Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht ......................................................................................................... 4
Paragraaf 1 Begripsbepaling inkoop ................................................................................................... 4
Paragraaf 2 Inloop binnen de keten ................................................................................................... 4
Paragraaf 3 De noodzakelijke meerwaarde van inkoop ..................................................................... 5
1.3.1 Van organisatiestrategie naar inkoopbeleid .......................................................................... 5
1.3.2 Inkoop en de positie op de verkoopmarkt ............................................................................. 6
1.3.3 Inkoop en winst...................................................................................................................... 8
Paragraaf 4 Bereiken van inkoopresultaat.......................................................................................... 9
Paragraaf 5 Inkoop in ontwikkeling .................................................................................................... 9
1.5.1 Trends in inkoop..................................................................................................................... 9
1.5.2 Inkoop en ethiek .................................................................................................................. 10
1.5.3 Inkoop als indicatie van macro-economische ontwikkelingen ............................................ 10
Hoofdstuk 2 Inkoop in sectoren............................................................................................................ 10
Paragraaf 1 Productiebedrijven ........................................................................................................ 10
2.1.1 Specifieke inkoopaspecten .................................................................................................. 10
2.1.2 Planning en inkoop............................................................................................................... 11
2.1.3 Push-systeem ....................................................................................................................... 11
2.1.4 Pull-systeem ......................................................................................................................... 11
2.1.5 Inkoop en het klantorderontkoppelpunt ............................................................................. 12
Paragraaf 2 Dienstverleners.............................................................................................................. 12
2.2.1 Inkoop in de dienstensector ................................................................................................ 12
2.2.2 Inkoop in de zorg.................................................................................................................. 12
2.2.3 Facilitaire inkoop .................................................................................................................. 12
Paragraaf 3 Handelsonderneming .................................................................................................... 13
2.3.1. Bedienen van de markt door handelsorganisaties ............................................................. 13
2.3.2 Category management......................................................................................................... 13
2.3.3 Private labels ........................................................................................................................ 14
Paragraaf 4 Inkoop bij de overheid ................................................................................................... 14
2.4.1 De ontwikkeling van inkoop bij de overheid........................................................................ 14
2.4.2 De gewijzigde aanbestedingswet 2012 ................................................................................ 14
Hoofdstuk 3 Sourcing ............................................................................................................................ 15
Paragraaf 1 Sourcingbeleid ............................................................................................................... 15
Paragraaf 2 Sourcingstrategieën ....................................................................................................... 16
Paragraaf 3 Leveranciersbeleid ......................................................................................................... 16
1
, Paragraaf 4 Samenwerkingsvormen binnen inkoop ......................................................................... 17
Paragraaf 5 Uitbesteden ................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 4 Inkoopproces .................................................................................................................... 18
Paragraaf 1 Rol inkoper..................................................................................................................... 18
Paragraaf 2 Initiële inkoop ................................................................................................................ 19
4.2.1 Specificeren .......................................................................................................................... 19
4.2.2 Selecteren ............................................................................................................................ 20
4.2.3 Contracteren ........................................................................................................................ 21
Paragraaf 3 Operationele inkoop...................................................................................................... 22
4.3.1 Bestellen............................................................................................................................... 22
4.3.2 Bewaken ............................................................................................................................... 23
4.3.3 Nazorg en evaluatie ............................................................................................................. 23
Paragraaf 4 Uitvoering van het inkoopproces .................................................................................. 24
Paragraaf 5 E-procurement en het inkoopproces ............................................................................ 24
Paragraaf 6 Contractmanagement en ‘contract compliance’ ........................................................... 25
4.6.1 Contractbeheer .................................................................................................................... 25
4.6.2 Contractmanagement .......................................................................................................... 26
