Hoofdstuk 3 Dyslexie
Hoofdstuk 2 Dyslexie
Als er sprake is van een leerstoornis die specifiek is voor het leren lezen en
spellen spreek je van dyslexie. De oorzaken van leesproblemen kunnen
verschillen van inadequaat onderwijs tot tweetaligheid tot algemene
leerproblemen tot ADHD. Slechts iets meer dan 40% van de zwakke lezers in
Nederland vertoont een typisch dyslectisch profiel.
Definitie vanuit het protocol dyslexie diagnostiek en behandeling: Dyslexie is een
specifieke lees en spellingsstoornis met een neurobiologisch basis, die wordt
veroorzaakt door cognitieve verwerkingsstoornissen op het raakvlak van
fonologische en orthografische taalverwerking. Deze specifieke
taalverwerkingsproblemen wijken proportioneel af van het overige cognitieve en
met name taalverwerkingsprofiel en leiden tot een ernstig probleem met het
lezen en spellen van woorden ondanks regelmatig onderwijs. Dit specifieke lees
en spellingprobleem beperkt in ernstige mate een normale educatieve
ontwikkeling, die op grond van de overige cognitieve vaardigheden geïndiceerd
zou zijn.
De gangbare theorie over de onderliggende oorzaken van dyslexie gaat uit van
een onderliggend fonologisch probleem bij dyslectici. Er wordt aangenomen dat
dyslectische lezers geen nauwkeurige abstracte representaties opbouwen van de
klankstructuur van de taal. Bij Nederlands is de koppeling tussen schrift en
klanken regelmatiger van aard dan in het Engels. Op eenvoudige fonologische
taken komt dyslexie dan ook alleen tijdens het aanvankelijk lezen tot uiting in
problemen met nauwkeurig lezen.
Kenmerken en gevolgen
Typerend voor kinderen met dyslexie in het basisonderwijs zijn de hardnekkige
problemen met het leren lezen en spellen. Daarnaast kan dyslexie gepaard gaan
met moeilijkheden met de talige aspecten van het rekenen. Denk aan het
aanleren van de tafels en vermenigvuldigden in de onderbouw, maar ook
rekenoefeningen in verhaalsommen. In het voortgezet onderwijs kunnen naast de
lees en spellingsproblemen in het Nederlands, moeilijkheden ontstaan met de
vreemde talen. Ook lopen veel leerlingen met dyslexie tijdens het voortgezet en
hoger onderwijs op tegen problemen met het verwerven van informatie uit
studieteksten (het studerend lezen). Als gevolg van de leesproblematiek kunnen
kinderen met dyslexie in de loop van de tijd sociaal-emotionele en motivationele
problemen ontwikkelen. In de literatuur worden bijvoorbeeld verhoogde
stressniveaus in de klas, angst – in de vorm van faalangst maar ook sociale en
gegeneraliseerde angst genoemd – laag zelfbeeld en depressieve gevoelens.
, Proces signalering en doorverwijzing van leesproblemen binnen het onderwijs
Signalering van leesproblemen
in het onderwijs
Er wordt gewerkt aan een Masterplan dyslexie. Dit plan heeft als belangrijk doel
de leesproblemen in het onderwijs te beperken door een vroege, eenduidige
signalering van leesproblemen en dyslexie en een adequate begeleiding van
leerlingen met leesproblemen zowel klassikaal als individueel.
Response to instruction benaderint (RIT) Daarbij wordt de instructie aangepast
zodra de leesontwikkeling van een leerling stagneert. Meerdere lagen van
instructie waarbij de intensiteit van de instructie toeneemt, zowel in duur en
frequentie als door het verkleinen van de groep waarin de instructie plaatsvindt.
