een reflex is een aangeboren reactie op prikkels en niet te beïnvloeden met onze wil. Denk aan het
zuigreflex van een baby. Of je hand terug trekken van een pan, we worden na ons gedrag pas bewust
van onze reactie daarna voel je pas de pijn. Rijping is het tegenovergestelde van instincten en
reflexen. Pas na rijping kun je iets doen. Bijv. als baby kun je niet meteen lopen, dat kan pas na 1 jaar
ong. Omgeving, ervaring en oefening hebben invloed.
Leren is dat er altijd verandering is. Je koppelt iets nieuws aan iets wat je al weet. Je maakt
verbinding met neutronen in je hersens. Er zijn 4 aspecten over leren:
Permanente verandering, je kunt iets nieuws of anders. Het is er niet tijdelijk, maar ook niet
altijd. Het verdwijnt als het niet gestimuleerd wordt.
Nieuwe gedragsmogelijkheden. Het hoeft niet perse getoond worden. Kan ook iets geleerd
hebben en durft nu niet meer.
Beloning of straf heeft invloed op geleerd gedrag. Wordt het nog vaker gedaan? Ook wel
reinforcement.
Je kunt pas leren als je gaat oefenen in veel verschillende situaties. Het wordt dan eigen
gemaakt.
Stimulus: prikkel. Verandering buiten of binnen een organisme waarop gereageerd wordt.
Respons het gedrag wat de stimulus veroorzaakt. Overte respons zichtbaar gedrag en coverte
respons onzichtbaar gedrag.
Stimulus-responspsychologie: verklaart het leren geheel vanuit het leren van associaties tussen
stimuli en responsen.
, Klassiek conditioneren Ivan Pavlov
Klassiek conditioneren houd in dat je gaat leren met een associatie. Je hebt 2 situaties die met elkaar
verbonden zijn. Bijv. met de het onderzoek met de hond, dat wanneer die het belletje de stimulus
hoort dat hij speeksel aanmaakt het respons, omdat hij weet dat hij eten krijgt. De bel is een
geconditioneerde stimulus, want het is aangeleerd dat hij dat speeksel aan maakt. Speeksel
aanmaken is wel een ongeconditioneerde respons, want dat is al aangeboren. Maar omdat het
aangeleerd is en aangeboren is, is het een associatie, want er is een nieuwe verbinding aangeleerd.
Alle organismen met een zenuwstelsel kan geconditioneerd worden. Klassiek conditioneren gaat
vaak automatisch, het is iets waarbij niet over nagedacht wordt. Nieuwe associaties die aangeleerd
zijn door klassiek conditioneren zijn moeilijk af te leren of te onderdrukken. Het is vaak een reflex om
ons zelf te beschermen. Ook al weet je dat het niet nodig is. De geconditioneerde stimulus is dan
sterker.
Fobie: een angst voor iets, dit kan geconditioneerd zijn.
Stimulusgeneralisatie: wanneer er een geconditioneerde stimulus is waar je bang voor bent of
allergisch en daar gaat over praten of je ziet het daar op gaat reageren oftewel respons. Bijv. als je
bang bent voor spinnen en over spinnen gaat praten dat je dat al eng vindt.
Discrimineren: wanneer een organisme alleen op een specifiek geconditioneerde stimulus reageert.
Reinforcement: vormt de oorspronkelijke geconditioneerde stimulus de bekrachtiging die de respons
uitlokt.
Extinctie: als de geconditioneerde stimulus gefopt wordt, wanneer er alleen een bel is zonder vlees.
En dit gebeurt een aantal keer dan werkt de stimulus niet meer.
Operant conditioneren B.F. Skinner
Wanneer jouw reflexen of gedrag consequenties opbrengt, wanneer dit positief is wordt dit herhaalt
en wanneer de consequenties negatief zijn niet. Bijv. als een baby met zijn armen kan spartelen en
dan de rammelaar aanraakt en dit positief is. De baby weet dit voor de volgende keer en zal dan
weer zijn armen laten spartelen om de rammelaar te laten bewegen. Oftewel trial and error leren of
proefondervindelijk leren. Als je iets uitprobeert en daar komt positieve wensen uit dan doe je het
nog een keer, wanneer er negatieve wensen uitkomen dan doe je het niet nog een keer. Ook met
operant conditioneren leer je soms zonder dat je het door hebt.
Generaliseren: het gedrag gaat zich verbreden, als dit een beloning oplevert in een andere situatie.
Wordt dit gedrag ook in meerdere situaties getoond. Bijv. dat een hond ook iemand anders zijn poot
geeft. Discriminatieve stimulus je vertoond alleen gedrag als het positief voor je is.
Discrimineren: je reageert alleen op een specifieke stimuli. Bijv. kind gaat krijsen wanneer. Hij met
moeder is en veel mensen, dan krijgt hij een ijsje. Als alleen moeder er was ging hij niet krijsen.
Reinforcement: bekrachtiging na het gedrag. Het organisme moet het wel kunnen associëren met
het gedrag en de beloning. Daardoor wordt het gedrag vaker getoond.
Negatieve reinforcement zijn negatieve gevolgen op het gedrag. Positieve reinforcement zijn
positieve gevolgen op het gedrag, hier zijn 2 soorten van: positieve beloning je geeft iets plezierigs of
neemt iets vervelends weg en negatieve beloning je neemt een vervelende consequentie die op na
het gedrag volgt weg.
Samenvattingen Hoofdstuk 4, 5, 6 en 7
Hoofdstuk 4
Directe ervaring je leert door iets direct mee te maken.
Associatief leren: leren door dingen te verbinden of 2 gebeurtenissen.
Gedragstheorie: klassiek en operant conditioneren.
