Arresten
Week 1A
Windmill Geeft de wet expliciet regels over het gebruik
Tweewegenleer van privaatrecht om de beleidsdoelen te
bereiken?
Zo ja, dan staat het antwoord in die regels (Bv.
art 122 Woningwet).
Zo nee, dan is beslissend of het gebruik van het
privaatrecht door de overheid een
onaanvaardbare doorkruising van het
publiekrecht betekent. Beoordelen aan de hand
van:
a) inhoud/strekking publiekrechtelijke regeling.
b) bescherming belangen burgers in die
regeling.
c) kan met het publiekrecht een vergelijkbaar
resultaat worden behaald?
Kunst- en Antiekstudio Lelystad Toepassing criterium: ‘a) inhoud en strekking
Tweewegenleer publiekrechtelijke regeling’
Casus: Gaat om het gebruik van de grond.
Gemeente Lelystad had grond verkocht aan KAL
en KAL gaat daar bedrijfsruimte verhuren aan
anderen. En in de overeenkomst had Lelystad
opgenomen dat voor de verhuur de
goedkeuring van de gemeente vereist was
(privaatrechtelijke goedkeuring van de
gemeente). Vervolgens verhuurt KAL
bedrijfsruimte aan Leen Bakker zonder dat
daarvoor die vereiste goedkeuring is verleend.
Gemeente beroept zich dan op die
overeenkomst: u mag dit niet zomaar verhuren.
KAL zegt dan als tegenargument, ja maar u kunt
het gebruik van de grond regelen in een
bestemmingsplan o.g.v. de Wro. En dat staat
zulke regelingen helemaal niet toe, dus zo’n
overeenkomst moet niet mogelijk zijn.
HR: HR komt met een beoordeling van de
inhoud/strekking publiekrechtelijke regeling
(criterium 1). HR zegt nouja in de praktijk
bestaan heel veel van dit soort
overeenkomsten. Alle gemeenten in NL doen
mee aan die praktijk. De wetgever op politiek
niveau was dat ook bekend, en toen is er over
gesproken of er niet moest worden ingegrepen,
en dat is niet gebeurd. Dus de parlementaire
geschiedenis van de Wro laat zien dat er
bekend was dat dit soort overeenkomsten
werden gesloten maar dat er niet een wettelijke
regeling is ingevoerd dat dat verboden zou
moeten zijn. Dan zie je dat de HR zegt, aan de
, hand van beoordeling van inhoud/strekking
publiekrechtelijke regeling dat de Wro, dat de
wetgever maar had moeten ingrijpen, dat niet
heeft gedaan, en dan is het niet aan de rechter
om rechtszekerheid in de gemeentelijke praktijk
onrecht aan te doen. Dus overeenkomst wordt
rechtsgeldig geacht.
Wel bijzonder, want als je Windmill strikt
toepast zou je misschien wel verwachten dat dit
arrest een andere uitkomst zou hebben.
De Pina/Helmond Toepassing criterium: ‘b) bescherming belangen
Tweewegenleer van burgers’
Casus: In gemeente Helmond hadden op
gemeentegrond kermisexploitanten hun
woonwagens neergezet om te overwinteren.
Helmond dacht dat is onze grond, wij willen hun
daar niet, dus wij gaan o.g.v. privaatrecht
verwijdering vorderen van die woonwagens van
onze grond. Maar er is ook een
publiekrechtelijke weg: de woonwagenwet kent
een publiekrechtelijke bevoegdheid om
woonwagens te verwijderen. En bovendien is in
die wet zijn allemaal waarborgen opgenomen
voor belanghebbenden, de bewoners van die
woonwagens. Voorbeelden van waarborgen
voor belanghebbenden: voordat je een
woonwagen verwijdert moet je eerst aangeven
waarheen die woonwagen wordt verplaatst. En
bovendien voordat je gaat verwijderen moet je
daarvoor de goedkeuring hebben van GS.
HR: In het licht van Windmill-criteria, specifiek
B, zijn veel beter gewaarborgd in
publiekrechtelijke regeling dus daarom staan
we u niet toe om het privaatrecht te gebruiken
om die woonwagens te verwijderen. Er is dus
sprake van een onaanvaardbare doorkruising
van de woonwagenwet, dus privaatrecht mag
niet worden toegepast.
Staat/Magnus Toepassing criterium: ‘c) vergelijkbaar resultaat
Onaanvaardbare doorkruising of ander te behalen?’
resultaat? Casus: Magnus is een staalfabrikant en die heeft
een partij gevaarlijk metaalafval. Dat is een
doorn in het oog van het bevoegd gezag (de
staat). En er zijn twee wegen die Magnus ertoe
dwingen om dat afval te verwijderen. 1. Staat
kan zeggen dit is een onrechtmatige daad en wij
willen bij de burgerlijke rechter verwijdering
van dat afval vorderen. En dan een LOD
opleggen door de burgerlijke rechter. 2. Maar
er is ook een publiekrechtelijke weg, door de
, wet chemische afvalstoffen, die biedt het
bevoegd gezag de mogelijkheid tot het
opleggen van een LOB. Dat is voor overheid
lastiger want dan verplicht je jezelf als overheid
om zelf dat afval te verwijderen als Magnus het
niet doet. Dus staat wilde liever een LOD bij
burgerlijke rechter vragen want dat kost minder
moeite om op te leggen en uit te voeren.
