Samenvatting Week 7: oncologie bij kinderen en darmkanker HBO-V HAN

Leerdoelen
 Wat de mammapoli is
 Wat de verantwoordelijkheid is van de mammapoli
 Welke verpleegkundige zorg van toepassing is bij mammachirurgie
 Welke complicatie(s) te verwachten zijn bij mammachirurgie
 Welke specifieke psychosociale zorg belangrijk is bij de patiënt met
mammacarcinoom

Leerboek
HF 24, zie leerboek borstkanker medisch.




WEEK 7 oncologie bij kinderen en
darmkanker


HC het zieke kind en psychosociale aspecten
Hoorcollege
Incidentie van kinderkanker
 Leukemie 28,9%
 Hersentumor 21,7 %
 Lymfoom 11, 5%
 Neuroblastoom 7,7%
 Wilms’ tumor 6,4%
 Rhabdomyosarcoma 3,6%
 Retinoblastoma 3,0%
 Osteosarcoma 2,7%
 Ewing’s sarcoma 2,2%
 Andere 12,3%

Cijfers
 10.000 kinderen krijgt kanker
 Jaarlijks ongeveer 600 kinderen in NL kanker
 Hiervan ALL ongeveer 120 kinderen
Iedere week krijgen 10 kinderen kanker: 19% komt te overlijden

Verschil tussen kind VS volwassenen
Soorten kanker
 Kinderen: ALL, neuroblastoom, Ewingssarcoom
 Volwassenen: CLL (60+’ers), prostaatkanker, borstkanker
Kinderlichaam is géén ‘klein-volwassene’
 Medicatie doseringen bij kind anders berekend
 Veel medicatie alleen bij volwassene getest
 Andere bijwerkingen

224

,Verschil in behandeling en genezingskansen
 Kinderlichamen zijn sterk  soms daarom zwaardere behandeling, met grotere
overlevingskansen

Doel bij oncologische kinderen
 Bereiken ziektevrije genezing
 Voorkomen acute bijwerkingen
 Voorkomen lange termijn bijwerkingen


Verbetering van de prognose van maligne aandoeningen bij kinderen
De laatste 40 jaar is de overlevingskans bij kinderen met kanker verbeterd van 25% naar
ongeveer 75%.
 Chemotherapie
 Chirurgie
 Radiotherapie
 Stamceltransplantatie
 Diagnostische mogelijkheden
 Ondersteunende therapie
 Centralisatie kinderonocologie


Behandelingen
 Chemotherapie = cytostatica die celdeling remmen. Deze medicijnen zijn vooral
effectief bij kwaadaardige cellen die zich in hoog tempo delen.
- Tumorcellen zijn relatief sneldelende cellen = gevoelig voor cytostatica
- Protocollen/combinatie (SKION)
- Toxisch en bijwerkingen
Groot deel ook kankerverwekkend en kunnen schade toebrengen aan de voortplanting
en het nageslacht.
 Radiotherapie/chirurgie
- Bestraling op het hoofd: haaruitval, misselijkheid, vermoeidheidsklachten
- Op de buik: diarree, misselijkheid, vermoeidheidsklachten
- Bestraling op de rest van het lichaam kan daar op langere termijn vergroeiingen
veroorzaken
- Bij operaties: littekens, amputatie, verwijdering orgaan
- Zowel lichamelijk als psychisch heel ingrijpend
 Soorten transplantaties
- Allogene transplantatie: stamcellen van een geschikte donor
- Autologe transplantatie: stamcellen uit je eigen bloed/beenmerg

Schade aan gezonde weefsels door chemotherapie en/of radiotherapie (acute
bijwerkingen)
 Leukopenie
 Trombocytopenie
 Anemie
 De mond
 De maag
 De darmen
 De urinewegen

225

, Huid en haar
 Centraal zenuwstelsel
 Longen en hart
 Skelet

Leukopenie
 Vermindering/tekort van het aantal witte bloedlichaampjes in het bloed (weinig
afweer)
 Wanneer heb je te weinig? Leuco’s lager dan 1, of granulo’s lager dan 0,5
 Indien deze zo laag zijn altijd ondersteunen met antibiotica
 Infecties voorkomen
 Slijmvliesbeschadiging
 Huidgevoeligheid

