China (1842-2001)
§1 – Chinees keizerrijk begin 19e eeuw ernstig verzwakt
Keizers als absolute vorsten:
- Qing-dynastie = keizers die China tussen 1644 en 1911 regeerden, dynastie = 1 familie
regeerders
- In 19e eeuw ook wel mantsjoe-dynastie genoemd.
- ‘Hemels mandaat’: absolute macht vanuit hemel.
- Land – provincies – prefecturen – districten, ambtenaren (mandarijnen) aan hoofd die
werden gecontroleerd.
Ambtenaar worden met ambtenarenexamen (1x 3jaar en 1% slaagde à betrouwbaar en
zelfde denkbeelden).
Centrale gezag gebaseerd op confucianisme:
- Confucianisme: uit 6e eeuw v. chr. Koeng Foe-tsoe, nadruk mensen juiste manier gedragen
o Persoonlijk gedrag, aard mens is goed
o 5 Menselijke Relaties: juiste betrekkingen tussen relaties
o Hoger geplaatsten welwillendheid en vriendelijkheid, lager geplaatsten toewijding
en gehoorzaamheid.
o Juiste manier gedragen door rituelen en vaste omgangsvormen.
Problemen voor Qing-dynastie eind 18e/begin 19e eeuw
- Corruptie:
- Politieke crises: opstand bv à van de Witte Lotus (1796)
- Hongersnoden: gevolg van natuurrampen, uitbuiting overheid, overbevolking
§2 – Eerste Opiumoorlog (1839-1842)
Zowel China als Westen beschouwt zich als superieur:
- China middelpunt wereld: Rijk van het Midden
- Christelijke Westen wil rest wereld veroveren en beschaven
Beide zijden weigerden zich aan te passen aan elkaar.
Voor China schadelijke gevolgen van de opiumhandel:
- Opium moest met Chinees zilver betaald worden à schadelijk economie China
- Vooral in kustgebieden was er opiumverslaving
- Regering verbood handel, maar ambtenaren omkoopbaar
Aanleiding (meest directe oorzaak) opiumoorlog: verbieden opiumhandel kwam er niet doorheen in
UK, keizer vernietigde in beslag genomen opium, UK verstuurde vloot en leger
Britten overwinnen dankzij militaire overmacht: Britten hadden voorsprong door industriële
revolutie.
China wordt gedwongen tot vernederend vredesverdrag = Verdrag van Nanking:
- 5 havens open voor Britse kooplieden, vallen niet onder Chinees bestuur/rechtspraak
- Eiland Hongkong aan Engeland
- 6 miljoen dollar schadevergoeding
- Toestaan verdrag periodiek zou worden herzien
§3 – Nieuwe Chinese concessies na Tweede Opiumoorlog
(1856-1860)
Nieuwe Ongelijke Verdragen
- Voor imperialistische buitenlandse mogendheden gunstiger
- Voor China: verlies zeggenschap grondgebied en verlies inkomsten uit economische centra
, 2e Opiumoorlog (1856-1860)
- China luisterde niet naar verdragen Engeland, Eng en Fr vallen aan en winnen
- Vredesonderhandelingen met VS en RUS = verdrag van Tianjin (1858)
o In Peking ambassades, 10 nieuwe verdrag havens
o Westerse landen kregen exterritoriale rechten = soevereiniteit binnen China
o Opiumhandel, Christendom, buitenlanders weer toegestaan in China
o Importheffingen in voordeel westerse mogendheden
o Schadevergoeding aan ENG en Fr
Chinees-Japanse Oorlog (1894-1895)
- Japan overbevolkt en grondstoffen te kort Korea veroveren
- Korea vazalstaat van China = oorlog China-Japan
- Japan moderner leger Japan won
- Vrede van Shimonoseki (1895)
o Onafhankelijkheid Korea en Taiwan, Pescadores en Liadong aan Japan afstaan
o Fabrieken Japan in verdragshaven.
o Schadevergoeding aan Japan
o Grondgebied aan RUS, FR en DU.
§4 – Binnenlands verzet tegen het keizerlijk gezag
De opstand van de Taiping (1850-1864) (Zuid-midden China)
- Wat de Taiping wilde: einde Qing-bewind en macht Westen
Afschaffing confucianisme, afstand particulier bezit, gelijkstellen man-vrouw, opheffing
Ongelijke Verdragen en exterritoriale rechten.
- Succes omdat:
o Charisma van leider Hong Xiuquan (christelijk)
o Gelijkheid die Hong predikte
o Bekwame leiders die achter Hong stonden
- Mislukte want:
o Verdeeldheid onder leiders
o Idealen niet in praktijk gebracht
o Geen samenwerking met andere opstandelingen
o Westen komt Chinese keizer tot hulp
Opstand van de Nian (1851-1868) (Noord-China)
- Natuurrampen en weinig hulp vanuit Keizerrijk veroorzaakte opstand
- Kostte veel geld voor keizerrijk (bestrijding opstanden en missen belasting)
- Nadat de Taiping was verslagen, versloeg China de Nian.
Hervormingspogingen van regeringswege: Zelfversterkingsbeweging (1861-1895)
- Wat ze wilde:
o Militaire en industriële modernisering
o Toenadering tot het Westen
- Ze kregen uiteindelijk na Boksersopstand steun van Rijk en werd grondwet opgesteld.
- Mislukte want:
o Tegenwerking van conservatieven aan het hof en in het land
o Ontbreken van kapitaal voor modernisering
o Traditionele Chinese wijze van bedrijfsvoering slecht te combineren met de
Westerse
Nederlaag tegen Japan leidt tot Periode van de Honderd Dagen (1898)
- Keizer Guangxu: hervormingen naar westers voorbeeld
§1 – Chinees keizerrijk begin 19e eeuw ernstig verzwakt
Keizers als absolute vorsten:
- Qing-dynastie = keizers die China tussen 1644 en 1911 regeerden, dynastie = 1 familie
regeerders
- In 19e eeuw ook wel mantsjoe-dynastie genoemd.
