Maatschappijleer Thema 4 Begrippen
Vrijheidsdrang De behoefte om vrij te kunnen zijn in je doen en laten
Ordening Het reguleren (ordenen) van iets
Pluriforme samenleving Veelvormig, daar leven mensen met verschillende waarden, normen, gewoonten,
leefstijlen en afkomst, die tegelijkertijd ook bepaalde waarden met elkaar delen
Morele geografie Het dicht op elkaar leven van mensen op een klein grondgebied heeft invloed op
de manier waarop mensen met elkaar omgaan
Pragmatische tolerantie
Tolerantie In welke mate mensen die ‘anders’ zijn worden geaccepteerd
Gedogen Iets toelaten wat eigenlijk verboden is (dus bij wet verboden maar in praktijk
toegestaan)
Vrijheid van geweten De vrijheid om bepaalde denkbeelden te hebben (dus wel denken, niet uiten)
Openheid Eerlijkheid, het uiten van je gedachtes
Principiële tolerantie Tolerantie uit overtuiging (mensen waren ervan overtuigd dat ze hun mening
mochten uiten)
Dissident Persoon die zich verzet tegen hogere machten op politiek, economisch enz.
gebied
Poldermodel Het streven naar een overeenstemming in de politiek en maatschappij, hierbij
worden vaak compromissen gesloten
Pacificatiedemocratie Staatsvorm waarbij de leiders ondanks hun meningsverschillen de bereidheid
vertonen om samen te werken
Conformisme Het verlangen om zich aan te passen aan de opvattingen en gedragingen van de
meerderheid in de samenleving
Machtiging Als iemand een ander bevoegdheid geeft om namens diegene bepaalde
handelingen uit te voeren
Polarisatie Het veroorzaken van een conflict of het versterken van tegenstellingen tussen
partijen of bevolkingsgroepen
Politiek conflict Meningsverschil/discussie/ruzie in de politiek
Sociaal conflict Meningsverschil/discussie/ruzie op sociaal gebied (mensen en relaties tussen
mensen
Globalisering Proces van economische, culturele en politieke integratie
Sociale cohesie De mate waarin mensen door onderlinge bindingen het gevoel hebben bij elkaar
te horen
Cultuur Alle waarden, normen en andere aangeleerde kenmerken die de leden van een
groep of samenleving met elkaar gemeen hebben en als vanzelfsprekend
beschouwen
Cultuurverandering Het veranderen van de cultuur
Referentiekader Alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen, waarden en gewoonten
Gedragsregulerend Doet het gedrag van mensen geordend en voorspelbaar verlopen
Dominante cultuur Het geheel van waarden, normen en kenmerken dat door de meeste mensen
binnen een samenleving wordt geaccepteerd
Subcultuur Een specifieke groep ontwikkelt eigen waarden, normen en andere kenmerken
afwijkend van de dominante cultuur
Tegencultuur Zich verzetten tegen (delen van) de dominante cultuur of daar zelfs een
bedreiging voor vormen
Socialisatie Het proces waarbij iemand bewust en onbewust de waarden, normen en andere
cultuurkenmerken van zijn groep krijgt aangeleerd
Imitatie Nadoen van het gedrag van mensen waar je een sterke binding mee hebt
Socialiserende instituties Instellingen, organisaties en overige collectieve gedragspatronen waarmee de
cultuuroverdracht in een samenleving plaatsvindt (zoals media/overheid)
Formele sociale controle De manier waarop mensen andere stimuleren of dwingen zich aan de geldende
normen te houden (gebaseerd op geschreven regels)
Informele sociale controle De manier waarop mensen andere stimuleren of dwingen zich aan de geldende
normen te houden (gebaseerd op ongeschreven regels)
Sancties Straffen of beloningen om te zorgen dat men zich gedraagt naar de geldende
Vrijheidsdrang De behoefte om vrij te kunnen zijn in je doen en laten
Ordening Het reguleren (ordenen) van iets
Pluriforme samenleving Veelvormig, daar leven mensen met verschillende waarden, normen, gewoonten,
leefstijlen en afkomst, die tegelijkertijd ook bepaalde waarden met elkaar delen
Morele geografie Het dicht op elkaar leven van mensen op een klein grondgebied heeft invloed op
de manier waarop mensen met elkaar omgaan
Pragmatische tolerantie
Tolerantie In welke mate mensen die ‘anders’ zijn worden geaccepteerd
Gedogen Iets toelaten wat eigenlijk verboden is (dus bij wet verboden maar in praktijk
toegestaan)
Vrijheid van geweten De vrijheid om bepaalde denkbeelden te hebben (dus wel denken, niet uiten)
Openheid Eerlijkheid, het uiten van je gedachtes
Principiële tolerantie Tolerantie uit overtuiging (mensen waren ervan overtuigd dat ze hun mening
mochten uiten)
Dissident Persoon die zich verzet tegen hogere machten op politiek, economisch enz.
gebied
Poldermodel Het streven naar een overeenstemming in de politiek en maatschappij, hierbij
worden vaak compromissen gesloten
Pacificatiedemocratie Staatsvorm waarbij de leiders ondanks hun meningsverschillen de bereidheid
vertonen om samen te werken
Conformisme Het verlangen om zich aan te passen aan de opvattingen en gedragingen van de
meerderheid in de samenleving
Machtiging Als iemand een ander bevoegdheid geeft om namens diegene bepaalde
handelingen uit te voeren
Polarisatie Het veroorzaken van een conflict of het versterken van tegenstellingen tussen
partijen of bevolkingsgroepen
Politiek conflict Meningsverschil/discussie/ruzie in de politiek
Sociaal conflict Meningsverschil/discussie/ruzie op sociaal gebied (mensen en relaties tussen
mensen
Globalisering Proces van economische, culturele en politieke integratie
Sociale cohesie De mate waarin mensen door onderlinge bindingen het gevoel hebben bij elkaar
te horen
Cultuur Alle waarden, normen en andere aangeleerde kenmerken die de leden van een
groep of samenleving met elkaar gemeen hebben en als vanzelfsprekend
beschouwen
Cultuurverandering Het veranderen van de cultuur
Referentiekader Alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen, waarden en gewoonten
Gedragsregulerend Doet het gedrag van mensen geordend en voorspelbaar verlopen
Dominante cultuur Het geheel van waarden, normen en kenmerken dat door de meeste mensen
binnen een samenleving wordt geaccepteerd
Subcultuur Een specifieke groep ontwikkelt eigen waarden, normen en andere kenmerken
afwijkend van de dominante cultuur
Tegencultuur Zich verzetten tegen (delen van) de dominante cultuur of daar zelfs een
bedreiging voor vormen
Socialisatie Het proces waarbij iemand bewust en onbewust de waarden, normen en andere
cultuurkenmerken van zijn groep krijgt aangeleerd
Imitatie Nadoen van het gedrag van mensen waar je een sterke binding mee hebt
Socialiserende instituties Instellingen, organisaties en overige collectieve gedragspatronen waarmee de
cultuuroverdracht in een samenleving plaatsvindt (zoals media/overheid)
Formele sociale controle De manier waarop mensen andere stimuleren of dwingen zich aan de geldende
normen te houden (gebaseerd op geschreven regels)
Informele sociale controle De manier waarop mensen andere stimuleren of dwingen zich aan de geldende
normen te houden (gebaseerd op ongeschreven regels)
Sancties Straffen of beloningen om te zorgen dat men zich gedraagt naar de geldende