HR: Dit is geen vergelijkbaar resultaat, want je
kan in het privaatrecht een LOD krijgen en in
het publiekrecht is die mogelijkheid er niet, dus
ander resultaat, en dus is vordering van de staat
in deze toegestaan.
Kabayel Kabayel verbleef zonder recht of geldige titel in
Tweewegenleer een (woon)ruimte van asielzoekerscentrum
‘’Moorheide.’’ Toen de gemeente daarvan op
de hoogte was, eiste zij ontruiming en een
schuldvordering, omdat er sprake was van een
onrechtmatige daad in de zin van artikel 6:162
BW. Conform artikel 112 van de Grondwet is de
burgerlijke rechter bevoegd als het gaat om
burgerlijke zaken en schuldvorderingen en
daarom heeft de overheid gebruik gemaakt van
de privaatrechtelijke weg. Op basis van de
publiekrechtelijke weg was geen vergelijkbaar
resultaat mogelijk om het beoogde doel via
handhaving te bereiken.
‘’In dit arrest overwoog de Hoge Raad dat een
in kort geding gegeven bevel tot ontruiming
geen onaanvaardbare doorkruising van de
publiekrechtelijke regeling zou opleveren,
aangezien de staat de
door hem verlangde ontruiming niet langs de
bestuurlijke weg kon afdwingen.’’ Om toch te
kunnen handhaven achtte de Hoge Raad de
privaatrechtelijke weg toegestaan.
Brandweerkosten Wat als er geen publiekrechtelijke weg is, en
Tweewegenleer alleen een privaatrechtelijke, maar we er toch
een beetje de Windmill-criteria bij moeten
halen. Onzuivere tweewegensituatie: situatie
waarin geen publiekrechtelijke weg open staat,
maar waarbij je zou kunnen zeggen er is bewust
geen publiekrechtelijke regeling. Dan geeft het
geen pas om privaatrecht te gebruiken om dat
toch te realiseren.
Kosten die gemaakt worden door brandweer
om brand te komen blussen, daarvoor geen
regeling getroffen in de wet. We moeten veilig
Week 1A
Windmill Geeft de wet expliciet regels over het gebruik
Tweewegenleer van privaatrecht om de beleidsdoelen te
bereiken?
Zo ja, dan staat het antwoord in die regels (Bv.
art 122 Woningwet).
Zo nee, dan is beslissend of het gebruik van het
privaatrecht door de overheid een
onaanvaardbare doorkruising van het
publiekrecht betekent. Beoordelen aan de hand
van:
a) inhoud/strekking publiekrechtelijke regeling.
b) bescherming belangen burgers in die
regeling.
c) kan met het publiekrecht een vergelijkbaar
resultaat worden behaald?
Kunst- en Antiekstudio Lelystad Toepassing criterium: ‘a) inhoud en strekking
Tweewegenleer publiekrechtelijke regeling’
Casus: Gaat om het gebruik van de grond.
Gemeente Lelystad had grond verkocht aan KAL
en KAL gaat daar bedrijfsruimte verhuren aan
anderen. En in de overeenkomst had Lelystad
opgenomen dat voor de verhuur de
goedkeuring van de gemeente vereist was
(privaatrechtelijke goedkeuring van de
gemeente). Vervolgens verhuurt KAL
bedrijfsruimte aan Leen Bakker zonder dat
daarvoor die vereiste goedkeuring is verleend.
Gemeente beroept zich dan op die
overeenkomst: u mag dit niet zomaar verhuren.
KAL zegt dan als tegenargument, ja maar u kunt
het gebruik van de grond regelen in een
bestemmingsplan o.g.v. de Wro. En dat staat
zulke regelingen helemaal niet toe, dus zo’n
overeenkomst moet niet mogelijk zijn.
HR: HR komt met een beoordeling van de
inhoud/strekking publiekrechtelijke regeling
(criterium 1). HR zegt nouja in de praktijk
bestaan heel veel van dit soort
overeenkomsten. Alle gemeenten in NL doen
mee aan die praktijk. De wetgever op politiek
niveau was dat ook bekend, en toen is er over
gesproken of er niet moest worden ingegrepen,
en dat is niet gebeurd. Dus de parlementaire
geschiedenis van de Wro laat zien dat er
bekend was dat dit soort overeenkomsten
werden gesloten maar dat er niet een wettelijke
regeling is ingevoerd dat dat verboden zou
moeten zijn. Dan zie je dat de HR zegt, aan de
, hand van beoordeling van inhoud/strekking
publiekrechtelijke regeling dat de Wro, dat de
wetgever maar had moeten ingrijpen, dat niet
heeft gedaan, en dan is het niet aan de rechter
om rechtszekerheid in de gemeentelijke praktijk
onrecht aan te doen. Dus overeenkomst wordt
rechtsgeldig geacht.
