Tijdvak 5
Kenmerkende aspecten:
1. Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
2. De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht
van de Nederlandse Republiek
3. Het streven van vorsten naar absolute macht
4. De wetenschappelijke revolutie
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek
Flashback tijdvak 5: Portugezen en Spanjaarden ontdekken, veroveren en koloniseren de wereld
In tijdvak 6: Nederlanders (,Engelsen, Fransen etc.) willen ook meedoen!
Ontstaan wereldeconomie = goederen uit verschillende delen van de wereld worden onderling
verhandeld
Voorwaarden om een ‘wereldmacht’ te kunnen worden:
- gunstige geografische ligging
- voldoende kapitaal om te investeren
- verschuiving centrale handelspositie Antwerpen Amsterdam
- strijd met Spanje vind niet meer in de zeegewesten plaats
Gunstige geografische ligging
- aan zee
- centraal in Europa
maakt het mogelijk om meer tochten te maken
Voldoende kapitaal
- zinkende bodem grond (in Holland) te nat voor landbouw
- oplossing: specialisatie in veeteelt & graanimport
- leidt tot: gespecialiseerde en zeer winstgevende graanhandel met Oostzeegebied
Centrale positie Amsterdam
- tijdens Opstand: Antwerpen heroverd door Spanjaarden
- opstandelingen blokkeren Schelde
- handelaren naar Amsterdam
- Amsterdam wordt ‘stapelmarkt’
, Strijd met Spanje
- opstand tegen Spanje tot 1648, maar gevechten alleen in ‘landgewesten’
- zeegewesten profiteren van oorlogseconomie!
Naar de Oost!
- doel: specerijenhandel (+ Spanje/Portugal dwarszitten)
- eerste (gelukte!) tocht 1595
- ‘compagnieën’ beconcurreren elkaar oprichting VOC (1602)
- VOC krijgt monopolie & verregaande bevoegdheden!
Naar de West!
- oprichting WIC (1621), vergelijkbare rechten als VOC
- doel: deelname driehoekshandel + kaapvaart
De handel ‘van verre’ is winstgevend, maar: de Oostzeehandel blijft de basis van de economie van de
Republiek!
Nieuwe manieren van handelen:
- handelskapitalisme = gericht op winsten
- aandelen(beurs)
- wisselbank
Handelsjaloezie: Engeland
Eigen economie beschermen, handelaren Republiek dwarszitten
Act of Navigation (1651)
Handelsjaloezie: Frankrijk
Economie beschermen, geld in eigen land houden
Mercantilisme: export stimuleren, import bemoeilijken
Einde dominante Republiek
Toegenomen concurrentie
Rampjaar 1672: de Republiek wordt door Engelsen, Fransen en Duitsers tegelijk aangevallen
Kenmerkende aspecten:
1. Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
2. De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht
van de Nederlandse Republiek
3. Het streven van vorsten naar absolute macht
4. De wetenschappelijke revolutie
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek
Flashback tijdvak 5: Portugezen en Spanjaarden ontdekken, veroveren en koloniseren de wereld
In tijdvak 6: Nederlanders (,Engelsen, Fransen etc.) willen ook meedoen!
Ontstaan wereldeconomie = goederen uit verschillende delen van de wereld worden onderling
verhandeld
Voorwaarden om een ‘wereldmacht’ te kunnen worden:
- gunstige geografische ligging
- voldoende kapitaal om te investeren
- verschuiving centrale handelspositie Antwerpen Amsterdam
- strijd met Spanje vind niet meer in de zeegewesten plaats
Gunstige geografische ligging
- aan zee
- centraal in Europa
maakt het mogelijk om meer tochten te maken
Voldoende kapitaal
- zinkende bodem grond (in Holland) te nat voor landbouw
- oplossing: specialisatie in veeteelt & graanimport
- leidt tot: gespecialiseerde en zeer winstgevende graanhandel met Oostzeegebied
Centrale positie Amsterdam
- tijdens Opstand: Antwerpen heroverd door Spanjaarden
- opstandelingen blokkeren Schelde
- handelaren naar Amsterdam
- Amsterdam wordt ‘stapelmarkt’
, Strijd met Spanje
- opstand tegen Spanje tot 1648, maar gevechten alleen in ‘landgewesten’
- zeegewesten profiteren van oorlogseconomie!
Naar de Oost!
- doel: specerijenhandel (+ Spanje/Portugal dwarszitten)
- eerste (gelukte!) tocht 1595
- ‘compagnieën’ beconcurreren elkaar oprichting VOC (1602)
- VOC krijgt monopolie & verregaande bevoegdheden!
Naar de West!
- oprichting WIC (1621), vergelijkbare rechten als VOC
- doel: deelname driehoekshandel + kaapvaart
De handel ‘van verre’ is winstgevend, maar: de Oostzeehandel blijft de basis van de economie van de
Republiek!
Nieuwe manieren van handelen:
- handelskapitalisme = gericht op winsten
- aandelen(beurs)
- wisselbank
Handelsjaloezie: Engeland
Eigen economie beschermen, handelaren Republiek dwarszitten
Act of Navigation (1651)
Handelsjaloezie: Frankrijk
Economie beschermen, geld in eigen land houden
Mercantilisme: export stimuleren, import bemoeilijken
Einde dominante Republiek
Toegenomen concurrentie
Rampjaar 1672: de Republiek wordt door Engelsen, Fransen en Duitsers tegelijk aangevallen
