instabiliteit van de enkel)
Stabiliteit heeft in de context van het bewegingsapparaat te maken met het
controleren van een bepaalde stand of positie van een gewricht.
Functionele en mechanische stabiliteit
Functionele stabiliteit is de stabiliteit die iemand zelf ervaart. Een goede
functionele stabiliteit betekend dat iemand voldoende controle over een bepaald
gewricht heeft om probleemloos zijn normale activiteiten uit te voeren tijdens het
dagelijkse leven en sport.
Mechanische stabiliteit van een gewricht is de beweeglijkheid in het gewricht
die bepaald wordt door het kapsel-bandapparaat. Dit wordt ook wel laxiteit
genoemd.
Model voor gewrichtsstabiliteit
Het concept houdt in dat stabiliteit van een gewricht tot stand komt door een
samenwerking van drie systemen:
- Het passieve systeem
Het passieve systeem zorgt voor mechanische stabiliteit
Het concept van vormsluiting past bij het passieve systeem. Vormsluiting
komt tot stand door het in elkaar passen en aansluiten van
gewrichtsoppervlakken en wordt mede bepaald door de
wrijvingscoëfficiënt van het kraakbeen.
- Het actieve systeem
Het actieve systeem bestaat in dit model uit de spieren die het gewricht
overspannen en zo zorgen voor krachtsluiting.
Van alle factoren die bijdragen aan de functionele stabiliteit is de
compressiekracht een van de belangrijkste factoren. Daarbij gaat het niet
alleen om de samenwerking van de verschillende spieren, maar ook om de
intrinsieke stijfheid (muscle stiffness) van de afzonderlijke
spierstructuren. Muscle stiffness bestaat uit drie componenten:
1. Passieve eigenschappen van bindweefselstructuren in de spier en
de pees;
2. Actieve intrinsieke eigenschappen van een spier, geassocieerd
met de actine-myosinekoppeling en de relatie tussen spierlengte
en -spanning;
3. Interactie op spinaal niveau tussen spierspoelen,
mechanosensoren en gammasysteem.
- Het controlesysteem
Het controlesysteem staat zo voor de
samenwerking tussen het sensorische en
motorische systeem. Auteurs duiden deze interactie
ook aan als sensomotorische controle of
neuromusculaire controle.
De interactie tussen sensoriek en motoriek vindt op
alle niveaus in het zenuwstelsel plaats. De
verschillende systemen vullen elkaar aan en kunnen elkaar zo nodig
compenseren.
, - Spinaal niveau
- Hersenstam
- Corticaal niveau
Neutrale zone
Instabiliteit van een gewricht of een artrogene eenheid kan zich op verschillende
wijzen zichtbaar maken.
- Een tijdelijke overschrijding van de fysiologische
bewegingsgrens > ruptuur
- Ongecontroleerde bewegingen binnen de normale
bewegingsgrenzen. In dit concept gaat het niet om één punt
waarop de stabiliteit van een gewricht gehandhaafd moet
worden, maar om het controleren van een bepaalde
bewegingszone; de neutrale zone
Regelkringen voor functionele stabiliteit
Het handhaven van functionele stabiliteit speelt zich
tegelijkertijd af op verschillende niveaus. Feedback,
feedforward en muscle stiffness sluiten op elkaar aan voor
optimale neuromusculaire controle. Muscle stiffness is de
basis, bij verwachte verstoringen zijn er
feedforwardmechanismen en bij onverwachte verstoringen
feedbackmechanismen.
- Feedback; registeren = reageren
Bij een regelsysteem op basis van feedback reageert het lichaam op de
waarneming van een op een gewricht inwerkende kracht. Snelheid is de
belangrijkste parameter bij de reactie op een onverwachte verstoring van
de stabiliteit. -> Voldoende voor ADH
- Feedforward; weten door leren = anticiperen
Een regelsysteem op basis van feedforward bestaat uit een vorm van
preactivatie van musculatuur die anticipeert op een aanstaande
krachtsuitoefening of belastende momenten.
Muscle stiffness
Muscle stiffness is een mechanisme dat altijd aanwezig is en daardoor het
gewricht als eerste beschermt bij verwachte en onverwachte verstoringen.
Enkeltrauma
De fysiologische grens wordt door het trauma tijdelijk overschreden, en kapsel en
banden raken beschadigd. In het traumamechanisme is een onderscheid te
maken in drie graden:
- graad 1: distorsie (verrekking);
- graad 2: partiële ruptuur;
- graad 3: volledige ruptuur.
Gevolgen van een inversietrauma
Na een inversietrauma is er sprake van zowel anatomisch
als functioneel herstel.
- Anatomisch herstel is het herstel van
beschadigde bindweefselstructuren, met