Trombocytopenie
 Vermindering van het aantal trombocyten in het bloed waardoor spontane bloedingen
kunnen optreden
 Trombo’s hebben een korte levensduur
 Voorkom bloedingen m.n, tijdens contactsporten
 Let op petechiën, blauwe plekken
 Tromcytenconcentraat vóór ingrepen waar trombocyten op bepaalde hoogte moet zijn

Anemie
 Een te klein aantal rode bloedcellen
 Symptomen; vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid, tachycardie, sterretjes zien,
oorsuizen


Infectieuze complicaties
 Sepsis / katheterinfectie
 Gastro-intestinaal
 Schimmelinfecties
 Waterpokken, geen waterpokken in het verleden gehad geen risico
 Herpes zoster
 Pneumocytis jiroveci (specifieke longontsteking, moeilijk te behandelen)

Grootste groep met leukemie is 2-6 jaar
 Schoolgaande kinderen hebben vaak eerder waterpokken gehad
 In België worden alle kinderen gevaccineerd tegen waterpokken
 In Nl nog discussie; hoe erg is het dat een gezond kind het krijgt
 Soms worden broertjes/zusjes passief ingeënt bij risico patiënt in familie

(mogelijke) klachten
 Algehele malaise
 Bloedarmoede, blauwe plekken
 Koorts
 Dyspnoe
 Lymfeklieren en zwellingen
 Hoofdpijn, braken, dubbelzien, valneiging
 Bolle buik
 Onnbegrepen nachtelijke botpijn aan een kant, zwelling botten

226

, Sonde voor voeding en/of medicijnen
 Zieke kinderen; moeite met eten, weinig eetlust.
 Pubers hebben hoge calorie behoefte
 Voor een grote groep kinderen is het een strijd op medicatie/voeding binnen te krijgen
 Stap naar sonde is groot voor ouders
 Verschillende soorten: 3 dagen, 3 weken of 3 maanden

Wat is een P.A.C? (porth a cat)
 Reservoir van titanium of kunststof met een centraal gelegen membraan waaraan een
siliconen katheter is bevestigd, onderhuids geïmplanteerd met de tip in de vena cava
superior
 Kan 5 jaar blijven zitten
 Mag 1500x aangeprikt worden


Wat is een C.V.C? (centraal veneuze katheter)
Silicone of poly-urethaan katheter die bestaat uit:
 Een deel dat buiten het lichaam ligt,
 Een deel onderhuids (getunneld) en
 Een deel in het bloedvat, waarvan de tip dient te liggen in de vena cava superior vlak
boven het rechter atrium


Waarom wordt een C.V.C / P.A.C gebruikt?
 Fragiele vaten
 Goede veneuze toegang voor toediening van cytostatica, bloedroducten, TPV en
afname van bloed voor controles
 Door intensieve en langdurige behandeling steeds moeilijker om een goed bloedvat te
vinden
 Prikangst
 Minder kans op extravasatie

Psychosociale aspecten rondom het zieke kind
 Voor kind: boos, frustratie, teleurstelling, eenzaam, isolatie, ziek. Leven met de dag en
soms met het uur. Erg afhankelijk van de leeftijd
 Voor ouders: dreiging van verlies van hun kind; schuldgevoel over het hoe en waarom
juist hun kind
 Broertjes en zussen = ‘brussen’
 Andere familie; mantelzorgers

Enkele taken
 De verpleegkundige heeft een belangrijke taak bij het informeren van het kind en de
ouders over
De risico’s van chemotherapie, radiotherapie, chirurgie, het behandelingsschema, de
bijwerking op korte en lange termijn
 Overdracht naar shared care ziekenhuis en kinderthuiszorg
 Tevens maken zij samen met pedagoog, kind en ouders plan van aanpak: rondom angst
en pijnlijke ingrepen. Inzet hypnose bijvoorbeeld



227