Geïntegreerd
Onderwijskundig
Ontwerp
Hogeschool InHolland
Domain Education & Innovation Den Haag
DigiPabo
Name: Florrie Felicia Permentier
Studentnumber: 621861
Page 1
,Inleiding
Hier voor u ligt het verslag van mijn Geïntegreerd Onderwijskundig Ontwerp. Het
ontwerpen, uitvoeren en actief bijstellen van een vakoverstijgende activiteitencyclus vond
ik tot nog toe het meest waardevolle dat ik binnen de studie heb mogen leren en doen. In dit
verslag laat ik zien dat ik betekenisvol, betrokken en actief onderwijs kan ontwerpen voor
het oudere kind.
De lessenreeks werd uitgevoerd in groep 8 en 9 (in Noorwegen hebben we een extra klas op
de basisschool) van Hamar Montessoriskole in Hamar, Noorwegen. Hamar Montessoriskole
is, zoals de naam al doet vermoeden, een school gebaseerd op de pedagogiek van Maria
Montessori. De school werd opgericht in het jaar 2001 en is in 2017 verhuisd naar een heel
nieuw schoolgebouw op een heuvel in de gemeente Hamar (van de schaatsbaan
“Vikingskipet”).
In het eerste hoofdstuk wordt mijn visie op onderwijs beschreven na een oriëntatie op de
visie van onderwijsvernieuwers en een korte introductie van het Noorse leerplan.
Het tweede hoofdstuk bevat een doelgroepanalyse van de leerlingen op Hamar
Montessoriskole alsmede mijn goedgekeurde ontwerpschets van de lessenreeks, waarin
verbeteringen zijn aangebracht na feedback van Arco Sterk.
Hoofdstuk drie beschrijft de uitvoering van het ontwerp in de vorm van een logboek, en een
evaluatie van het project plus van mijn rol als leerkracht.
Page 2
,Inhoudsopgave
Inleiding 2
Inhoudsopgave 3
1. Ontwerper van onderwijs 4
1.1. Oriëntatie 4
1.2. Visie 9
2. Analyse en ontwerpschets 19
2.1. Doelgroepanalyse 19
2.2. Ontwerpschets 22
3. Uitvoerder van onderwijs 30
3.1. Uitvoering 31
3.2. Evaluatie 40
Bronnenlijst 44
Bijlage 1: Go voor het ontwerp 46
Bijlage 2: Eindevaluatie met de leerlingen 47
Bijlage 3: Feedback Teammembers 49
Page 3
, 1.Ontwerper van onderwijs
1.1. Oriëntatie
Onderwijs is in de loop der jaren enorm veranderd. De manier waarop ik in de jaren 80 zelf
onderwijs heb gevolgd heeft tegenwoordig de naam “ouderwets” te zijn. Maar zelfs voor de
jaren 80 waren er al een aantal grote nieuwe denkers op het gebied van onderwijs en
pedagogiek. Vanuit mijn achtergrond met een master in de sociale wetenschappen, ben ik
erg geïnteresseerd in ontwikkelingspsychologie en de effecten van onderwijs op kinderen.
Zo kom je vanzelf uit bij Lev Vygotsky (1896-1934) die meerdere decennia na zijn dood pas
veel gepubliceerd werd en bij Jean Piaget (1896-1980) die een tijdgenoot was en beiden een
cognitieve ontwikkelingstheorie hebben beschreven met een ietwat verschillende
invalshoek. Waar Vygotsky schreef over de zone van naaste ontwikkeling waarbij taken
voor een kind die moeilijk zijn om zelfstandig uit te voeren, wel uitgevoerd kunnen worden
met hulp of begeleiding van anderen, waarbij degene die helpt de vaardigheid beter moet
beheersen dan het kind in kwestie (Van Beemen, 2015). Zo schreef Piaget dat kinderen
verschillende stadia van ontwikkeling doorlopen en als actieve onderzoekers door
interactie met hun omgeving een eigen beeld van de werkelijkheid construeren (Van
Beemen, 2015). Het grote verschil tussen deze twee is dat Piaget ervan uit gaat dat
kinderen het best individueel leren terwijl Vygotsky er van uit gaat dat kinderen het beste
leren van interacties met de mensen om ze heen (Rugar, 2013). Er zijn echter ook veel
overeenkomsten te benoemen bij deze twee visies (zie guur 1). Kinderen hebben volgens
Figuur 1.1: Venn diagram met verschillen en overeenkomsten tussen de visies van Piaget en Vygotsky (Rugar, 2013).
beide stimulans uit de omgeving nodig op fysiek en sociaal vlak en om denken te stimuleren
kunnen ze het beste zelf actief zijn en experimenteren. Uitdagingen die met hulp kunnen
worden uitgevoerd zullen leerlingen gemotiveerd houden.
In het begin van de vorige eeuw toen Piaget en Vygotsky leefden, ontstonden er nieuwe
ideeën over leren. Deze ideeën hebben geleid tot de reformpedagogiek waarbij er meer oog
kwam voor het individuele kind en die de school wilde hervormen (Berding & Pols, 2014).