Diagnostiek van leesproblemen en dyslexie in de zorg
Binnen de differentiaaldiagnostiek ter onderscheiding van algemenere
verklaringen voor de problemen kunnen twee niveaus worden onderscheiden te
weten een symptoom en een verklaringsniveau. Op symptoomniveau kijken we
naar de ernst van de functionele beperking. Dit betekent in wezen een bepaling
Hoofdstuk 2 Dyslexie
Als er sprake is van een leerstoornis die specifiek is voor het leren lezen en
spellen spreek je van dyslexie. De oorzaken van leesproblemen kunnen
verschillen van inadequaat onderwijs tot tweetaligheid tot algemene
leerproblemen tot ADHD. Slechts iets meer dan 40% van de zwakke lezers in
Nederland vertoont een typisch dyslectisch profiel.
Definitie vanuit het protocol dyslexie diagnostiek en behandeling: Dyslexie is een
specifieke lees en spellingsstoornis met een neurobiologisch basis, die wordt
veroorzaakt door cognitieve verwerkingsstoornissen op het raakvlak van
fonologische en orthografische taalverwerking. Deze specifieke
taalverwerkingsproblemen wijken proportioneel af van het overige cognitieve en
met name taalverwerkingsprofiel en leiden tot een ernstig probleem met het
lezen en spellen van woorden ondanks regelmatig onderwijs. Dit specifieke lees
en spellingprobleem beperkt in ernstige mate een normale educatieve
ontwikkeling, die op grond van de overige cognitieve vaardigheden geïndiceerd
zou zijn.
De gangbare theorie over de onderliggende oorzaken van dyslexie gaat uit van
een onderliggend fonologisch probleem bij dyslectici. Er wordt aangenomen dat
dyslectische lezers geen nauwkeurige abstracte representaties opbouwen van de
klankstructuur van de taal. Bij Nederlands is de koppeling tussen schrift en
klanken regelmatiger van aard dan in het Engels. Op eenvoudige fonologische
taken komt dyslexie dan ook alleen tijdens het aanvankelijk lezen tot uiting in
problemen met nauwkeurig lezen.
Kenmerken en gevolgen
Typerend voor kinderen met dyslexie in het basisonderwijs zijn de hardnekkige
problemen met het leren lezen en spellen. Daarnaast kan dyslexie gepaard gaan
met moeilijkheden met de talige aspecten van het rekenen. Denk aan het
aanleren van de tafels en vermenigvuldigden in de onderbouw, maar ook
rekenoefeningen in verhaalsommen. In het voortgezet onderwijs kunnen naast de
lees en spellingsproblemen in het Nederlands, moeilijkheden ontstaan met de
vreemde talen. Ook lopen veel leerlingen met dyslexie tijdens het voortgezet en
hoger onderwijs op tegen problemen met het verwerven van informatie uit
studieteksten (het studerend lezen). Als gevolg van de leesproblematiek kunnen
kinderen met dyslexie in de loop van de tijd sociaal-emotionele en motivationele
problemen ontwikkelen. In de literatuur worden bijvoorbeeld verhoogde
stressniveaus in de klas, angst – in de vorm van faalangst maar ook sociale en
gegeneraliseerde angst genoemd – laag zelfbeeld en depressieve gevoelens.
, Proces signalering en doorverwijzing van leesproblemen binnen het onderwijs
Signalering van leesproblemen
in het onderwijs
Er wordt gewerkt aan een Masterplan dyslexie. Dit plan heeft als belangrijk doel
de leesproblemen in het onderwijs te beperken door een vroege, eenduidige
signalering van leesproblemen en dyslexie en een adequate begeleiding van
leerlingen met leesproblemen zowel klassikaal als individueel.
Response to instruction benaderint (RIT) Daarbij wordt de instructie aangepast
zodra de leesontwikkeling van een leerling stagneert. Meerdere lagen van
instructie waarbij de intensiteit van de instructie toeneemt, zowel in duur en
frequentie als door het verkleinen van de groep waarin de instructie plaatsvindt.
Diagnostiek van leesproblemen en dyslexie in de zorg
Binnen de differentiaaldiagnostiek ter onderscheiding van algemenere
verklaringen voor de problemen kunnen twee niveaus worden onderscheiden te
weten een symptoom en een verklaringsniveau. Op symptoomniveau kijken we
naar de ernst van de functionele beperking. Dit betekent in wezen een bepaling
