Hoorcollege 1
Beginsituatie bij aanvang:
- wat is de vraag aan jou
- Hoe ziet het probleem eruit?
- Globale doelen van de behandeling (cliënt stemt met dit doel in)
SMART doel:
- Specifiek (wie, wat, waar, wanneer, waarom) (in eindtermen actieve verwoording “ik lees”)
- Meetbaar (duidelijk te evalueren)
- Acceptabel (doel moet aanvaardbaar zijn)
- Realistisch (haalbaar, veranderbaar, binnen tijdsbestek)
- Tijdsgebonden (tijdslimiet stellen waarbinnen het doel behaald wordt)
Verantwoording van de eerste keuze van aanpak, combinatie van wetenschappelijke kennis over
behandeling en informatie over casus
Indicaties en contra-indicaties
De indicatie is de aandoening(en) waarvoor het medicijn kan worden voorgeschreven (b.v.
antidepressivum bij een depressie). De contra-indicatie is de aandoening of omstandigheid die pleit
tegen het voorschrijven van een bepaald medicijn (bijv. overgevoeligheid voor bepaalde stof die
voorkomt in een medicijn).
Behandelingscyclus
1. Verkennende behandelingsanalyse Faciliterende factoren: vergroten kans op succes)
Belemmerende factoren: verkleinde kans op succes)
2. Voorspellen van reacties Als ik ….., dan zal Alexander ….. (of andersom)
Voorspelling/ hypothese over invloed van ingrepen op korte en lange
termijn
3. Toetsende behandeling Dit toets ik door keer te …. [onderzoeksmiddel] meteen na het aanbieden
van een tekst over auto’s [wanneer]. Als keer laat zien dat hij er zin in heeft
Effecten moeten toetsbaar zijn
Bewustzijn van oordeelsfouten (lachen, ‘wat leuk’) [toetsingscriterium], dan komt de voorspelde reactie
uit.
Nagaan of verwachting uitkomt adhv een vooraf gedacht criterium
Komt stap 2 uit en is bijstelling nodig
4. Evaluatie tov het globale doel Voortdurend afwegen van het belang van verandering op korte termijn tov
het uiteindelijke doel
,Evalueren van behandelingen
• Doel: causale effect van de behandeling vaststellen (Wong, 2010)
• Kwaliteit van het design bepaalt de geldigheid van de conclusies over de effecten van een behandeling
Drie voorwaarden voor een causaal verband:
1. Correlatie: variabelen gaan samen
2. Tijdsverband: Eerst oorzaak, dan gevolg
3. Eliminatie van alternatieve verklaringen ( validiteit)
Historie Alle gebeurtenissen die zich tijdens het experiment voordoen en van invloed kunnen zijn op
het resultaat, terwijl zij niets met de behandeling te maken hebben.
Maturatie of Alle biologische psychologische processen die bij onderzoekselement tot verandering kunnen
rijping leiden kunnen resultaten beïnvloeden. Bepaalt gedrag neemt af doordat het kind ouder
wordt.
Meervoudig Effect is niet alleen van huidige behandeling maar ook van langetermijneffect van vorige
behandelingseffect behandelingen
Testing Verschijnsel dat onderzoekselementen bij een tweede meting hoger of positiever scoren dan
bij de eerste meting, als zij bij die tweede meting met hetzelfde meetinstrument
geconfronteerd worden als bij de eerste meting. (omdat ze hiermee vertrouwd zijn/ herhaling)
Instrumentatie Als het meetinstrument bij de nameting anders gehanteerd wordt dan bij de voormeting, of
als het in de ene groep anders wordt toegepast dan in een andere groep. Wijze waarop
gegevens verzameld worden veranderd.
Statistische Een aantal van de onderzoekselementen die de eerste keer extreem hoog/laag scoorde, bij
regressie een tweede meting respectievelijk lager/hoger scoren. als je met een onderzoek een
extreme groep selecteert; bedacht zijn op regressie.