Baby’s hebben grote hersens bij de geboorte.
Een instinct is een aangeboren patroon van handelingen of een specifiek gedrag, je doet iets wat
vanzelf gaat zonder er bij na te denken. Bijv. het moeder instinct, wanneer een baby geboren is. Ook
een reflex is een aangeboren reactie op prikkels en niet te beïnvloeden met onze wil. Denk aan het
zuigreflex van een baby. Of je hand terug trekken van een pan, we worden na ons gedrag pas bewust
van onze reactie daarna voel je pas de pijn. Rijping is het tegenovergestelde van instincten en
reflexen. Pas na rijping kun je iets doen. Bijv. als baby kun je niet meteen lopen, dat kan pas na 1 jaar
ong. Omgeving, ervaring en oefening hebben invloed.
Leren is dat er altijd verandering is. Je koppelt iets nieuws aan iets wat je al weet. Je maakt
verbinding met neutronen in je hersens. Er zijn 4 aspecten over leren:
Permanente verandering, je kunt iets nieuws of anders. Het is er niet tijdelijk, maar ook niet
altijd. Het verdwijnt als het niet gestimuleerd wordt.
Nieuwe gedragsmogelijkheden. Het hoeft niet perse getoond worden. Kan ook iets geleerd
hebben en durft nu niet meer.
Beloning of straf heeft invloed op geleerd gedrag. Wordt het nog vaker gedaan? Ook wel
reinforcement.
Je kunt pas leren als je gaat oefenen in veel verschillende situaties. Het wordt dan eigen
gemaakt.
Stimulus: prikkel. Verandering buiten of binnen een organisme waarop gereageerd wordt.
Respons het gedrag wat de stimulus veroorzaakt. Overte respons zichtbaar gedrag en coverte
respons onzichtbaar gedrag.
Stimulus-responspsychologie: verklaart het leren geheel vanuit het leren van associaties tussen
stimuli en responsen.
, Klassiek conditioneren Ivan Pavlov
Klassiek conditioneren houd in dat je gaat leren met een associatie. Je hebt 2 situaties die met elkaar
verbonden zijn. Bijv. met de het onderzoek met de hond, dat wanneer die het belletje de stimulus
hoort dat hij speeksel aanmaakt het respons, omdat hij weet dat hij eten krijgt. De bel is een
geconditioneerde stimulus, want het is aangeleerd dat hij dat speeksel aan maakt. Speeksel
aanmaken is wel een ongeconditioneerde respons, want dat is al aangeboren. Maar omdat het
aangeleerd is en aangeboren is, is het een associatie, want er is een nieuwe verbinding aangeleerd.
Alle organismen met een zenuwstelsel kan geconditioneerd worden. Klassiek conditioneren gaat
vaak automatisch, het is iets waarbij niet over nagedacht wordt. Nieuwe associaties die aangeleerd
zijn door klassiek conditioneren zijn moeilijk af te leren of te onderdrukken. Het is vaak een reflex om
ons zelf te beschermen. Ook al weet je dat het niet nodig is. De geconditioneerde stimulus is dan
sterker.
Fobie: een angst voor iets, dit kan geconditioneerd zijn.
Stimulusgeneralisatie: wanneer er een geconditioneerde stimulus is waar je bang voor bent of
allergisch en daar gaat over praten of je ziet het daar op gaat reageren oftewel respons. Bijv. als je
bang bent voor spinnen en over spinnen gaat praten dat je dat al eng vindt.
Discrimineren: wanneer een organisme alleen op een specifiek geconditioneerde stimulus reageert.
Reinforcement: vormt de oorspronkelijke geconditioneerde stimulus de bekrachtiging die de respons
uitlokt.
Extinctie: als de geconditioneerde stimulus gefopt wordt, wanneer er alleen een bel is zonder vlees.
En dit gebeurt een aantal keer dan werkt de stimulus niet meer.
Operant conditioneren B.F. Skinner
Wanneer jouw reflexen of gedrag consequenties opbrengt, wanneer dit positief is wordt dit herhaalt
en wanneer de consequenties negatief zijn niet. Bijv. als een baby met zijn armen kan spartelen en
dan de rammelaar aanraakt en dit positief is. De baby weet dit voor de volgende keer en zal dan
weer zijn armen laten spartelen om de rammelaar te laten bewegen. Oftewel trial and error leren of
proefondervindelijk leren. Als je iets uitprobeert en daar komt positieve wensen uit dan doe je het
nog een keer, wanneer er negatieve wensen uitkomen dan doe je het niet nog een keer. Ook met
operant conditioneren leer je soms zonder dat je het door hebt.
Generaliseren: het gedrag gaat zich verbreden, als dit een beloning oplevert in een andere situatie.
Wordt dit gedrag ook in meerdere situaties getoond. Bijv. dat een hond ook iemand anders zijn poot
geeft. Discriminatieve stimulus je vertoond alleen gedrag als het positief voor je is.
Discrimineren: je reageert alleen op een specifieke stimuli. Bijv. kind gaat krijsen wanneer. Hij met
moeder is en veel mensen, dan krijgt hij een ijsje. Als alleen moeder er was ging hij niet krijsen.
Reinforcement: bekrachtiging na het gedrag. Het organisme moet het wel kunnen associëren met
het gedrag en de beloning. Daardoor wordt het gedrag vaker getoond.
Negatieve reinforcement zijn negatieve gevolgen op het gedrag. Positieve reinforcement zijn
positieve gevolgen op het gedrag, hier zijn 2 soorten van: positieve beloning je geeft iets plezierigs of
neemt iets vervelends weg en negatieve beloning je neemt een vervelende consequentie die op na
het gedrag volgt weg.
