Samenvatting H3 – Basisboek Integrale Veiligheidskunde
3.2 Wat is een risico?
Risico: het effect van onzekerheid op (het behalen van) doelstellingen.
Veiligheid: mensen zijn effectief beschermd tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke
integriteit.
Drie elementen van risico: (I) blootstelling, (II) kans en (III) gevolg.
Gevaar: is datgene dat schade kan veroorzaken.
Een veel gebruikte formule voor het bepalen van een risico is:
Risico = Blootstelling x Kans x Gevolg
Belangrijke begrippen:
Risico: het effect van onzekerheid op het behalen van doelstellingen. Een omschrijving van een
risico bevat in ieder geval de elementen: gevaar/ dreiging, blootstelling, kans, gevolg en
incidentenverloop. Als het gaat om een objectief risico, dan bevat de omschrijving ook een
feitelijke waarneming. Als het gaat om een subjectief risico, dan bevat de omschrijving ook een
gevoel.
Gevaar/ dreiging: iets dat schade kan veroorzaken.
Incidentenverloop: de combinatie van een gevaar/ dreiging (iets dat schade kan veroorzaken) met
een activiteit of een persoon die kan leiden tot een incident.
Blootstelling: wanneer en waar het gevaar zich voordoet. Blootstelling druk je uit in waar en
wanneer die blootstelling er is.
Kans: de waarschijnlijkheid dat de gevolgen optreden naar aanleiding van de blootstelling.
Gevolg: het effect of de consequentie van het optreden van een incident. Gevolgen lopen uiteen
van nauwelijks merkbaar tot catastrofaal.
Onzekerheid: niet weten of niet zeker weten. Niet weten gaat over gebrek aan kennis. Niet zeker
weten gaat over onzekerheden. Er is onzekerheid over de aard van de gevolgen, de kans dat de
gevolgen optreden en in hoeverre we blootgesteld zijn. Onzekerheid heeft verder betrekking op de
maatregelen die we treffen om een risico te beheersen. We weten vaak niet (zeker) of en hoe die
maatregelen werken.
Maatregelen: Manieren om het risico te verkleinen. Het gevolg van het treffen van een maatregel
is een afname van het risico risicoreductie. Maatregelen worden ook wel barrières genoemd.
Voordat er een incident plaatsvindt, kunnen we proberen om de blootstelling en de kans te verkleinen
met preventieve maatregelen.
, Na het incident kunnen we de gevolgen beperken door het treffen van repressieve maatregelen.
3.3 Vier type risicoproblemen
Risico’s verschillen van elkaar op 3 onderdelen: (I) complexiteit, (II) onzekerheid en (III) ambiguïteit.
Complexiteit: Gaat over hoe ingewikkeld het is om verbanden te leggen tussen oorzaken en
gevolgen.
Onzekerheid: Heeft te maken met de omschrijving van kans en gevolg.
Ambiguïteit: Wil zeggen de mate waarin overeenstemming bestaat over de onderbouwing van een
risicoanalyse.
Er zijn 4 verschillende risicoproblemen: (I) de eenvoudige risicoproblemen, (II) de complexe
risicoproblemen, (III) de onzekere risicoproblemen en (IV) de ambigue risicoproblemen.
Eenvoudige risicoproblemen: Er zijn weinig onzekerheden. Je weet de orde van grootte van het
risico. Wie er voor- en nadeel hebben van het nemen van risico is bekend.
Complexe risicoproblemen: Wanneer het moeilijk is om de veroorzaker van schadelijke gevolgen
op te sporen. Zowel het bepalen van de orde van grootte van de risico’s als de onderlinge
verwevenheid van systemen zorgt voor onzekerheden. Er is meer discussie nodig, de kennis die
dat oplevert, helpt om de risico’s te beoordelen en er op de juiste manier mee om te gaan.
Onzekere risicoproblemen: Er is een gebrek aan kennis om de risico’s betrouwbaar te kunnen
beoordelen. Door het gebrek aan kennis ben je gedwongen om te werken met aannames. Veel is
dus onzeker. Er is bij dit type probleem brede overeenstemming over de afbakening van het risico
en wat wel en niet acceptabel is. De discussie gaat vooral over de mate waarin voor- en nadelen
zullen optreden.
Ambigue risicoproblemen: er bestaat geen overeenstemming over de afbakening van het risico en
wat acceptabel en eerlijk is. Een verschillende kijk op de werkelijkheid leidt ertoe dat verschillende
belanghebbenden andere prioriteiten stellen. We weten te weinig, we weten het niet zeker en we
verschillen van mening over de beoordeling van het risico.