Integriteit van Nauwkeurigheid waarmee behandeling wordt uitgevoerd
behandeling
Single-case designs
1. B Design: Behandeling (posttest design)
- Geen basislijn, geen follow-up
- Beperkingen: Niet duidelijk of effecten door behandeling komen
Andere verklaringen (bijv. maturatie, testing, historie, regressie naar het
gemiddelde, spontane remissie)
Niet duidelijk of effecten aanhouden
2. AB design: Basislijn en behandeling
- Basislijn als referentie
- Voordelen: door basislijn geen maturatie en testing effecten
- Beperkingen: Andere verklaringen (bijv. historie of andere gebeurtenissen)
--> voorkeur: AB Design met follow up, hier nog onvoldoende validiteit
3. AB design met follow up
- Voordelen: Door basislijn geen maturatie en testing effect
Houdt effect aan?
- beperkingen: Historie, andere gebeurtenissen
4. AB-controle groep design (randomized controlled trial: RCT)
- Kan alleen met groepen
- Twee groepen met verschillende behandelingen worden vergeleken (liefst follow-up)
- Gouden standaard
, 5. ABAB Design: Basislijn, behandeling, basislijn, behandeling
- basislijn en behandeling fasen, stoppen met behandeling en herintroduceren
- voordelen: Door basislijn geen maturatie en testing effect
Meer zekerheid dat effecten echt door treatment komen
Hoge interne validiteit
- Beperkingen: Ethisch aanvaardbaar?
Alleen als gedrag omkeerbaar is
6. Meervoudig basislijndesign
Er worden meerdere (minstens 3) basislijnen opgesteld; elke basislijn moet zo stabiel
mogelijk zijn; de behandelingen worden successief toegediend
- Binnen één persoon: - verschillende gedragingen bekijken; → behandeling per gedrag
begint op een ander tijdstip
- hetzelfde gedrag in verschillende situaties bekijken; → behandeling
begint per situatie op een ander tijdstip
- Over meerdere personen: - bij verschillende personen eenzelfde gedrag bekijken; → bij
iedere persoon begint de behandeling op een ander tijdstip
7. Afwisselend behandeling design
- basislijn, meerdere behandelingen (gerandomiseerd, afwisselend), follow-up
- om te bepalen welke behandeling effectief is (keuze uit meerdere behandelingen)
Beginsituatie bij aanvang:
- wat is de vraag aan jou
- Hoe ziet het probleem eruit?
- Globale doelen van de behandeling (cliënt stemt met dit doel in)
SMART doel:
- Specifiek (wie, wat, waar, wanneer, waarom) (in eindtermen actieve verwoording “ik lees”)
- Meetbaar (duidelijk te evalueren)
- Acceptabel (doel moet aanvaardbaar zijn)
- Realistisch (haalbaar, veranderbaar, binnen tijdsbestek)
- Tijdsgebonden (tijdslimiet stellen waarbinnen het doel behaald wordt)
Verantwoording van de eerste keuze van aanpak, combinatie van wetenschappelijke kennis over
behandeling en informatie over casus
Indicaties en contra-indicaties
De indicatie is de aandoening(en) waarvoor het medicijn kan worden voorgeschreven (b.v.
antidepressivum bij een depressie). De contra-indicatie is de aandoening of omstandigheid die pleit
tegen het voorschrijven van een bepaald medicijn (bijv. overgevoeligheid voor bepaalde stof die
voorkomt in een medicijn).
Behandelingscyclus
1. Verkennende behandelingsanalyse Faciliterende factoren: vergroten kans op succes)
Belemmerende factoren: verkleinde kans op succes)
2. Voorspellen van reacties Als ik ….., dan zal Alexander ….. (of andersom)
Voorspelling/ hypothese over invloed van ingrepen op korte en lange
termijn
3. Toetsende behandeling Dit toets ik door keer te …. [onderzoeksmiddel] meteen na het aanbieden
van een tekst over auto’s [wanneer]. Als keer laat zien dat hij er zin in heeft
Effecten moeten toetsbaar zijn
Bewustzijn van oordeelsfouten (lachen, ‘wat leuk’) [toetsingscriterium], dan komt de voorspelde reactie
uit.