- ‘Hemels mandaat’: absolute macht vanuit hemel.
- Land – provincies – prefecturen – districten, ambtenaren (mandarijnen) aan hoofd die
werden gecontroleerd.
Ambtenaar worden met ambtenarenexamen (1x 3jaar en 1% slaagde à betrouwbaar en
zelfde denkbeelden).
Centrale gezag gebaseerd op confucianisme:
- Confucianisme: uit 6e eeuw v. chr. Koeng Foe-tsoe, nadruk mensen juiste manier gedragen
o Persoonlijk gedrag, aard mens is goed
o 5 Menselijke Relaties: juiste betrekkingen tussen relaties
o Hoger geplaatsten welwillendheid en vriendelijkheid, lager geplaatsten toewijding
en gehoorzaamheid.
o Juiste manier gedragen door rituelen en vaste omgangsvormen.
Problemen voor Qing-dynastie eind 18e/begin 19e eeuw
- Corruptie:
- Politieke crises: opstand bv à van de Witte Lotus (1796)
- Hongersnoden: gevolg van natuurrampen, uitbuiting overheid, overbevolking
§2 – Eerste Opiumoorlog (1839-1842)
Zowel China als Westen beschouwt zich als superieur:
- China middelpunt wereld: Rijk van het Midden
- Christelijke Westen wil rest wereld veroveren en beschaven
Beide zijden weigerden zich aan te passen aan elkaar.
Voor China schadelijke gevolgen van de opiumhandel:
- Opium moest met Chinees zilver betaald worden à schadelijk economie China
- Vooral in kustgebieden was er opiumverslaving
- Regering verbood handel, maar ambtenaren omkoopbaar
Aanleiding (meest directe oorzaak) opiumoorlog: verbieden opiumhandel kwam er niet doorheen in
UK, keizer vernietigde in beslag genomen opium, UK verstuurde vloot en leger
Britten overwinnen dankzij militaire overmacht: Britten hadden voorsprong door industriële
revolutie.
China wordt gedwongen tot vernederend vredesverdrag = Verdrag van Nanking:
- 5 havens open voor Britse kooplieden, vallen niet onder Chinees bestuur/rechtspraak
- Eiland Hongkong aan Engeland
- 6 miljoen dollar schadevergoeding
- Toestaan verdrag periodiek zou worden herzien
§3 – Nieuwe Chinese concessies na Tweede Opiumoorlog
(1856-1860)
Nieuwe Ongelijke Verdragen
- Voor imperialistische buitenlandse mogendheden gunstiger
- Voor China: verlies zeggenschap grondgebied en verlies inkomsten uit economische centra
, 2e Opiumoorlog (1856-1860)
- China luisterde niet naar verdragen Engeland, Eng en Fr vallen aan en winnen
- Vredesonderhandelingen met VS en RUS = verdrag van Tianjin (1858)
o In Peking ambassades, 10 nieuwe verdrag havens
o Westerse landen kregen exterritoriale rechten = soevereiniteit binnen China
o Opiumhandel, Christendom, buitenlanders weer toegestaan in China
o Importheffingen in voordeel westerse mogendheden
o Schadevergoeding aan ENG en Fr
Chinees-Japanse Oorlog (1894-1895)
- Japan overbevolkt en grondstoffen te kort Korea veroveren
- Korea vazalstaat van China = oorlog China-Japan
- Japan moderner leger Japan won
- Vrede van Shimonoseki (1895)
o Onafhankelijkheid Korea en Taiwan, Pescadores en Liadong aan Japan afstaan
o Fabrieken Japan in verdragshaven.
o Schadevergoeding aan Japan
o Grondgebied aan RUS, FR en DU.
§4 – Binnenlands verzet tegen het keizerlijk gezag
De opstand van de Taiping (1850-1864) (Zuid-midden China)
- Wat de Taiping wilde: einde Qing-bewind en macht Westen
Afschaffing confucianisme, afstand particulier bezit, gelijkstellen man-vrouw, opheffing
Ongelijke Verdragen en exterritoriale rechten.
- Succes omdat:
o Charisma van leider Hong Xiuquan (christelijk)
o Gelijkheid die Hong predikte
o Bekwame leiders die achter Hong stonden
- Mislukte want:
o Verdeeldheid onder leiders
o Idealen niet in praktijk gebracht
o Geen samenwerking met andere opstandelingen
o Westen komt Chinese keizer tot hulp
Opstand van de Nian (1851-1868) (Noord-China)
- Natuurrampen en weinig hulp vanuit Keizerrijk veroorzaakte opstand
- Kostte veel geld voor keizerrijk (bestrijding opstanden en missen belasting)
- Nadat de Taiping was verslagen, versloeg China de Nian.
Hervormingspogingen van regeringswege: Zelfversterkingsbeweging (1861-1895)
- Wat ze wilde:
o Militaire en industriële modernisering
o Toenadering tot het Westen
- Ze kregen uiteindelijk na Boksersopstand steun van Rijk en werd grondwet opgesteld.
- Mislukte want:
o Tegenwerking van conservatieven aan het hof en in het land
o Ontbreken van kapitaal voor modernisering
o Traditionele Chinese wijze van bedrijfsvoering slecht te combineren met de
Westerse
Nederlaag tegen Japan leidt tot Periode van de Honderd Dagen (1898)
- Keizer Guangxu: hervormingen naar westers voorbeeld
