Maatschappijleer Thema 1 Begrippen
Individu Één persoon
Collectief De hele groep
Maatschappelijk Een situatie waarin visies en belangen van groepen mensen botsen en dus vragen om
vraagstuk een gemeenschappelijke oplossing
Compromis Een overeenkomst waarbij alle partijen iets toegeven
Waarden Uitgangspunten of principes die mensen belangrijk vinden in hun leven en die ze
daarom willen nastreven
Idealen Zaken die je graag zou willen bereiken in je leven
Normen Opvattingen over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te gedragen
Macroniveau Grootschalig
Microniveau Op individueel niveau (kleinschalig)
Belang Het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft
Dilemma Lastige keuze uit twee of meer alternatieven die allemaal duidelijke nadelen hebben
Dynamiek van de Het constant veranderen van normen, waarden en belangen
samenleving
Macht Het vermogen om het gedrag van anderen dwingend te beïnvloeden
Gezag Macht die geaccepteerd is
Formele macht Deze machtsuitoefening is vastgelegd in regels en wetten
Informele macht Mensen beïnvloeden elkaar zonder een formeel systeem van regels en sancties
Machtsbronnen Geld, functie of beroep, kennis, overtuigingskracht, aanzien, aantal en geweld
Sociale ongelijkheid Een ongelijke verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen en politieke macht
Sociale cohesie De mate waarin mensen door onderlinge bindingen het gevoel hebben bij elkaar te
horen
Interdependentie Mensen zijn afhankelijk van elkaar
Informatiesamenleving Informatie heeft een voorname plek in de samenleving
Hoor en wederhoor Een situatie word van verschillende kanten bekeken
Objectieve informatie Informatie gebaseerd op (controleerbare) feiten
Referentiekader Alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen, waarden en gewoonten
Selectieve perceptie Nieuwe informatie bewust of onbewust zodanig vervormen zodat deze zo veel mogelijk
past in je referentiekader
Persvrijheid De vrijheid hebben om te publiceren, zonder gehinderd te worden door de overheid of
andere belanghebbende
Vrijheid en Journalisten moeten toegang krijgen tot relevante documenten en deze zonder
nieuwsgaring bemoeienis van de overheid kunnen publiceren (Wob in Nederland)
Censuur Controle op verboden dingen in de berichtgeving door overheid of een andere
controlerende macht
Manipulatie Het opzettelijk weglaten of verdraaien van feiten zonder dat de ontvanger dit merkt
Propaganda Bewust (en bij herhaling) eenzijdige informatie gegeven met als doel de mening van
mensen te beïnvloeden
Indoctrinatie Langdurig, systematisch en dwingend eenzijdige opvattingen worden opgedrongen met
de bedoeling dat het publiek deze kritiekloos accepteert (vooral in dictaturen)
Stereotypering Een vaststaand beeld van een groep mensen aan wie je allemaal dezelfde kenmerken
toeschrijft
Vooroordeel Een vooropgezette en voorbarige mening over iets of iemand zonder kennis van zaken
Discriminatie Het anders behandelen van individuen of groepen op grond van kenmerken die in de
gegeven situatie niet van belang zijn
Cultivatietheorie Waarden, kennis en ervaring verspreid door media
Pseudo-realiteit Werkelijkheid wordt steeds gereduceerd tot vereenvoudigde vormen
Agendasettingtheorie Media beïnvloeden waarover (welk onderwerp) mensen denken
Framingtheorie Media belichten onderwerp vanuit bepaalde invalshoek (mediaframe), waardoor ze de
manier van denken van burgers beïnvloeden
Mediaframe De manier/bepaalde invalshoek waarop de media een onderwerp belicht
Mediawijs Je bent een zorgvuldige zender en een kritische ontvanger van informatie
Privacy Het recht op een privéleven
Individu Één persoon
Collectief De hele groep
Maatschappelijk Een situatie waarin visies en belangen van groepen mensen botsen en dus vragen om
vraagstuk een gemeenschappelijke oplossing
Compromis Een overeenkomst waarbij alle partijen iets toegeven
Waarden Uitgangspunten of principes die mensen belangrijk vinden in hun leven en die ze
daarom willen nastreven
Idealen Zaken die je graag zou willen bereiken in je leven
Normen Opvattingen over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te gedragen
Macroniveau Grootschalig
Microniveau Op individueel niveau (kleinschalig)
Belang Het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft
Dilemma Lastige keuze uit twee of meer alternatieven die allemaal duidelijke nadelen hebben
Dynamiek van de Het constant veranderen van normen, waarden en belangen
samenleving
Macht Het vermogen om het gedrag van anderen dwingend te beïnvloeden
Gezag Macht die geaccepteerd is
Formele macht Deze machtsuitoefening is vastgelegd in regels en wetten
Informele macht Mensen beïnvloeden elkaar zonder een formeel systeem van regels en sancties
Machtsbronnen Geld, functie of beroep, kennis, overtuigingskracht, aanzien, aantal en geweld
Sociale ongelijkheid Een ongelijke verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen en politieke macht
Sociale cohesie De mate waarin mensen door onderlinge bindingen het gevoel hebben bij elkaar te
horen
Interdependentie Mensen zijn afhankelijk van elkaar
Informatiesamenleving Informatie heeft een voorname plek in de samenleving
Hoor en wederhoor Een situatie word van verschillende kanten bekeken
Objectieve informatie Informatie gebaseerd op (controleerbare) feiten
Referentiekader Alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen, waarden en gewoonten
Selectieve perceptie Nieuwe informatie bewust of onbewust zodanig vervormen zodat deze zo veel mogelijk
past in je referentiekader
Persvrijheid De vrijheid hebben om te publiceren, zonder gehinderd te worden door de overheid of
andere belanghebbende
Vrijheid en Journalisten moeten toegang krijgen tot relevante documenten en deze zonder
nieuwsgaring bemoeienis van de overheid kunnen publiceren (Wob in Nederland)
Censuur Controle op verboden dingen in de berichtgeving door overheid of een andere
controlerende macht
Manipulatie Het opzettelijk weglaten of verdraaien van feiten zonder dat de ontvanger dit merkt
Propaganda Bewust (en bij herhaling) eenzijdige informatie gegeven met als doel de mening van
mensen te beïnvloeden
Indoctrinatie Langdurig, systematisch en dwingend eenzijdige opvattingen worden opgedrongen met
de bedoeling dat het publiek deze kritiekloos accepteert (vooral in dictaturen)
Stereotypering Een vaststaand beeld van een groep mensen aan wie je allemaal dezelfde kenmerken
toeschrijft
Vooroordeel Een vooropgezette en voorbarige mening over iets of iemand zonder kennis van zaken
Discriminatie Het anders behandelen van individuen of groepen op grond van kenmerken die in de
gegeven situatie niet van belang zijn
Cultivatietheorie Waarden, kennis en ervaring verspreid door media
Pseudo-realiteit Werkelijkheid wordt steeds gereduceerd tot vereenvoudigde vormen
Agendasettingtheorie Media beïnvloeden waarover (welk onderwerp) mensen denken
Framingtheorie Media belichten onderwerp vanuit bepaalde invalshoek (mediaframe), waardoor ze de
manier van denken van burgers beïnvloeden
Mediaframe De manier/bepaalde invalshoek waarop de media een onderwerp belicht
Mediawijs Je bent een zorgvuldige zender en een kritische ontvanger van informatie
Privacy Het recht op een privéleven
