Stress en gezondheid
Hoorcollege 1
Een stressor is neutraal, alle prikkels/omstandigheden/situaties kun je zien als mogelijke stressors.
Kunnen zowel externe als interne stressors zijn. “het zijn niet de dingen die mensen van streek
maken, maar de manier waarop mensen deze dingen beoordelen”.
Op eenzelfde potentiële stressor hebben mensen verschillende reacties stressreacties (psychisch
en fysiek)
Stress: verstoorde balans tussen eisen situatie en de bronnen van een individu
De draagkracht (wat iemand aan kan/bronnen) verschilt per persoon, dit wordt beïnvloed door:
Erfelijkheid
Genetische kwetsbaarheid
In de loop van je leven kun je ook meer/mindere periodes van stress hebt.
Pijl- en boog metafoor
Als de boog te ontspannen is, het touw te slap, dan komt de pijl nergens
Als de boog te strak gespannen is, dan knapt ie
“de boog kan niet altijd gespannen zijn”
amygdala: het centrum waar de stress binnenkomt, slaat aan wanneer er gevaar is groter
hippocampus wordt kleiner bij stress moeite met leren en dingen onthouden
prefrontale cortex krimpt plannen en organiseren, sociaal gedrag kunnen inschatten -=
executieve functies
We hebben stress nodig om te functioneren/presteren/leren. Probleem zit hem in TE veel, TE heftig
of TE lang (of TE weinig)
hechting/veilig thuis bij opgroeien heeft impact op de mate waarin men om kan gaan met stress
Of iemands ‘emmer overloopt’ wordt bepaald door een combinatie van:
Genen
(Vroege) levensgebeurtenissen
Aantal stressoren die iemand op z’n bord krijgt
Hoe iemand omgaat met stressen
- dingen aanpassen in leven
- nieuwe coping mechanismen leren
Beschermingsfactoren bij stress
Sporten
Slaap
Sociale contacten
Het stressysteem FFF
,Vechten, vluchten, bevriezen
Ons brein interpreteert soms veilige situaties als onveilig. Dit kan er uiteindelijk voor zorgen dat je
brein onveilige situaties niet meer herkent.
Programma’s stres systeem
Fysiologisch
Verhoging hartslag
Verhoging bloeddruk
Snellere ademhaling
Aanmaak glucose
Op laag pitje gezet: voeding, slaap, pijn, seksueel gedrag en voortplanting
Gedragsmatig
Hyperalert
Vecht/vlucht (intrinsiek verbonden met angst)
Gedrag gekenmerkt door: snelheid, eenvoud en eenvormigheid
Complexe gedragspatronen worden onderdrukt; niet creatief denken bijv
Vierde stressrepons: tend and befriend
Befriend: turn to social group for support
Tend: to young & most vulnerable
Sapolsky
“stressgerelateerde ziektes ontstaan voornamelijk omdat we heel frequent een fysiologisch
systeem activeren dat oorspronkelijk bedoeld is om op acute noodsituaties te reageren”.
De Neurobiologisch van stress
Amygdala: het “commandopost” van het limbische systeem (midden in je hersenen)
hebben de functie om gevaar te signaleren korte snelle verwerkingsroute is hier aanwezig
Hippocampus: heeft toegang tot geheugen/informatie over de omstandigheden waaronder
vroegere bedreigingen hebben plaatsgenomen. Die werkt dus samen met de amygdala om te
checken of we ons zorgen moeten maken.
Drie systemen
Sympathicus van autonome zenuwstelsel FFF
-> bij stress wordt de orthosympatische tak geactiveerd
HPA-as (Hypothalamus – Hypofyse – Bijnier - as)
amygdala slaat op hol -> hypothalamus zet de hypofyse aan -> hypofyse maakt hormoon
ACTH aan -> ACTH stimuleert bijnier -> bijnier zorgt ervoor dat cortisol en adrenaline wordt
geproduceerd
, Pfc op non-actief (korte route)
-> niet denken maar doen
-> pfc wordt geblokkeerd: directe instinctieve actie krijgt de voorrang (reptielenbrein)
verklaart ook waarom we bij stress makkelijk terugvallen in ongezond gedrag als: tveel
eten, roken, alcohol, te laat naar bed etc
+ activatie immuunsysteem (voorbereiding op evt vechten/vluchten)
Het stoppen van de stressrespons
Cortisol -> gaat op de hypothalamus zitten -> om ervoor te zorgen dat de aanmaak van het hormoon
ACTH afneemt/geremd wordt
Hoorcollege 2
Behorende bij H11
De invloed van oxytocine: het is een onderdeel van het stressrespons, dat je wordt aangemoedigd
om in stressvolle situaties om dan sociale steun te gaan zoeken.
Sapolsky
“Stressgerelateerde ziektes ontstaan voornamelijk omdat we heel frequent een fysiologisch systeem
activeren dat oorspronkelijk bedoeld is om op acute noodsituaties te reageren.”
De missie van het stress systeem = balans
Allostatis: voortdurende verandering en toch gelijk blijven
Allostatic load: (ondermijnende belasting) te veel of te intense stressoren
Gevolg: slijtage
3 systemen bij stressreacties
Sympathicus van autonome zenuwstelsel FFF
HPA-as
Prefrontale cortex op non-actief (korte route)cor
Plus: activatie immuunsysteem (voorbereiding op evt verwondingen/infecties)
Hoorcollege 1
Een stressor is neutraal, alle prikkels/omstandigheden/situaties kun je zien als mogelijke stressors.
