ZSA Perifeer vaatlijden
Hoofdstuk 38: Abdominale aorta
Abdominale aorta = vervolging thoracale aorta tot de arteriae iliacae communes
Echter, voor chirurg, functioneel: begin onder de nierarteriën, einde arteriae femorales communes.
Aneurysma Aortae Abdominalis AAA
- = een permanente plaatselijke verwijding van een slagader, met een diameter van meer dan
150% van de normale doorsnede. Omdat de normale diameter van de aorta abdominalis
ongeveer 2 cm is, is er sprake van een AAA vanaf een diameter van 3 cm.
- Meeste AAA’s bevinden zich onder de nietarterieen.
- Acuut = direct opereren. Onderscheid tussen
- ruptuur (actieve bloeding) en symptomatische AAA (acuut pijn rug- en/of buikpijn bij
bekend AAA,
- of een drukpijnlijk AAA zonder actieve bloeding.
- Incidentie: latere leeftijd rond 70, man:vrouw is 8:1. Naar schatting 500-600 geruptureerde AAA
operaties, 1600 electieve operaties.
- Etiologie: defect basis versterkt door externe factoren. Hoeveelheid elastine neemt af met de
leeftijd —> stijve bloedvaten. Kwaliteit van collageen neemt af —> minder stabiel. Samen
zorgen er voor dat de bloedwand de druk niet meer aan kan en dillateert. Komt daarom ook
vaker voor bij Marfan ( brine defect) en Ehlers-Danlos (collageen defect). AAA komt ook
familiair voor.
- Broers van een patie ̈nt met een AAA hebben een vier keer grotere kans op een AAA dan
mannen zonder een broer met een AAA.
- Etiologie extern: arteriosclerose. Risicofactoren: man, roken, leeftijd, hypertensie, MI, perifeer
aterieel vaatlijden. DM NIET! Andere theorie: chronische infectie met Chlamydia.
- Etiologie vorm:
- Fusiform (spoelvormig) past bij atherosclerose, gelijkmatige dilatatie
- Sacculair (asymmetrisch)
- In ammatoir, wand ontsteking bij steriele artherosclerose ontsteking
- Infectieuze AAA door microorganisme, meestal Bac, groeiend en grillige aorta wand. Ook
wel mycotisch AAA, geen goede naam. Veroorzaker: vroeger sy lis, nu S aureus,
streptokokken en Salmonella.
- Natuurlijk beloop: groeit 2-3 mm per jaar. 5,5 cm is groot. Kan sop overlijden < 5,5 cm is 2%
per jaar. Groeisnelheid groter bij roken en hypertensie. Vrouwen 4x meer kans op ruptuur.
20-30% overlijdt aan gevolgen AAA. Kortere levensverwachting door
- Kans op ruptuur, hoge mortaliteit (hoe groter AAA, hoe groter kans)
- Cardiovasculaire en/of pulmonale comorbiditeit
- Anamnese: geen klachten, toevalsbevinding bij echo of kalk op rontgen. Soms vol gevoel,
voelbare pulsaties. Soms ‘blue-toe’ syndroom door een stolsel dat losschiet van AAA; blauw
verkleurde teen door verminderde perfusie —> soms acute ischemie teen.
- Acuut: plotseling hevige rug of buikpijn en hypotensie. Bij 50% bloeding in de buik —> snel
overlijden, redt het ziekenhuis niet. Bloeding in retroperitoneaal (contained rupture) kan pt uren
relatief stabiel blijven.
- Symptomatisch AAA: acuut pijn rug of buik bij bekend AAA of AAA dat drukpijnlijk is. Voorbode
voor ruptuur. Binnen 24 uur opereren.
- LO: palpatie kan expansief pulserende zwelling gevoeld worden, soms zichtbaar bij magere pt.
- Diagnostiek: echogra e (niet-invasief, geodkoop, nauwkeurig). Ruptuur moeilijk met echo. Voor
operatie CT met contrast of MRA. 80-90% acuut ruptuur stabiel genoeg voor CTA.