Nagaan of verwachting uitkomt adhv een vooraf gedacht criterium
Komt stap 2 uit en is bijstelling nodig
4. Evaluatie tov het globale doel Voortdurend afwegen van het belang van verandering op korte termijn tov
het uiteindelijke doel
,Evalueren van behandelingen
• Doel: causale effect van de behandeling vaststellen (Wong, 2010)
• Kwaliteit van het design bepaalt de geldigheid van de conclusies over de effecten van een behandeling
Drie voorwaarden voor een causaal verband:
1. Correlatie: variabelen gaan samen
2. Tijdsverband: Eerst oorzaak, dan gevolg
3. Eliminatie van alternatieve verklaringen ( validiteit)
Historie Alle gebeurtenissen die zich tijdens het experiment voordoen en van invloed kunnen zijn op
het resultaat, terwijl zij niets met de behandeling te maken hebben.
Maturatie of Alle biologische psychologische processen die bij onderzoekselement tot verandering kunnen
rijping leiden kunnen resultaten beïnvloeden. Bepaalt gedrag neemt af doordat het kind ouder
wordt.
Meervoudig Effect is niet alleen van huidige behandeling maar ook van langetermijneffect van vorige
behandelingseffect behandelingen
Testing Verschijnsel dat onderzoekselementen bij een tweede meting hoger of positiever scoren dan
bij de eerste meting, als zij bij die tweede meting met hetzelfde meetinstrument
geconfronteerd worden als bij de eerste meting. (omdat ze hiermee vertrouwd zijn/ herhaling)
Instrumentatie Als het meetinstrument bij de nameting anders gehanteerd wordt dan bij de voormeting, of
als het in de ene groep anders wordt toegepast dan in een andere groep. Wijze waarop
gegevens verzameld worden veranderd.
Statistische Een aantal van de onderzoekselementen die de eerste keer extreem hoog/laag scoorde, bij
regressie een tweede meting respectievelijk lager/hoger scoren. als je met een onderzoek een
extreme groep selecteert; bedacht zijn op regressie.
Integriteit van Nauwkeurigheid waarmee behandeling wordt uitgevoerd
behandeling
Single-case designs
1. B Design: Behandeling (posttest design)
- Geen basislijn, geen follow-up
- Beperkingen: Niet duidelijk of effecten door behandeling komen
Andere verklaringen (bijv. maturatie, testing, historie, regressie naar het
gemiddelde, spontane remissie)
Niet duidelijk of effecten aanhouden
2. AB design: Basislijn en behandeling
- Basislijn als referentie
- Voordelen: door basislijn geen maturatie en testing effecten
- Beperkingen: Andere verklaringen (bijv. historie of andere gebeurtenissen)
--> voorkeur: AB Design met follow up, hier nog onvoldoende validiteit
3. AB design met follow up
- Voordelen: Door basislijn geen maturatie en testing effect
Houdt effect aan?
- beperkingen: Historie, andere gebeurtenissen
4. AB-controle groep design (randomized controlled trial: RCT)
- Kan alleen met groepen
- Twee groepen met verschillende behandelingen worden vergeleken (liefst follow-up)
- Gouden standaard
, 5. ABAB Design: Basislijn, behandeling, basislijn, behandeling
- basislijn en behandeling fasen, stoppen met behandeling en herintroduceren
- voordelen: Door basislijn geen maturatie en testing effect
Meer zekerheid dat effecten echt door treatment komen
Hoge interne validiteit
- Beperkingen: Ethisch aanvaardbaar?
Alleen als gedrag omkeerbaar is
6. Meervoudig basislijndesign
Er worden meerdere (minstens 3) basislijnen opgesteld; elke basislijn moet zo stabiel
mogelijk zijn; de behandelingen worden successief toegediend
- Binnen één persoon: - verschillende gedragingen bekijken; → behandeling per gedrag
begint op een ander tijdstip
- hetzelfde gedrag in verschillende situaties bekijken; → behandeling
begint per situatie op een ander tijdstip
- Over meerdere personen: - bij verschillende personen eenzelfde gedrag bekijken; → bij
iedere persoon begint de behandeling op een ander tijdstip
7. Afwisselend behandeling design
- basislijn, meerdere behandelingen (gerandomiseerd, afwisselend), follow-up
- om te bepalen welke behandeling effectief is (keuze uit meerdere behandelingen)
