Hoofdstuk 5: Koolstof als basis
§1 Aardolie
Begrippen:
Gefractioneerde dissimilatie: destillatie waarvan een mengsel wordt gescheiden in fracties
Fracties: afgetapte vloeistoffen van een mengsel
Koolwaterstoffen: stoffen waarvan de moleculen uit elementen koolstof en waterstof bestaan
(CxHy)
Hernieuwbare grondstoffen: grondstoffen die opnieuw door de natuur kunnen worden
gemaakt
Biomassa: materiaal dat van planten en bomen afkomstig is
● Biobrandstoffen worden van biomassa gemaakt
○ Verbranding biobrandstoffen draagt niet bij aan versterkte broeikaseffect
Kraakproces: ontledingsreactie waarbij lange moleculen worden afgebroken tot kleinere
moleculen
Katalysator: stof die bepaalde chemische reacties sneller kunnen laten verlopen zonder dat
ze daarbij zelf veranderen
2 categoriën koolwaterstoffen:
- Verzadigde koolwaterstoffen: aan elk koolstofatoom zit het maximale aantal
H-atomen gebonden
- Onverzadigde koolwaterstoffen: bevatten minder h-atomen, dubbele binding
aanwezig
Groepen koolwaterstoffen:
- Alkanen: CnH2n+2
● Verzadigde koolwaterstoffen, geen dubbele binding
- Alkenen: CnH2n
● Onverzadigde koolwaterstoffen, dubbele binding
Kraken kan op 2 manieren:
- Thermisch kraken: kraken op hoge
temperatuur
- Katalytisch kraken: kraken met behulp van
een katalysator
Veel stoffen in aardolie hebben kookpunten die dicht bij elkaar liggen.
Daardoor is een scheiding in zuivere stoffen niet mogelijk. Er ontstaan
bij de destillatie altijd mengsels van stoffen, ofwel fracties.
, §2 Systematische naamgeving
Begrippen:
Structuurformule: laat zien welke atomen met elkaar verbonden zijn
● Let op covalentie!
Dubbele binding: binding tussen de C-atomen weergegeven met twee streepjes (C=C)
Isomeren: stoffen met dezelfde molecuulformule maar met een andere structuurformule
(andere stof)
Stappenplan systematische naamgeving:
1. Zoek in de structuur de langste aaneengesloten koolstofketen op
2. Ga na welke zijketen er aan de hoofdketen zit
3. Geef de voorlopige naam
4. Bepaal het plaatsnummer van de zijketen
5. Geef de systematische neem van het vertakte alkaan
§3 Karakteristieke groepen
Begrippen:
Karakteristieke groep: atoom of atoomgroep die in molecuul voorkomt en op macroniveau
specifieke eigenschappen aan de stof toekent
§1 Aardolie
Begrippen:
Gefractioneerde dissimilatie: destillatie waarvan een mengsel wordt gescheiden in fracties
Fracties: afgetapte vloeistoffen van een mengsel
Koolwaterstoffen: stoffen waarvan de moleculen uit elementen koolstof en waterstof bestaan
(CxHy)
Hernieuwbare grondstoffen: grondstoffen die opnieuw door de natuur kunnen worden
gemaakt
Biomassa: materiaal dat van planten en bomen afkomstig is
● Biobrandstoffen worden van biomassa gemaakt
○ Verbranding biobrandstoffen draagt niet bij aan versterkte broeikaseffect
Kraakproces: ontledingsreactie waarbij lange moleculen worden afgebroken tot kleinere
moleculen
Katalysator: stof die bepaalde chemische reacties sneller kunnen laten verlopen zonder dat
ze daarbij zelf veranderen
2 categoriën koolwaterstoffen:
- Verzadigde koolwaterstoffen: aan elk koolstofatoom zit het maximale aantal
H-atomen gebonden
- Onverzadigde koolwaterstoffen: bevatten minder h-atomen, dubbele binding
aanwezig
Groepen koolwaterstoffen:
- Alkanen: CnH2n+2
● Verzadigde koolwaterstoffen, geen dubbele binding
- Alkenen: CnH2n
● Onverzadigde koolwaterstoffen, dubbele binding
Kraken kan op 2 manieren:
- Thermisch kraken: kraken op hoge
temperatuur
- Katalytisch kraken: kraken met behulp van
een katalysator
Veel stoffen in aardolie hebben kookpunten die dicht bij elkaar liggen.
Daardoor is een scheiding in zuivere stoffen niet mogelijk. Er ontstaan
bij de destillatie altijd mengsels van stoffen, ofwel fracties.
, §2 Systematische naamgeving
Begrippen:
Structuurformule: laat zien welke atomen met elkaar verbonden zijn
● Let op covalentie!
Dubbele binding: binding tussen de C-atomen weergegeven met twee streepjes (C=C)
Isomeren: stoffen met dezelfde molecuulformule maar met een andere structuurformule
(andere stof)
Stappenplan systematische naamgeving:
1. Zoek in de structuur de langste aaneengesloten koolstofketen op
2. Ga na welke zijketen er aan de hoofdketen zit
3. Geef de voorlopige naam
4. Bepaal het plaatsnummer van de zijketen
5. Geef de systematische neem van het vertakte alkaan
§3 Karakteristieke groepen
Begrippen:
Karakteristieke groep: atoom of atoomgroep die in molecuul voorkomt en op macroniveau
specifieke eigenschappen aan de stof toekent