- Indicatiestelling: Electieve operatie asymptomatisch AAA is preventief, dus operatie voordelen
opwegen tegen gevaren operatie. Afweging:
- Diameter AAA
- Leeftijd
fl
fifi fi
Hoofdstuk 38: Abdominale aorta
Abdominale aorta = vervolging thoracale aorta tot de arteriae iliacae communes
Echter, voor chirurg, functioneel: begin onder de nierarteriën, einde arteriae femorales communes.
Aneurysma Aortae Abdominalis AAA
- = een permanente plaatselijke verwijding van een slagader, met een diameter van meer dan
150% van de normale doorsnede. Omdat de normale diameter van de aorta abdominalis
ongeveer 2 cm is, is er sprake van een AAA vanaf een diameter van 3 cm.
- Meeste AAA’s bevinden zich onder de nietarterieen.
- Acuut = direct opereren. Onderscheid tussen
- ruptuur (actieve bloeding) en symptomatische AAA (acuut pijn rug- en/of buikpijn bij
bekend AAA,
- of een drukpijnlijk AAA zonder actieve bloeding.
- Incidentie: latere leeftijd rond 70, man:vrouw is 8:1. Naar schatting 500-600 geruptureerde AAA
operaties, 1600 electieve operaties.
- Etiologie: defect basis versterkt door externe factoren. Hoeveelheid elastine neemt af met de
leeftijd —> stijve bloedvaten. Kwaliteit van collageen neemt af —> minder stabiel. Samen
zorgen er voor dat de bloedwand de druk niet meer aan kan en dillateert. Komt daarom ook
vaker voor bij Marfan ( brine defect) en Ehlers-Danlos (collageen defect). AAA komt ook
familiair voor.
- Broers van een patie ̈nt met een AAA hebben een vier keer grotere kans op een AAA dan
mannen zonder een broer met een AAA.
- Etiologie extern: arteriosclerose. Risicofactoren: man, roken, leeftijd, hypertensie, MI, perifeer
aterieel vaatlijden. DM NIET! Andere theorie: chronische infectie met Chlamydia.
- Etiologie vorm:
- Fusiform (spoelvormig) past bij atherosclerose, gelijkmatige dilatatie
- Sacculair (asymmetrisch)
- In ammatoir, wand ontsteking bij steriele artherosclerose ontsteking
- Infectieuze AAA door microorganisme, meestal Bac, groeiend en grillige aorta wand. Ook
wel mycotisch AAA, geen goede naam. Veroorzaker: vroeger sy lis, nu S aureus,
streptokokken en Salmonella.
- Natuurlijk beloop: groeit 2-3 mm per jaar. 5,5 cm is groot. Kan sop overlijden < 5,5 cm is 2%
per jaar. Groeisnelheid groter bij roken en hypertensie. Vrouwen 4x meer kans op ruptuur.
20-30% overlijdt aan gevolgen AAA. Kortere levensverwachting door
- Kans op ruptuur, hoge mortaliteit (hoe groter AAA, hoe groter kans)
- Cardiovasculaire en/of pulmonale comorbiditeit
- Anamnese: geen klachten, toevalsbevinding bij echo of kalk op rontgen. Soms vol gevoel,
voelbare pulsaties. Soms ‘blue-toe’ syndroom door een stolsel dat losschiet van AAA; blauw
verkleurde teen door verminderde perfusie —> soms acute ischemie teen.
- Acuut: plotseling hevige rug of buikpijn en hypotensie. Bij 50% bloeding in de buik —> snel
overlijden, redt het ziekenhuis niet. Bloeding in retroperitoneaal (contained rupture) kan pt uren
relatief stabiel blijven.
- Symptomatisch AAA: acuut pijn rug of buik bij bekend AAA of AAA dat drukpijnlijk is. Voorbode
voor ruptuur. Binnen 24 uur opereren.
- LO: palpatie kan expansief pulserende zwelling gevoeld worden, soms zichtbaar bij magere pt.
- Diagnostiek: echogra e (niet-invasief, geodkoop, nauwkeurig). Ruptuur moeilijk met echo. Voor
operatie CT met contrast of MRA. 80-90% acuut ruptuur stabiel genoeg voor CTA.
- Indicatiestelling: Electieve operatie asymptomatisch AAA is preventief, dus operatie voordelen
opwegen tegen gevaren operatie. Afweging:
- Diameter AAA
- Leeftijd
fl
fifi fi
