Samenvatting Week 8: hoofd-hals oncologie. Minor de oncologische cliënt HBO-V HAN.

WEEK 8 hoofd-hals oncologie

HC Hoofd-hals oncologie
Hoorcollege
Hoofd-halskanker zijn maligniteiten uitgaande van:
 Slijmvliezen van de bovenste lucht- en voedselwegen

Omvat het gebied tussen schedelbasis en sleutelbeenderen

 Exclusief hersenen, ogen en schildklier

Voornamelijk plaveiselcelcarcinoom (90%)




Epidemiologie

 Gezamenlijk ongeveer 5% van alle tumoren
 Jaarlijks ongeveer 3000 patiënten met hoofd-halskanker in NL
 Ongeveer 900 patiënten overlijden jaarlijks aan hoofd-halskanker
 Vaak een vergevorderd stadium bij presentatie

277

,  Komt vaker bij mannen dan bij vrouwen
 Leeftijdscategorie van 60-80 jaar

Etiologie
 Roken
 Alcoholgebruik (de alcohol komt gelijk in aanmerking met de slijmvliezen)
 Erfelijke aanleg
 Infecties met het HPV-virus
 Epstein-barrvirus (zusje van het pfeiffer virus)
 Houtbewerking

Diagnostiek
Anamnese
 Heesheid
 Stemverandering
 Kortademigheid
 Slikklachten
 Uitstralende oorpijn
 Gewichtsverlies
 Risico-factoren

Lichamelijk onderzoek
 KNO-onderzoek > achter in de keel kijken met een spiegeltje of met een endoscoop

Aanvullende onderzoek
 CT-scan of MRI scan
 Röntgenfoto  onderkaak
 Orthopantomogram  doorgroei tanden, foto zelfde als tandarts
 Echogeleide cytologische punctie
 Schildwachtklierpunctie
 Panendoscopie / subtotoscopie  endoscopie onder narcose
Een patiënt met een hoofd-halskanker hebben meer kans op een tweede primaire tumor in
de overige bovenste lucht- en voedselwegen.

Behandeling
 Chirurgie
- Lokale chirurgie
- Regionale chirurgie  halsklierdissectie
 Radiotherapie
- Uitwendig
- Inwendig/ brachytherapie
 Chemotherapie; vaak in combinatie met radiotherapie
 Combinatietherapie
 Fotodynamische therapie

Bijwerkingen radiotherapie
 Verminderde eetlust
 Droge mond en keel

278

,  Aantasting smaak en reuk
 Slijmvliesontsteking
 Bestralingscariës
 Huidirritatie
 Opgezet gelaat en/of hals
 Vermoeidheid

Mondholtecarcinoom
Hieronder vallen carcinomen op:
 Lip  meeste gevallen
 Tong
 Mondbodem
 Wangslijmvlies
 Tandvlees en harde verhemelte
Etiologie
 Roken
 Alcoholgebruik
 Erfelijke aanleg

Plaveiselcarcinomen ontstaan soms uit leukpenie

Symptomen mondholtecarcinoom
Lipcarcinoom:
 Pijnloze, langzaam groeiende erosieve of ulceratieve laesie
Overige mondholtecarcinomen
 Zwelling in de mondholte met pijn en een zweer
 Witte of rode slijmvliesverkleuring
 Niet passende gebitsprothese
 Zwelling van speekselklier bij afvloedbelemmering
 Zwellingen in de hals bij metastasering

Lipcarcinoom
 Lijkt op een huidtumor
 Blanke mannen van ouder dan 60 jaar
 Ongeveer 240 nieuwe patiënten
 Vrijwel altijd een plaveiselcelcarcinoom
 Locatie
- Onderlip 90%
- Mondhoek 5%
- Bovenlip 5%

Symptomen
 Pijnloze, langzaam groeiende erosieve of ulcererende laesie
 Zweertje en kloven die niet genezen



Behandeling lipcarcinoom
 Chirurgie

279

, - Lip-shace
- Wigexcisie
- (sub) totale lipextirpatie
 Radiotherapie
 PDT

Prognose lipcarcinoom
5 jaarsoverleving van ongeveer 90%.

Tongcarcinoom
 Meerderheid van de mondholtecarcinomen
 Meestal op de laterale zijde van de tong
Symptomen
 Witte en rode slijmvliesverkleuring op de tong
 Pijnlijke bultje met een zweer erop
 Zwelling
 Moeite met slikken of spreken
 Foetor ex ore
 Uitstralende pijn naar hals, kaak en/of oren


Tong
Functies:
 Tast-, temperatuur- en smaaksensoren
 Hulporgaan bij kauwen en vermengen met speeksel
 Slikken
 Spreken
 Reinigen gebit
 Erotische functie


Behandeling tongcarcinoom
 Chirurgie
- Transoraal
- Commandoresectie
 Radiotherapie
 Chemotherapie

Overige mondholtetumoren
 Mondbodemcarcinoom
 Wangslijmvliescarcinoom
 Carcinomen van
- Tandvlees (gingiva)
- Verhemelte komen zelden voor

Symptomen
 Zwelling in de mond
 Wratachtig bultje
 Soms zwelling van buitenaf te zien

280