Page 4
Onderwijskundig
Ontwerp
Hogeschool InHolland
Domain Education & Innovation Den Haag
DigiPabo
Name: Florrie Felicia Permentier
Studentnumber: 621861
Page 1
,Inleiding
Hier voor u ligt het verslag van mijn Geïntegreerd Onderwijskundig Ontwerp. Het
ontwerpen, uitvoeren en actief bijstellen van een vakoverstijgende activiteitencyclus vond
ik tot nog toe het meest waardevolle dat ik binnen de studie heb mogen leren en doen. In dit
verslag laat ik zien dat ik betekenisvol, betrokken en actief onderwijs kan ontwerpen voor
het oudere kind.
De lessenreeks werd uitgevoerd in groep 8 en 9 (in Noorwegen hebben we een extra klas op
de basisschool) van Hamar Montessoriskole in Hamar, Noorwegen. Hamar Montessoriskole
is, zoals de naam al doet vermoeden, een school gebaseerd op de pedagogiek van Maria
Montessori. De school werd opgericht in het jaar 2001 en is in 2017 verhuisd naar een heel
nieuw schoolgebouw op een heuvel in de gemeente Hamar (van de schaatsbaan
“Vikingskipet”).
In het eerste hoofdstuk wordt mijn visie op onderwijs beschreven na een oriëntatie op de
visie van onderwijsvernieuwers en een korte introductie van het Noorse leerplan.
Het tweede hoofdstuk bevat een doelgroepanalyse van de leerlingen op Hamar
Montessoriskole alsmede mijn goedgekeurde ontwerpschets van de lessenreeks, waarin
verbeteringen zijn aangebracht na feedback van Arco Sterk.
Hoofdstuk drie beschrijft de uitvoering van het ontwerp in de vorm van een logboek, en een
evaluatie van het project plus van mijn rol als leerkracht.
Page 2
,Inhoudsopgave
Inleiding 2
Inhoudsopgave 3
1. Ontwerper van onderwijs 4
1.1. Oriëntatie 4
1.2. Visie 9
2. Analyse en ontwerpschets 19
2.1. Doelgroepanalyse 19
2.2. Ontwerpschets 22
3. Uitvoerder van onderwijs 30
3.1. Uitvoering 31
3.2. Evaluatie 40
Bronnenlijst 44
Bijlage 1: Go voor het ontwerp 46
Bijlage 2: Eindevaluatie met de leerlingen 47
Bijlage 3: Feedback Teammembers 49
Page 3
, 1.Ontwerper van onderwijs
1.1. Oriëntatie
Onderwijs is in de loop der jaren enorm veranderd. De manier waarop ik in de jaren 80 zelf
onderwijs heb gevolgd heeft tegenwoordig de naam “ouderwets” te zijn. Maar zelfs voor de
jaren 80 waren er al een aantal grote nieuwe denkers op het gebied van onderwijs en
pedagogiek. Vanuit mijn achtergrond met een master in de sociale wetenschappen, ben ik
erg geïnteresseerd in ontwikkelingspsychologie en de effecten van onderwijs op kinderen.
Zo kom je vanzelf uit bij Lev Vygotsky (1896-1934) die meerdere decennia na zijn dood pas
veel gepubliceerd werd en bij Jean Piaget (1896-1980) die een tijdgenoot was en beiden een
cognitieve ontwikkelingstheorie hebben beschreven met een ietwat verschillende
invalshoek. Waar Vygotsky schreef over de zone van naaste ontwikkeling waarbij taken
voor een kind die moeilijk zijn om zelfstandig uit te voeren, wel uitgevoerd kunnen worden
met hulp of begeleiding van anderen, waarbij degene die helpt de vaardigheid beter moet
beheersen dan het kind in kwestie (Van Beemen, 2015). Zo schreef Piaget dat kinderen
verschillende stadia van ontwikkeling doorlopen en als actieve onderzoekers door
interactie met hun omgeving een eigen beeld van de werkelijkheid construeren (Van
Beemen, 2015). Het grote verschil tussen deze twee is dat Piaget ervan uit gaat dat
kinderen het best individueel leren terwijl Vygotsky er van uit gaat dat kinderen het beste
leren van interacties met de mensen om ze heen (Rugar, 2013). Er zijn echter ook veel
overeenkomsten te benoemen bij deze twee visies (zie guur 1). Kinderen hebben volgens
Figuur 1.1: Venn diagram met verschillen en overeenkomsten tussen de visies van Piaget en Vygotsky (Rugar, 2013).
beide stimulans uit de omgeving nodig op fysiek en sociaal vlak en om denken te stimuleren
kunnen ze het beste zelf actief zijn en experimenteren. Uitdagingen die met hulp kunnen
worden uitgevoerd zullen leerlingen gemotiveerd houden.
In het begin van de vorige eeuw toen Piaget en Vygotsky leefden, ontstonden er nieuwe
ideeën over leren. Deze ideeën hebben geleid tot de reformpedagogiek waarbij er meer oog
kwam voor het individuele kind en die de school wilde hervormen (Berding & Pols, 2014).
Page 4
