Toets stof Voedingsleer
P1W2 Koolhydraten en vezels
De DIO kan
uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in voorkomen en waar ze voor dienen
De belangrijkste functie is energieleverancier. Wanneer er niet voldoende koolhydraten in het lichaam
aanwezig zijn, worden lichaamseigen eiwitten afgebroken. Wanneer er niet voldoende koolhydraten in
het lichaam aanwezig zijn, worden lichaamseigen eiwitten afgebroken.
Rode bloedlichaampjes, niermergcellen, centraal zenuwstelsel, foetaal weefsel, melkklieren (en
hersencellen) zijn afhankelijk van glucose.
Hersencellen kunnen ook terugvallen op ketonlichamen. Overige delen van het lichaam kunnen ook
aminozuren of vetzuren gebruiken als brandstof.
Koolhydraten komen voor in producten zoals; brood, aardappelen, rijst en pasta.
Vezels
Voedingsvezel is de verzamelnaam voor die delen van plantaardig voedsel die in de dunne darm van
de mens niet worden verteerd of opgenomen.
In het algemeen hebben de type voedingsvezels 1 of meer van de volgende functies, of ze;
Versnellen de passage van het voedsel door het maagdarmkanaal.
Vergroten de hoeveelheid ontlasting.
Beinvloeden de fermentatie in de dikke darm.
Verlagen de concentratie van LDL-cholesterol in het bloed.
Hebben een gunstig effect op de glucose- en insulineconcentraties in het bloed.
De vezelinname betreft vooral vezels uit natuurlijke bronnen, zoals volkorenproducten, groente en fruit
en peulvruchten.
vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van koolhydraten en vezels voor de
volwassenen van 19-50 jaar zijn.
Volwassen mannen eten gemiddeld 291,5 gram/dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 245
gram/dag aan koolhydraten.
Volwassen mannen eten gemiddeld 44,5 en%. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 45,9 en% aan
koolhydraten.
Volwassen mannen eten gemiddeld 23,5 gram/dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 17,9
gram/dag aan vezels.
beschrijven wat de Voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten is en hoe deze tot stand
zijn gekomen.
Koolhydraten in de voeding zijn nodig om afbraak van lichaamseiwit te voorkomen. Geen KH en
glycogeen uitgeput -> hoogste eiwitafbraak
,Aanbevolen hoeveelheid (AH) = minstens 40 en% (800 kcal) van de 2000 kcal
Gebaseerd op minstens 4,1 g/kg
Geen onderscheid mannen en vrouwen
Aanvaardbare bovengrens (AB) van inneming; geen
Vezels 3,4 gram per MJ
0,83 gemiddelde behoefte.
de vijf grootste bronnen benoemen van koolhydraten en vezels voor volwassenen van 19-50
jaar.
Koolhydraten;
Brood, granen, rijst en pasta. Zuivel. Fruit, noten en olijven. Aardappelen. Niet-alcoholische dranken.
Vezels;
Groente, fruit, volkoren granen/brood, peulvruchten en aardappelen.
vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezels per MJ moet berekenen en andersom.
1 gram koolhydraten = 4 kcal (4 x 4,2 = 17 KJ)
1 gram eiwitten = 4 kcal (17 KJ)
1 gram vet = 9 kcal (38 KJ)
1 gram alcohol = 7 kcal (29 KJ)
1 gram vezels = 2 kcal (8 KJ)
Om de en% koolhydraten uit te rekenen, heb je eerst de totale hoeveelheid energie nodig. Totale
hoeveelheid energie = (aantal gram koolhydraten x 4) + (aantal gram eiwitten x 4) + (aantal gram
vetten x 9)
En% koolhydraten = x 100%
Omrekenen naar MJ
1 kcal – 1000 cal
1 MJ – 1000 KJ – 1000000 J
Van kcal naar KJ = x 4,2
Van KJ naar kcal = / 4,2
uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te hoge - en een te lage
koolhydraatinname.