Hoofdstuk 5 Prijsstelling en inkoop ...................................................................................................... 26
Paragraaf 1 Kostenopbouw............................................................................................................... 26
Paragraaf 2 Varianten van prijszetting.............................................................................................. 26
Paragraaf 3 Total cost of ownership ................................................................................................. 28
Paragraaf 4 Beperken van inkoopprijsstijgingen .............................................................................. 28
5.4.1 Termijnhandel ...................................................................................................................... 28
5.4.2 Prijsstelling bij een lange leveranciersrelatie....................................................................... 29
Paragraaf 5 Kosten in de keten ......................................................................................................... 29
Paragraaf 6 Ketenfinanciering........................................................................................................... 29
Hoofdstuk 6 Ontdekken van patronen in inkoopuitgaven ................................................................... 30
Paragraaf 1 Soorten goederen en diensten ...................................................................................... 30
Paragraaf 2 Inkoopdiagnose of ‘spend analysis’ ............................................................................... 31
Paragraaf 3 Pareto-analyse ............................................................................................................... 32
Paragraaf 4 Formuleren van een inkooppakketstrategie ................................................................. 33
6.4.1 Inkoopportfolio van Kraljic ................................................................................................... 33
6.4.2 Leveranciersportfolio van Kraljic.......................................................................................... 33
6.4.3 Het opstellen van de inkoopportfolio .................................................................................. 33
6.4.4 Interpretatie van de resultaten en het formuleren van pakketstrategiëen ........................ 34
Paragraaf 5 Accountportfolio............................................................................................................ 34
2
,Hoofdstuk 7 Positioneren van inkoop in de organisatie ....................................................................... 35
Paragraaf 1 Inkooptaken in organisaties .......................................................................................... 35
Paragraaf 2 Belang van inkoop verschilt per organisatie.................................................................. 35
Paragraaf 3 Inkoopontwikkelingsmodel ........................................................................................... 36
Paragraaf 4 Inkopen is intern afstemmen ........................................................................................ 36
Paragraaf 5 Centraal vs. Decentraal inkopen.................................................................................... 37
7.5.1 De beste vorm voor een inkooporganisatie......................................................................... 37
7.5.2 Voordelen centrale inkoop .................................................................................................. 37
7.5.3 Voordelen decentrale inkoop .............................................................................................. 38
Paragraaf 6 Inrichten van een inkooporganisatie ............................................................................. 38
Paragraaf 7 Extern afstemmen van inkoop ...................................................................................... 38
3
, Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht
Paragraaf 1 Begripsbepaling inkoop
Bij professionele inkoop redeneert de inkoper vanuit de organisatiecontext, de inkoop moet
bijdragen aan het overeind blijven van de organisatie. In geval van een onderneming gaat het over
winst maken. Inkoop moet passen in de organisatiestrategie en moet rekening houden met
veranderingen in de toekomst. Het begrip inkoop kun je op verschillende manieren opvatten.
1. Als de aanschaf zelf
2. Als functioneel gebied van een organisatie
3. Als afdeling
Een organisatie stelt vaak de volgende eisen aan inkoop:
- Inkoop moet ertoe bijdragen om de kwetsbaarheid tegen over leveranciers, concurrenten en
afnemers te minimaliseren.
- Inkoop moet actief meedoen in het vinden van leveranciers die mee denken over
toekomstige technologische ontwikkelingen.
- Inkoop moet ervoor zorgen dat leveranciers meerwaarde opleveren voor de organisatie.
Inkoop → alles waar een externe factuur tegenover staat.
Inkoopfunctie → het van externe bronnen betrekken van alle goederen en diensten die die
noodzakelijk zijn voor de bedrijfsuitoefening, de bedrijfsvoering en de instandhouding van het
bedrijf, tegen de voor de organisatie meest gunstige voorwaarden.
Inkoop is nu alleen gericht op het primaire proces, maar echt op het geheel. Je moet bij inkoop van
producten en diensten weten tegen welke voorwaarde je een aanschaf doet. Zoek je de laagste
kosten of juist snelle levertijden.
Inkoop is een deel van een organisatie, waarin een organisatie weer een onderdeel is van een keten.
Het is voor inkoop dan ook belangrijk om te weten waar de organisatie staat in deze keten en hoe de
keten voor en na haar worden georganiseerd. Een inkoper moet weten welke strategische, tactische
of operationele dimensie bij een aanschaf een rol spelen:
- Strategisch → het vertalen van de organisatiestrategie naar een inkoopstrategie
- Tactisch → het beheersen ban een bestand van leveranciers
- Operationeel → het inkopen zelf
De toekomstplannen worden vaak vertaald naar een strategie. Alle personen en afdelingen binnen
de organisatie moeten zich conformeren aan de organisatiestrategie. De afdeling inkoop moet dus
de organisatiestrategie omzetten naar een inkoopstrategie. Bij deze omzetting komen verschillende
aspecten naar voren (bijv. toegevoegde waarde), waarop een inkoopbeslissing wordt gebaseerd.
Paragraaf 2 Inloop binnen de keten
Porter heeft een handig instrument ontwikkelt om het gezamenlijke belang van onderdelen van een
organisatie te onderstrepen: de waardeketen. Door de waardeketen van Porter kan een organisatie
de meerwaarde vaststellen van een afdeling binnen het
geheel.
Inkoop staat bij de secundaire activiteiten en heeft dus
een ondersteunende rol.
Inkoop moet ernaar streven om meerwaarde voor de
organisatie te creëren, dat kan direct of indirect.