Risicomanagement strategie:
3.2 Wat is een risico?
Risico: het effect van onzekerheid op (het behalen van) doelstellingen.
Veiligheid: mensen zijn effectief beschermd tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke
integriteit.
Drie elementen van risico: (I) blootstelling, (II) kans en (III) gevolg.
Gevaar: is datgene dat schade kan veroorzaken.
Een veel gebruikte formule voor het bepalen van een risico is:
Risico = Blootstelling x Kans x Gevolg
Belangrijke begrippen:
Risico: het effect van onzekerheid op het behalen van doelstellingen. Een omschrijving van een
risico bevat in ieder geval de elementen: gevaar/ dreiging, blootstelling, kans, gevolg en
incidentenverloop. Als het gaat om een objectief risico, dan bevat de omschrijving ook een
feitelijke waarneming. Als het gaat om een subjectief risico, dan bevat de omschrijving ook een
gevoel.
Gevaar/ dreiging: iets dat schade kan veroorzaken.
Incidentenverloop: de combinatie van een gevaar/ dreiging (iets dat schade kan veroorzaken) met
een activiteit of een persoon die kan leiden tot een incident.
Blootstelling: wanneer en waar het gevaar zich voordoet. Blootstelling druk je uit in waar en
wanneer die blootstelling er is.
Kans: de waarschijnlijkheid dat de gevolgen optreden naar aanleiding van de blootstelling.
Gevolg: het effect of de consequentie van het optreden van een incident. Gevolgen lopen uiteen
van nauwelijks merkbaar tot catastrofaal.
Onzekerheid: niet weten of niet zeker weten. Niet weten gaat over gebrek aan kennis. Niet zeker
weten gaat over onzekerheden. Er is onzekerheid over de aard van de gevolgen, de kans dat de
gevolgen optreden en in hoeverre we blootgesteld zijn. Onzekerheid heeft verder betrekking op de
maatregelen die we treffen om een risico te beheersen. We weten vaak niet (zeker) of en hoe die
maatregelen werken.
Maatregelen: Manieren om het risico te verkleinen. Het gevolg van het treffen van een maatregel
is een afname van het risico risicoreductie. Maatregelen worden ook wel barrières genoemd.
Voordat er een incident plaatsvindt, kunnen we proberen om de blootstelling en de kans te verkleinen
met preventieve maatregelen.
, Na het incident kunnen we de gevolgen beperken door het treffen van repressieve maatregelen.
3.3 Vier type risicoproblemen
Risico’s verschillen van elkaar op 3 onderdelen: (I) complexiteit, (II) onzekerheid en (III) ambiguïteit.
Complexiteit: Gaat over hoe ingewikkeld het is om verbanden te leggen tussen oorzaken en
gevolgen.
Onzekerheid: Heeft te maken met de omschrijving van kans en gevolg.
Ambiguïteit: Wil zeggen de mate waarin overeenstemming bestaat over de onderbouwing van een
risicoanalyse.
Er zijn 4 verschillende risicoproblemen: (I) de eenvoudige risicoproblemen, (II) de complexe
risicoproblemen, (III) de onzekere risicoproblemen en (IV) de ambigue risicoproblemen.
Eenvoudige risicoproblemen: Er zijn weinig onzekerheden. Je weet de orde van grootte van het
risico. Wie er voor- en nadeel hebben van het nemen van risico is bekend.
Complexe risicoproblemen: Wanneer het moeilijk is om de veroorzaker van schadelijke gevolgen
op te sporen. Zowel het bepalen van de orde van grootte van de risico’s als de onderlinge
verwevenheid van systemen zorgt voor onzekerheden. Er is meer discussie nodig, de kennis die
dat oplevert, helpt om de risico’s te beoordelen en er op de juiste manier mee om te gaan.
Onzekere risicoproblemen: Er is een gebrek aan kennis om de risico’s betrouwbaar te kunnen
beoordelen. Door het gebrek aan kennis ben je gedwongen om te werken met aannames. Veel is
dus onzeker. Er is bij dit type probleem brede overeenstemming over de afbakening van het risico
en wat wel en niet acceptabel is. De discussie gaat vooral over de mate waarin voor- en nadelen
zullen optreden.
Ambigue risicoproblemen: er bestaat geen overeenstemming over de afbakening van het risico en
wat acceptabel en eerlijk is. Een verschillende kijk op de werkelijkheid leidt ertoe dat verschillende
belanghebbenden andere prioriteiten stellen. We weten te weinig, we weten het niet zeker en we
verschillen van mening over de beoordeling van het risico.
Risicomanagement strategie:
