Rechtsregels arresten Contractenrecht
Week 1: Totstandkoming van overeenkomsten
3 arresten
Geurtzen/Kampstaal (bekendheidscriterium/informatieplicht)
>vernietigbaarheid algemene voorwaarden (art 6:233 sub b BW)
>naar AV verwezen, maar geen terhandstelling. Doorgegeven dat ze op verzoek toegezonden zullen worden
Uitgangspunt is terhandstelling. De wederpartij kan zich niet op de vernietigbaarheid van een beding
in de algemene voorwaarden beroepen wanneer hij bij het sluiten van de overeenkomst met dat
beding bekend was of geacht kon worden te zijn.
→ Daaraan is voldaan wanneer partijen regelmatig zaken hebben gedaan en de AV bij eerdere overeenkomst al
ter hand zijn gesteld. Denk ook aan eenvoudige aansprakelijkheidsbeperking op een bord in een bedrijfsruimte.
>> let op verschil tussen bordje met toepasselijkheidsverklaring (“op al onze overeenkomst zijn AV van
toepassing”) vs. een bordje met inhoudelijke algemene voorwaarden (“bij diefstal een boete van 200 euro”). In
dit arrest wordt op het tweede gedoeld.
CBB/JPO (afbreken van onderhandelingen)
In beginsel is een partij vrij om onderhandelingen af te breken (contractsvrijheid staat voorop), tenzij
dit op grond van het gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen onaanvaardbaar is.
Mate van vertrouwen vaststellen / rekening houden met:
-de mate waarin en de wijze waarop de partij die afbreekt tot het ontstaan van het vertrouwen heeft
bijgedragen
-de gerechtvaardigde belangen van de betreffende partij (Barenz/Riezenkamp)
-of zich in de loop der onderhandelingen onvoorziene omstandigheden hebben voorgedaan
→Op het moment van afbreken moet worden geoordeeld tegen de achtergrond van het gehele verloop van
onderhandelingen.
>Indien er een gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen bij de wederpartij is gewekt;
schadevergoeding bij afbreken.
In het Linthorst/Echoput-arrest (geldigheid/toepasselijkheid AV) heeft de Hoge Raad geoordeeld dat
er door de gebruiker vanuit gegaan mag worden dat de wederpartij de algemene voorwaarden
stilzwijgend heeft aanvaard indien de wederpartij de overeenkomst aangaat zonder afwijzend te
reageren.
Omstandigheden in deze casus die tot bovenstaand oordeel van de Hoge Raad hebben geleid (r.o. 3.6.4):
-professionele partijen
-uitvoerige onderhandelingen
-in eerdere offertes werd wél verwezen naar de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden
-geen afwijzing van of opmerking over die eerdere offertes
, Week 2: Rechtsgevolgen van overeenkomsten I
3 arresten
Bunde/Erckens (misverstand begrip)
Om te bepalen of er een overeenkomst tot stand is gekomen bij een misverstand dient er te worden
gekeken naar wat beide partijen over en weer hebben verklaard en uit elkaars verklaringen en
gedragingen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs mochten afleiden.
Gezichtspunten:
-is de ene betekenis meer voor de hand liggend dan de ander?
-indien de uitdrukking een vaststaande betekenis heeft; mocht de partij die van deze betekenis is uitgegaan
erop vertrouwen dat de wederpartij die betekenis ook kende?
-heeft partij B zich van deskundige hulp voorzien en mocht partij B verwachten dat partij A die betekenis kende
en de andere partij daaromtrent zou voorlichten?
-Zou een door de partijen aan de uitdrukking gehechte betekenis leiden tot een resultaat dat minder goed zou
zijn te rijmen met hetgeen partijen met de overeenkomst beoogd hebben?
DSM/Fox: Bij een discussie over uitleg van een overeenkomst geldt als basisnorm dat alle
omstandigheden van het concrete geval van beslissende betekenis zijn, gewaardeerd naar
maatstaven van redelijkheid en billijkheid. Dit betekent dat de uitleg van een schriftelijk contract niet
plaats hoort te vinden door enkel naar de taalkundige betekenis van de bewoordingen te kijken.
Bovendien moet er een belangenafweging gemaakt worden.
cao-maatstaf (objectief) (uitleg contract met (enkel) rechtsgevolgen voor derden): de bewoordingen
van de desbetreffende bepaling gelezen in het licht van de gehele tekst van de overeenkomst zijn van
in beginsel doorslaggevende betekenis
→toepassen bij geschriften waarin een ovk of andere regeling is vastgelegd die naar haar
aard bestemd is de rechtspositie van derde te beïnvloeden. Zonder dat die derden invloed
hebben op de inhoud of formulering van die ovk/regeling, terwijl de onderliggende
partijbedoeling voor die derden niet kenbaar is.
→gezichtspunten:
-taalkundige betekenis bewoordingen
-verdere schriftelijke context
-doel ovk/regeling
-gevolgen (redelijkheid vd uitkomst) vd voorgestane uitleg
+
Ermes/Haviltex (uitleg contract met rechtsgevolgen voor enkel de partijen)
Haviltex-maatstaf (subjectief-objectief): er dient gekeken te worden naar zowel de zuiver
taalkundige uitleg van de bepaling*, als naar de bedoelingen van partijen
Welke betekenis mochten partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan de betreffende
bepalingen toekennen en wat mochten zij op basis daarvan van elkaar verwachten?**
>de maatschappelijke kringen en de rechtskennis van partijen
>was er reden tot twijfel? moest er misschien nader onderzoek gedaan worden?
>gedragingen (is er bijv. onderhandeld?)
>vier gezichtspunten uit Bunde/Erckens
Week 1: Totstandkoming van overeenkomsten
3 arresten
Geurtzen/Kampstaal (bekendheidscriterium/informatieplicht)
>vernietigbaarheid algemene voorwaarden (art 6:233 sub b BW)
>naar AV verwezen, maar geen terhandstelling. Doorgegeven dat ze op verzoek toegezonden zullen worden
Uitgangspunt is terhandstelling. De wederpartij kan zich niet op de vernietigbaarheid van een beding
in de algemene voorwaarden beroepen wanneer hij bij het sluiten van de overeenkomst met dat
beding bekend was of geacht kon worden te zijn.
→ Daaraan is voldaan wanneer partijen regelmatig zaken hebben gedaan en de AV bij eerdere overeenkomst al
ter hand zijn gesteld. Denk ook aan eenvoudige aansprakelijkheidsbeperking op een bord in een bedrijfsruimte.
>> let op verschil tussen bordje met toepasselijkheidsverklaring (“op al onze overeenkomst zijn AV van
toepassing”) vs. een bordje met inhoudelijke algemene voorwaarden (“bij diefstal een boete van 200 euro”). In
dit arrest wordt op het tweede gedoeld.
CBB/JPO (afbreken van onderhandelingen)
In beginsel is een partij vrij om onderhandelingen af te breken (contractsvrijheid staat voorop), tenzij
dit op grond van het gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen onaanvaardbaar is.
Mate van vertrouwen vaststellen / rekening houden met:
-de mate waarin en de wijze waarop de partij die afbreekt tot het ontstaan van het vertrouwen heeft
bijgedragen
-de gerechtvaardigde belangen van de betreffende partij (Barenz/Riezenkamp)
-of zich in de loop der onderhandelingen onvoorziene omstandigheden hebben voorgedaan
→Op het moment van afbreken moet worden geoordeeld tegen de achtergrond van het gehele verloop van
onderhandelingen.
>Indien er een gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen bij de wederpartij is gewekt;
schadevergoeding bij afbreken.
In het Linthorst/Echoput-arrest (geldigheid/toepasselijkheid AV) heeft de Hoge Raad geoordeeld dat
er door de gebruiker vanuit gegaan mag worden dat de wederpartij de algemene voorwaarden
stilzwijgend heeft aanvaard indien de wederpartij de overeenkomst aangaat zonder afwijzend te
reageren.
Omstandigheden in deze casus die tot bovenstaand oordeel van de Hoge Raad hebben geleid (r.o. 3.6.4):
-professionele partijen
-uitvoerige onderhandelingen
-in eerdere offertes werd wél verwezen naar de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden
-geen afwijzing van of opmerking over die eerdere offertes
, Week 2: Rechtsgevolgen van overeenkomsten I
3 arresten
Bunde/Erckens (misverstand begrip)
Om te bepalen of er een overeenkomst tot stand is gekomen bij een misverstand dient er te worden
gekeken naar wat beide partijen over en weer hebben verklaard en uit elkaars verklaringen en
gedragingen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs mochten afleiden.
Gezichtspunten:
-is de ene betekenis meer voor de hand liggend dan de ander?
-indien de uitdrukking een vaststaande betekenis heeft; mocht de partij die van deze betekenis is uitgegaan
erop vertrouwen dat de wederpartij die betekenis ook kende?
-heeft partij B zich van deskundige hulp voorzien en mocht partij B verwachten dat partij A die betekenis kende
en de andere partij daaromtrent zou voorlichten?
-Zou een door de partijen aan de uitdrukking gehechte betekenis leiden tot een resultaat dat minder goed zou
zijn te rijmen met hetgeen partijen met de overeenkomst beoogd hebben?
DSM/Fox: Bij een discussie over uitleg van een overeenkomst geldt als basisnorm dat alle
omstandigheden van het concrete geval van beslissende betekenis zijn, gewaardeerd naar
maatstaven van redelijkheid en billijkheid. Dit betekent dat de uitleg van een schriftelijk contract niet
plaats hoort te vinden door enkel naar de taalkundige betekenis van de bewoordingen te kijken.
Bovendien moet er een belangenafweging gemaakt worden.
cao-maatstaf (objectief) (uitleg contract met (enkel) rechtsgevolgen voor derden): de bewoordingen
van de desbetreffende bepaling gelezen in het licht van de gehele tekst van de overeenkomst zijn van
in beginsel doorslaggevende betekenis
→toepassen bij geschriften waarin een ovk of andere regeling is vastgelegd die naar haar
aard bestemd is de rechtspositie van derde te beïnvloeden. Zonder dat die derden invloed
hebben op de inhoud of formulering van die ovk/regeling, terwijl de onderliggende
partijbedoeling voor die derden niet kenbaar is.
→gezichtspunten:
-taalkundige betekenis bewoordingen
-verdere schriftelijke context
-doel ovk/regeling
-gevolgen (redelijkheid vd uitkomst) vd voorgestane uitleg
+
Ermes/Haviltex (uitleg contract met rechtsgevolgen voor enkel de partijen)
Haviltex-maatstaf (subjectief-objectief): er dient gekeken te worden naar zowel de zuiver
taalkundige uitleg van de bepaling*, als naar de bedoelingen van partijen
Welke betekenis mochten partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan de betreffende
bepalingen toekennen en wat mochten zij op basis daarvan van elkaar verwachten?**
>de maatschappelijke kringen en de rechtskennis van partijen
>was er reden tot twijfel? moest er misschien nader onderzoek gedaan worden?
>gedragingen (is er bijv. onderhandeld?)
>vier gezichtspunten uit Bunde/Erckens