Te hoge inname;
, De koolhydraten die het lichaam binnenkomen, worden afgebroken tot glucose. Glucose wordt
opgeslagen in de lever en de spieren als glycogeen (de hoeveelheid glycogeen die opgeslagen kan
worden is begrenst). De rest wordt opgeslagen als vet (deze hoeveelheid is niet begrenst).
Te lage inname;
Wanneer er langer dan 2 tot 3 uur niet gegeten is, gaat het lichaam de opgeslagen glycogeen weer
omzetten naar glucose. Deze glucose wordt gebruikt als energie voor verschillende cellen in het
lichaam. Glucose kan ook gebruikt worden bij het brein.
Wanneer er nog langer niet gegeten wordt (na ongeveer 24 uur). De voorraad aan glycogeen is op.
Het lichaam begint lichaamseigen eiwitten af te breken om van de aminozuren iets te maken wat lijkt
op glucose. De lever zet ook vet om in ketonlichamen wat als energiebron voor de hersenen fungeert
en daarmee de afbraak van lichaamseigen eiwitten uitstelt. Daardoor komen er meer vrije vetzuren in
het lichaam.
Koolhydraten zijn opgebouwd uit suikers. Suikers zijn de mono- en disachariden. Ze hebben dezelfde
molecuul formule (C6H12O6), maar een andere structuurformule.
Monosachariden (Enkele suikers);
- Glucose
- Galactose
- Fructose, kan als brandstof worden gebruikt of net zoals galactose worden omgezet in
glucose.
Twee monosachariden samen vormen een disachariden (C12H22O11);
- Glucose + glucose -> Maltose -> moutsuiker
- Glucose + galactose -> Lactose -> melksuiker
- Glucose + fructose -> Sacharose (Sucrose) -> tafelsuiker/kristalsuiker
Disachariden worden gevormd door de condensatiereactie, waarbij water vrijkomt. En afgebroken
door te hydroliseren, waarbij water nodig is.
Olisachariden zijn 3 tot 9 aan elkaar gekoppelde suikermoleculen;
- Zetmeel, koolhydraat voorraad in planten
- Glycogeen, koolhydraat voorraad in het menselijk lichaam en opslag in de lever en de spieren
- Cellulose, in de voeding
P1W2 Koolhydraten en vezels
De DIO kan
uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in voorkomen en waar ze voor dienen
De belangrijkste functie is energieleverancier. Wanneer er niet voldoende koolhydraten in het lichaam
aanwezig zijn, worden lichaamseigen eiwitten afgebroken. Wanneer er niet voldoende koolhydraten in
het lichaam aanwezig zijn, worden lichaamseigen eiwitten afgebroken.
Rode bloedlichaampjes, niermergcellen, centraal zenuwstelsel, foetaal weefsel, melkklieren (en
hersencellen) zijn afhankelijk van glucose.
Hersencellen kunnen ook terugvallen op ketonlichamen. Overige delen van het lichaam kunnen ook
aminozuren of vetzuren gebruiken als brandstof.
Koolhydraten komen voor in producten zoals; brood, aardappelen, rijst en pasta.
Vezels
Voedingsvezel is de verzamelnaam voor die delen van plantaardig voedsel die in de dunne darm van
de mens niet worden verteerd of opgenomen.
In het algemeen hebben de type voedingsvezels 1 of meer van de volgende functies, of ze;
Versnellen de passage van het voedsel door het maagdarmkanaal.
Vergroten de hoeveelheid ontlasting.
Beinvloeden de fermentatie in de dikke darm.
Verlagen de concentratie van LDL-cholesterol in het bloed.
Hebben een gunstig effect op de glucose- en insulineconcentraties in het bloed.
De vezelinname betreft vooral vezels uit natuurlijke bronnen, zoals volkorenproducten, groente en fruit
en peulvruchten.
vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van koolhydraten en vezels voor de
volwassenen van 19-50 jaar zijn.
Volwassen mannen eten gemiddeld 291,5 gram/dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 245
gram/dag aan koolhydraten.
Volwassen mannen eten gemiddeld 44,5 en%. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 45,9 en% aan
koolhydraten.
Volwassen mannen eten gemiddeld 23,5 gram/dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 17,9
gram/dag aan vezels.
beschrijven wat de Voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten is en hoe deze tot stand
zijn gekomen.
