Hoofdstuk 1
Totalitaire staat Staat waarin ze doordringen tot in het persoonlijke
leven en bepalen wat mensen mogen lezen en zien,
waar ze mogen wonen en werken en waarheen ze
mogen reizen
Politiestaat Burgers leven permanent in angst dat de geheime
dienst hen bespioneert en afluistert of dat landgenoten
hen verklikken of verraden, omdat ze niet het gedrag
vertonen dat de staat wenst
Rechtsstaat Staat waarin burgers relatief veel van vrijheid genieten
en de overheid de plicht heeft de burgers een
bestaansminimum te garanderen
Democratische rechtsstaat Rechtsstaat die burgers een dubbele zekerheid bied
Sociale rechtsstaat Er zijn allerlei wetten en voorzieningen om de welvaart
en het welzijn van de burgers te bevorderen
Vertrouwen en wederkerigheid Voor wat hoort wat / hand in hand gaan
Rechtszekerheid Zekerheid die ontstaat als burgers de goede trouw en
wetten naleven
Verlichting Geluksverlangen
Willekeur De overheid mag een willekeurige beslissing nemen,
maar moet bij afweging van betrokken belangen in
redelijkheid
Rede Gezond verstand gebruiken
Sociale contract Tot afspraken komen om in natuurlijke vrijheid en
gelijkheid te kunnen leven
Geweldsmonopolie De veiligheid van de burgers garanderen en hun
eigendommen beschermen
Beginsel van grondrechten Alle mensen zijn in vrijheid en gelijkheid geboren en
moeten zo ook kunnen samenleven
Soevereiniteits- en democratiebeginsel De mensen sluiten gezamenlijk een vredesakkoord, het
sociale contract
Legaliteitsbeginsel Er is een staat die het sociale contract tussen mensen
kan afdwingen, maar die strikt gebonden is aan de
wetten die de partijen zelf hebben opgesteld
Beginsel van de trias politica De macht van de staat wordt voor de zekerheid verder
begrensd door interne scheiding van de staatsmacht
Onafhankelijkheidsverklaring Als staat los komen van een bepaalde leidinggevende
Bill of Rights Verzameling van staatsmacht en de rechten, vooral aan
de grondrechten van de burgers
Amerikaanse constitutie De onafhankelijkheidsverklaring, de grondwet en de Bill
of Rights vormde samen de Amerikaanse constitutie
Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger Gaf de klaroenstoot voor de nieuwe samenleving met
recht op alle vrijheid en veiligheid
Verlichte dictatuur Waarin de machthebber in zekere mate rekening houdt
met de bevolking
, Hoofdstuk 2
Preambule Inleidende tekst op de bepalingen van een contract,
wet of verdrag
Staatsregeling van de Bataafse Republiek Voorloper van de grondwet. Daarin werd bepaald dat
iedere burger gelijk is voor de wet en onschendbare
grondrechten heeft, zoals vrijheid van meningsuiting,
vrijheid van drukpers en godsdienstvrijheid
Constitutionele monarchie Een koninkrijk met een grondwet
Censuskiesrecht Bij verkiezingen het stemrecht is voorbehouden aan
personen die vermogend genoeg zijn om minimaal een
bepaald bedrag aan belastingen te betalen
Nachtwakersstaat Een staat die zich voornamelijk inzet voor bewaking van
de veiligheid van de burgers en de noodzakelijke
voorwaarden realiseert voor economische groei
Klassenstrijd Strijd tussen arm en rijk + tussen arbeid en kapitaal
Klassieke grondrechten De vrijheid en gelijkheid van individuele burgers
vormen de basis van de klassieke grondrechten
3 verschillende klassieke grondrechten
1. Recht op gelijke behandeling Niemand in Nederland mag gediscrimineerd worden
2. Persoonlijke vrijheid Ieder mens heeft vrijheid om te gaan en staan waar hij
wil
3. Politieke vrijheid Een democratie waar alle stemmen gehoord kunnen
worden
Vrijheid van godsdienst De vrijheid om je geloof te volgen zonder dat je strijd
krijgt met anderen erdoor
Vrijheid van drukpers De vrijheid om gevoelens en gedachten openbaar of
kenbaar te maken
Sociale grondrechten Een grondrecht dat actief optreden van de overheid
vereist
Absolute gelding Recht van één tegenover allen
Verticale werking Als grondrechten door burgers kunnen worden
uitgeoefend tegenover de staat
Horizontale werking Als burgers zich tegen over elkaar op hun