Kunnen zowel externe als interne stressors zijn. “het zijn niet de dingen die mensen van streek
maken, maar de manier waarop mensen deze dingen beoordelen”.
Op eenzelfde potentiële stressor hebben mensen verschillende reacties stressreacties (psychisch
en fysiek)
Stress: verstoorde balans tussen eisen situatie en de bronnen van een individu
De draagkracht (wat iemand aan kan/bronnen) verschilt per persoon, dit wordt beïnvloed door:
Erfelijkheid
Genetische kwetsbaarheid
In de loop van je leven kun je ook meer/mindere periodes van stress hebt.
Pijl- en boog metafoor
Als de boog te ontspannen is, het touw te slap, dan komt de pijl nergens
Als de boog te strak gespannen is, dan knapt ie
“de boog kan niet altijd gespannen zijn”
amygdala: het centrum waar de stress binnenkomt, slaat aan wanneer er gevaar is groter
hippocampus wordt kleiner bij stress moeite met leren en dingen onthouden
prefrontale cortex krimpt plannen en organiseren, sociaal gedrag kunnen inschatten -=
executieve functies
We hebben stress nodig om te functioneren/presteren/leren. Probleem zit hem in TE veel, TE heftig
of TE lang (of TE weinig)
hechting/veilig thuis bij opgroeien heeft impact op de mate waarin men om kan gaan met stress
Of iemands ‘emmer overloopt’ wordt bepaald door een combinatie van:
Genen
(Vroege) levensgebeurtenissen
Aantal stressoren die iemand op z’n bord krijgt
Hoe iemand omgaat met stressen
- dingen aanpassen in leven
- nieuwe coping mechanismen leren
Beschermingsfactoren bij stress
Sporten
Slaap
Sociale contacten
Het stressysteem FFF
,Vechten, vluchten, bevriezen
Ons brein interpreteert soms veilige situaties als onveilig. Dit kan er uiteindelijk voor zorgen dat je
brein onveilige situaties niet meer herkent.
Programma’s stres systeem
Fysiologisch
Verhoging hartslag
Verhoging bloeddruk
Snellere ademhaling
Aanmaak glucose
Op laag pitje gezet: voeding, slaap, pijn, seksueel gedrag en voortplanting
Gedragsmatig
Hyperalert
Vecht/vlucht (intrinsiek verbonden met angst)
Gedrag gekenmerkt door: snelheid, eenvoud en eenvormigheid
Complexe gedragspatronen worden onderdrukt; niet creatief denken bijv
Vierde stressrepons: tend and befriend
Befriend: turn to social group for support
Tend: to young & most vulnerable
Sapolsky
“stressgerelateerde ziektes ontstaan voornamelijk omdat we heel frequent een fysiologisch
systeem activeren dat oorspronkelijk bedoeld is om op acute noodsituaties te reageren”.
De Neurobiologisch van stress
Amygdala: het “commandopost” van het limbische systeem (midden in je hersenen)
hebben de functie om gevaar te signaleren korte snelle verwerkingsroute is hier aanwezig
Hippocampus: heeft toegang tot geheugen/informatie over de omstandigheden waaronder
vroegere bedreigingen hebben plaatsgenomen. Die werkt dus samen met de amygdala om te
checken of we ons zorgen moeten maken.
Drie systemen
Sympathicus van autonome zenuwstelsel FFF
-> bij stress wordt de orthosympatische tak geactiveerd
HPA-as (Hypothalamus – Hypofyse – Bijnier - as)
amygdala slaat op hol -> hypothalamus zet de hypofyse aan -> hypofyse maakt hormoon
ACTH aan -> ACTH stimuleert bijnier -> bijnier zorgt ervoor dat cortisol en adrenaline wordt
geproduceerd
, Pfc op non-actief (korte route)
-> niet denken maar doen
-> pfc wordt geblokkeerd: directe instinctieve actie krijgt de voorrang (reptielenbrein)
verklaart ook waarom we bij stress makkelijk terugvallen in ongezond gedrag als: tveel
eten, roken, alcohol, te laat naar bed etc
+ activatie immuunsysteem (voorbereiding op evt vechten/vluchten)
Het stoppen van de stressrespons
Cortisol -> gaat op de hypothalamus zitten -> om ervoor te zorgen dat de aanmaak van het hormoon
ACTH afneemt/geremd wordt
Hoorcollege 2
Behorende bij H11
De invloed van oxytocine: het is een onderdeel van het stressrespons, dat je wordt aangemoedigd
om in stressvolle situaties om dan sociale steun te gaan zoeken.
Sapolsky
“Stressgerelateerde ziektes ontstaan voornamelijk omdat we heel frequent een fysiologisch systeem
activeren dat oorspronkelijk bedoeld is om op acute noodsituaties te reageren.”
De missie van het stress systeem = balans
Allostatis: voortdurende verandering en toch gelijk blijven
Allostatic load: (ondermijnende belasting) te veel of te intense stressoren
Gevolg: slijtage
3 systemen bij stressreacties
Sympathicus van autonome zenuwstelsel FFF
HPA-as
Prefrontale cortex op non-actief (korte route)cor
Plus: activatie immuunsysteem (voorbereiding op evt verwondingen/infecties)