Koolhydraten in de voeding zijn nodig om afbraak van lichaamseiwit te voorkomen. Geen KH en
glycogeen uitgeput -> hoogste eiwitafbraak
,Aanbevolen hoeveelheid (AH) = minstens 40 en% (800 kcal) van de 2000 kcal
Gebaseerd op minstens 4,1 g/kg
Geen onderscheid mannen en vrouwen
Aanvaardbare bovengrens (AB) van inneming; geen
Vezels 3,4 gram per MJ
0,83 gemiddelde behoefte.
de vijf grootste bronnen benoemen van koolhydraten en vezels voor volwassenen van 19-50
jaar.
Koolhydraten;
Brood, granen, rijst en pasta. Zuivel. Fruit, noten en olijven. Aardappelen. Niet-alcoholische dranken.
Vezels;
Groente, fruit, volkoren granen/brood, peulvruchten en aardappelen.
vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezels per MJ moet berekenen en andersom.
1 gram koolhydraten = 4 kcal (4 x 4,2 = 17 KJ)
1 gram eiwitten = 4 kcal (17 KJ)
1 gram vet = 9 kcal (38 KJ)
1 gram alcohol = 7 kcal (29 KJ)
1 gram vezels = 2 kcal (8 KJ)
Om de en% koolhydraten uit te rekenen, heb je eerst de totale hoeveelheid energie nodig. Totale
hoeveelheid energie = (aantal gram koolhydraten x 4) + (aantal gram eiwitten x 4) + (aantal gram
vetten x 9)
En% koolhydraten = x 100%
Omrekenen naar MJ
1 kcal – 1000 cal
1 MJ – 1000 KJ – 1000000 J
Van kcal naar KJ = x 4,2
Van KJ naar kcal = / 4,2
uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te hoge - en een te lage
koolhydraatinname.
Te hoge inname;
, De koolhydraten die het lichaam binnenkomen, worden afgebroken tot glucose. Glucose wordt
opgeslagen in de lever en de spieren als glycogeen (de hoeveelheid glycogeen die opgeslagen kan
worden is begrenst). De rest wordt opgeslagen als vet (deze hoeveelheid is niet begrenst).
Te lage inname;
Wanneer er langer dan 2 tot 3 uur niet gegeten is, gaat het lichaam de opgeslagen glycogeen weer
omzetten naar glucose. Deze glucose wordt gebruikt als energie voor verschillende cellen in het
lichaam. Glucose kan ook gebruikt worden bij het brein.
Wanneer er nog langer niet gegeten wordt (na ongeveer 24 uur). De voorraad aan glycogeen is op.
Het lichaam begint lichaamseigen eiwitten af te breken om van de aminozuren iets te maken wat lijkt
op glucose. De lever zet ook vet om in ketonlichamen wat als energiebron voor de hersenen fungeert
en daarmee de afbraak van lichaamseigen eiwitten uitstelt. Daardoor komen er meer vrije vetzuren in
het lichaam.
Koolhydraten zijn opgebouwd uit suikers. Suikers zijn de mono- en disachariden. Ze hebben dezelfde
molecuul formule (C6H12O6), maar een andere structuurformule.
Monosachariden (Enkele suikers);
- Glucose
- Galactose
- Fructose, kan als brandstof worden gebruikt of net zoals galactose worden omgezet in
glucose.
Twee monosachariden samen vormen een disachariden (C12H22O11);
- Glucose + glucose -> Maltose -> moutsuiker
- Glucose + galactose -> Lactose -> melksuiker
- Glucose + fructose -> Sacharose (Sucrose) -> tafelsuiker/kristalsuiker
Disachariden worden gevormd door de condensatiereactie, waarbij water vrijkomt. En afgebroken
door te hydroliseren, waarbij water nodig is.
Olisachariden zijn 3 tot 9 aan elkaar gekoppelde suikermoleculen;
- Zetmeel, koolhydraat voorraad in planten
- Glycogeen, koolhydraat voorraad in het menselijk lichaam en opslag in de lever en de spieren
- Cellulose, in de voeding