4
Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht ......................................................................................................... 4
Paragraaf 1 Begripsbepaling inkoop ................................................................................................... 4
Paragraaf 2 Inloop binnen de keten ................................................................................................... 4
Paragraaf 3 De noodzakelijke meerwaarde van inkoop ..................................................................... 5
1.3.1 Van organisatiestrategie naar inkoopbeleid .......................................................................... 5
1.3.2 Inkoop en de positie op de verkoopmarkt ............................................................................. 6
1.3.3 Inkoop en winst...................................................................................................................... 8
Paragraaf 4 Bereiken van inkoopresultaat.......................................................................................... 9
Paragraaf 5 Inkoop in ontwikkeling .................................................................................................... 9
1.5.1 Trends in inkoop..................................................................................................................... 9
1.5.2 Inkoop en ethiek .................................................................................................................. 10
1.5.3 Inkoop als indicatie van macro-economische ontwikkelingen ............................................ 10
Hoofdstuk 2 Inkoop in sectoren............................................................................................................ 10
Paragraaf 1 Productiebedrijven ........................................................................................................ 10
2.1.1 Specifieke inkoopaspecten .................................................................................................. 10
2.1.2 Planning en inkoop............................................................................................................... 11
2.1.3 Push-systeem ....................................................................................................................... 11
2.1.4 Pull-systeem ......................................................................................................................... 11
2.1.5 Inkoop en het klantorderontkoppelpunt ............................................................................. 12
Paragraaf 2 Dienstverleners.............................................................................................................. 12
2.2.1 Inkoop in de dienstensector ................................................................................................ 12
2.2.2 Inkoop in de zorg.................................................................................................................. 12
2.2.3 Facilitaire inkoop .................................................................................................................. 12
Paragraaf 3 Handelsonderneming .................................................................................................... 13
2.3.1. Bedienen van de markt door handelsorganisaties ............................................................. 13
2.3.2 Category management......................................................................................................... 13
2.3.3 Private labels ........................................................................................................................ 14
Paragraaf 4 Inkoop bij de overheid ................................................................................................... 14
2.4.1 De ontwikkeling van inkoop bij de overheid........................................................................ 14
2.4.2 De gewijzigde aanbestedingswet 2012 ................................................................................ 14
Hoofdstuk 3 Sourcing ............................................................................................................................ 15
Paragraaf 1 Sourcingbeleid ............................................................................................................... 15
Paragraaf 2 Sourcingstrategieën ....................................................................................................... 16
Paragraaf 3 Leveranciersbeleid ......................................................................................................... 16
1
, Paragraaf 4 Samenwerkingsvormen binnen inkoop ......................................................................... 17
Paragraaf 5 Uitbesteden ................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 4 Inkoopproces .................................................................................................................... 18
Paragraaf 1 Rol inkoper..................................................................................................................... 18
Paragraaf 2 Initiële inkoop ................................................................................................................ 19
4.2.1 Specificeren .......................................................................................................................... 19
4.2.2 Selecteren ............................................................................................................................ 20
4.2.3 Contracteren ........................................................................................................................ 21
Paragraaf 3 Operationele inkoop...................................................................................................... 22
4.3.1 Bestellen............................................................................................................................... 22
4.3.2 Bewaken ............................................................................................................................... 23
4.3.3 Nazorg en evaluatie ............................................................................................................. 23
Paragraaf 4 Uitvoering van het inkoopproces .................................................................................. 24
Paragraaf 5 E-procurement en het inkoopproces ............................................................................ 24
Paragraaf 6 Contractmanagement en ‘contract compliance’ ........................................................... 25
4.6.1 Contractbeheer .................................................................................................................... 25
4.6.2 Contractmanagement .......................................................................................................... 26