Totalitaire staat Staat waarin ze doordringen tot in het persoonlijke
leven en bepalen wat mensen mogen lezen en zien,
waar ze mogen wonen en werken en waarheen ze
mogen reizen
Politiestaat Burgers leven permanent in angst dat de geheime
dienst hen bespioneert en afluistert of dat landgenoten
hen verklikken of verraden, omdat ze niet het gedrag
vertonen dat de staat wenst
Rechtsstaat Staat waarin burgers relatief veel van vrijheid genieten
en de overheid de plicht heeft de burgers een
bestaansminimum te garanderen
Democratische rechtsstaat Rechtsstaat die burgers een dubbele zekerheid bied
Sociale rechtsstaat Er zijn allerlei wetten en voorzieningen om de welvaart
en het welzijn van de burgers te bevorderen
Vertrouwen en wederkerigheid Voor wat hoort wat / hand in hand gaan
Rechtszekerheid Zekerheid die ontstaat als burgers de goede trouw en
wetten naleven
Verlichting Geluksverlangen
Willekeur De overheid mag een willekeurige beslissing nemen,
maar moet bij afweging van betrokken belangen in
redelijkheid
Rede Gezond verstand gebruiken
Sociale contract Tot afspraken komen om in natuurlijke vrijheid en
gelijkheid te kunnen leven
Geweldsmonopolie De veiligheid van de burgers garanderen en hun
eigendommen beschermen
Beginsel van grondrechten Alle mensen zijn in vrijheid en gelijkheid geboren en
moeten zo ook kunnen samenleven
Soevereiniteits- en democratiebeginsel De mensen sluiten gezamenlijk een vredesakkoord, het
sociale contract
Legaliteitsbeginsel Er is een staat die het sociale contract tussen mensen
kan afdwingen, maar die strikt gebonden is aan de
wetten die de partijen zelf hebben opgesteld
Beginsel van de trias politica De macht van de staat wordt voor de zekerheid verder
begrensd door interne scheiding van de staatsmacht
Onafhankelijkheidsverklaring Als staat los komen van een bepaalde leidinggevende
Bill of Rights Verzameling van staatsmacht en de rechten, vooral aan
de grondrechten van de burgers
Amerikaanse constitutie De onafhankelijkheidsverklaring, de grondwet en de Bill
of Rights vormde samen de Amerikaanse constitutie
Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger Gaf de klaroenstoot voor de nieuwe samenleving met
recht op alle vrijheid en veiligheid
Verlichte dictatuur Waarin de machthebber in zekere mate rekening houdt
met de bevolking
, Hoofdstuk 2
Preambule Inleidende tekst op de bepalingen van een contract,
wet of verdrag
Staatsregeling van de Bataafse Republiek Voorloper van de grondwet. Daarin werd bepaald dat
iedere burger gelijk is voor de wet en onschendbare
grondrechten heeft, zoals vrijheid van meningsuiting,
vrijheid van drukpers en godsdienstvrijheid
Constitutionele monarchie Een koninkrijk met een grondwet
Censuskiesrecht Bij verkiezingen het stemrecht is voorbehouden aan
personen die vermogend genoeg zijn om minimaal een
bepaald bedrag aan belastingen te betalen
Nachtwakersstaat Een staat die zich voornamelijk inzet voor bewaking van
de veiligheid van de burgers en de noodzakelijke
voorwaarden realiseert voor economische groei
Klassenstrijd Strijd tussen arm en rijk + tussen arbeid en kapitaal
Klassieke grondrechten De vrijheid en gelijkheid van individuele burgers
vormen de basis van de klassieke grondrechten
3 verschillende klassieke grondrechten
1. Recht op gelijke behandeling Niemand in Nederland mag gediscrimineerd worden
2. Persoonlijke vrijheid Ieder mens heeft vrijheid om te gaan en staan waar hij
wil
3. Politieke vrijheid Een democratie waar alle stemmen gehoord kunnen
worden
Vrijheid van godsdienst De vrijheid om je geloof te volgen zonder dat je strijd
krijgt met anderen erdoor
Vrijheid van drukpers De vrijheid om gevoelens en gedachten openbaar of
kenbaar te maken
Sociale grondrechten Een grondrecht dat actief optreden van de overheid
vereist
Absolute gelding Recht van één tegenover allen
Verticale werking Als grondrechten door burgers kunnen worden
uitgeoefend tegenover de staat
Horizontale werking Als burgers zich tegen over elkaar op hun