Wel bijzonder, want als je Windmill strikt
toepast zou je misschien wel verwachten dat dit
arrest een andere uitkomst zou hebben.
De Pina/Helmond Toepassing criterium: ‘b) bescherming belangen
Tweewegenleer van burgers’
Casus: In gemeente Helmond hadden op
gemeentegrond kermisexploitanten hun
woonwagens neergezet om te overwinteren.
Helmond dacht dat is onze grond, wij willen hun
daar niet, dus wij gaan o.g.v. privaatrecht
verwijdering vorderen van die woonwagens van
onze grond. Maar er is ook een
publiekrechtelijke weg: de woonwagenwet kent
een publiekrechtelijke bevoegdheid om
woonwagens te verwijderen. En bovendien is in
die wet zijn allemaal waarborgen opgenomen
voor belanghebbenden, de bewoners van die
woonwagens. Voorbeelden van waarborgen
voor belanghebbenden: voordat je een
woonwagen verwijdert moet je eerst aangeven
waarheen die woonwagen wordt verplaatst. En
bovendien voordat je gaat verwijderen moet je
daarvoor de goedkeuring hebben van GS.
HR: In het licht van Windmill-criteria, specifiek
B, zijn veel beter gewaarborgd in
publiekrechtelijke regeling dus daarom staan
we u niet toe om het privaatrecht te gebruiken
om die woonwagens te verwijderen. Er is dus
sprake van een onaanvaardbare doorkruising
van de woonwagenwet, dus privaatrecht mag
niet worden toegepast.
Staat/Magnus Toepassing criterium: ‘c) vergelijkbaar resultaat
Onaanvaardbare doorkruising of ander te behalen?’
resultaat? Casus: Magnus is een staalfabrikant en die heeft
een partij gevaarlijk metaalafval. Dat is een
doorn in het oog van het bevoegd gezag (de
staat). En er zijn twee wegen die Magnus ertoe
dwingen om dat afval te verwijderen. 1. Staat
kan zeggen dit is een onrechtmatige daad en wij
willen bij de burgerlijke rechter verwijdering
van dat afval vorderen. En dan een LOD
opleggen door de burgerlijke rechter. 2. Maar
er is ook een publiekrechtelijke weg, door de
, wet chemische afvalstoffen, die biedt het
bevoegd gezag de mogelijkheid tot het
opleggen van een LOB. Dat is voor overheid
lastiger want dan verplicht je jezelf als overheid
om zelf dat afval te verwijderen als Magnus het
niet doet. Dus staat wilde liever een LOD bij
burgerlijke rechter vragen want dat kost minder
moeite om op te leggen en uit te voeren.
HR: Dit is geen vergelijkbaar resultaat, want je
kan in het privaatrecht een LOD krijgen en in
het publiekrecht is die mogelijkheid er niet, dus
ander resultaat, en dus is vordering van de staat
in deze toegestaan.
Kabayel Kabayel verbleef zonder recht of geldige titel in
Tweewegenleer een (woon)ruimte van asielzoekerscentrum
‘’Moorheide.’’ Toen de gemeente daarvan op
de hoogte was, eiste zij ontruiming en een
schuldvordering, omdat er sprake was van een
onrechtmatige daad in de zin van artikel 6:162
BW. Conform artikel 112 van de Grondwet is de
burgerlijke rechter bevoegd als het gaat om
burgerlijke zaken en schuldvorderingen en
daarom heeft de overheid gebruik gemaakt van
de privaatrechtelijke weg. Op basis van de
publiekrechtelijke weg was geen vergelijkbaar
resultaat mogelijk om het beoogde doel via
handhaving te bereiken.
‘’In dit arrest overwoog de Hoge Raad dat een
in kort geding gegeven bevel tot ontruiming
geen onaanvaardbare doorkruising van de
publiekrechtelijke regeling zou opleveren,
aangezien de staat de
door hem verlangde ontruiming niet langs de
bestuurlijke weg kon afdwingen.’’ Om toch te
kunnen handhaven achtte de Hoge Raad de
privaatrechtelijke weg toegestaan.
Brandweerkosten Wat als er geen publiekrechtelijke weg is, en
Tweewegenleer alleen een privaatrechtelijke, maar we er toch
een beetje de Windmill-criteria bij moeten
halen. Onzuivere tweewegensituatie: situatie
waarin geen publiekrechtelijke weg open staat,
maar waarbij je zou kunnen zeggen er is bewust
geen publiekrechtelijke regeling. Dan geeft het
geen pas om privaatrecht te gebruiken om dat
toch te realiseren.
Kosten die gemaakt worden door brandweer
om brand te komen blussen, daarvoor geen
regeling getroffen in de wet. We moeten veilig