Hoofdstuk 5 Prijsstelling en inkoop ...................................................................................................... 26
Paragraaf 1 Kostenopbouw............................................................................................................... 26
Paragraaf 2 Varianten van prijszetting.............................................................................................. 26
Paragraaf 3 Total cost of ownership ................................................................................................. 28
Paragraaf 4 Beperken van inkoopprijsstijgingen .............................................................................. 28
5.4.1 Termijnhandel ...................................................................................................................... 28
5.4.2 Prijsstelling bij een lange leveranciersrelatie....................................................................... 29
Paragraaf 5 Kosten in de keten ......................................................................................................... 29
Paragraaf 6 Ketenfinanciering........................................................................................................... 29
Hoofdstuk 6 Ontdekken van patronen in inkoopuitgaven ................................................................... 30
Paragraaf 1 Soorten goederen en diensten ...................................................................................... 30
Paragraaf 2 Inkoopdiagnose of ‘spend analysis’ ............................................................................... 31
Paragraaf 3 Pareto-analyse ............................................................................................................... 32
Paragraaf 4 Formuleren van een inkooppakketstrategie ................................................................. 33
6.4.1 Inkoopportfolio van Kraljic ................................................................................................... 33
6.4.2 Leveranciersportfolio van Kraljic.......................................................................................... 33
6.4.3 Het opstellen van de inkoopportfolio .................................................................................. 33
6.4.4 Interpretatie van de resultaten en het formuleren van pakketstrategiëen ........................ 34
Paragraaf 5 Accountportfolio............................................................................................................ 34
2
,Hoofdstuk 7 Positioneren van inkoop in de organisatie ....................................................................... 35
Paragraaf 1 Inkooptaken in organisaties .......................................................................................... 35
Paragraaf 2 Belang van inkoop verschilt per organisatie.................................................................. 35
Paragraaf 3 Inkoopontwikkelingsmodel ........................................................................................... 36
Paragraaf 4 Inkopen is intern afstemmen ........................................................................................ 36
Paragraaf 5 Centraal vs. Decentraal inkopen.................................................................................... 37
7.5.1 De beste vorm voor een inkooporganisatie......................................................................... 37
7.5.2 Voordelen centrale inkoop .................................................................................................. 37
7.5.3 Voordelen decentrale inkoop .............................................................................................. 38
Paragraaf 6 Inrichten van een inkooporganisatie ............................................................................. 38
Paragraaf 7 Extern afstemmen van inkoop ...................................................................................... 38
3
, Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht
Paragraaf 1 Begripsbepaling inkoop
Bij professionele inkoop redeneert de inkoper vanuit de organisatiecontext, de inkoop moet
bijdragen aan het overeind blijven van de organisatie. In geval van een onderneming gaat het over
winst maken. Inkoop moet passen in de organisatiestrategie en moet rekening houden met
veranderingen in de toekomst. Het begrip inkoop kun je op verschillende manieren opvatten.
1. Als de aanschaf zelf
2. Als functioneel gebied van een organisatie
3. Als afdeling
Een organisatie stelt vaak de volgende eisen aan inkoop:
- Inkoop moet ertoe bijdragen om de kwetsbaarheid tegen over leveranciers, concurrenten en
afnemers te minimaliseren.
- Inkoop moet actief meedoen in het vinden van leveranciers die mee denken over
toekomstige technologische ontwikkelingen.
- Inkoop moet ervoor zorgen dat leveranciers meerwaarde opleveren voor de organisatie.
Inkoop → alles waar een externe factuur tegenover staat.
Inkoopfunctie → het van externe bronnen betrekken van alle goederen en diensten die die
noodzakelijk zijn voor de bedrijfsuitoefening, de bedrijfsvoering en de instandhouding van het
bedrijf, tegen de voor de organisatie meest gunstige voorwaarden.
Inkoop is nu alleen gericht op het primaire proces, maar echt op het geheel. Je moet bij inkoop van
producten en diensten weten tegen welke voorwaarde je een aanschaf doet. Zoek je de laagste
kosten of juist snelle levertijden.
Inkoop is een deel van een organisatie, waarin een organisatie weer een onderdeel is van een keten.
Het is voor inkoop dan ook belangrijk om te weten waar de organisatie staat in deze keten en hoe de
keten voor en na haar worden georganiseerd. Een inkoper moet weten welke strategische, tactische
of operationele dimensie bij een aanschaf een rol spelen:
- Strategisch → het vertalen van de organisatiestrategie naar een inkoopstrategie
- Tactisch → het beheersen ban een bestand van leveranciers
- Operationeel → het inkopen zelf
De toekomstplannen worden vaak vertaald naar een strategie. Alle personen en afdelingen binnen
de organisatie moeten zich conformeren aan de organisatiestrategie. De afdeling inkoop moet dus
de organisatiestrategie omzetten naar een inkoopstrategie. Bij deze omzetting komen verschillende
aspecten naar voren (bijv. toegevoegde waarde), waarop een inkoopbeslissing wordt gebaseerd.
Paragraaf 2 Inloop binnen de keten
Porter heeft een handig instrument ontwikkelt om het gezamenlijke belang van onderdelen van een
organisatie te onderstrepen: de waardeketen. Door de waardeketen van Porter kan een organisatie
de meerwaarde vaststellen van een afdeling binnen het
geheel.
Inkoop staat bij de secundaire activiteiten en heeft dus
een ondersteunende rol.
Inkoop moet ernaar streven om meerwaarde voor de
organisatie te creëren, dat kan direct of indirect.
4
