1 Introduction to PCCD
Patiëntgerichte zorg (PCCD): ‘Gezondheidszorg die een partnerschap tot stand brengt tussen zorgverleners,
patiënten en hun families (indien van toepassing) om ervoor te zorgen dat beslissingen, de wensen, behoeften
en voorkeuren van patiënten worden gerespecteerd en dat patiënten de voorlichting en ondersteuning krijgen
die ze nodig hebben om beslissingen te nemen en deel te nemen aan hun eigen zorg.’
Persoonsgerichte zorg verlegt de focus van de aanpak van symptomen en ziekte naar de welzijn van individuen.
➔ Aandacht voor fysiek, sociaal en mentaal welzijn van de patiënt.
8 dimensies van persoonsgerichte zorg:
1. Voorkeuren van patiënten
- Individualiseren van het zorgplan
- Geef patiënten keuze in hun behandeling
2. Informatie, voorlichting en communicatie
- Bied extra informatie aan patiënten die de uitleg niet meteen begrijpen
3. Toegang tot zorg
- Maak het maken van een afspraak makkelijker (bv. Online)
4. Lichamelijk comfort
- Bied een consult aan met iemand van het pijnteam als het nodig is
5. Emotionele ondersteuning
- Bied psychologische support in een ziekteproces
6. Betrokkenheid van familie en vrienden
- Vraag de naasten hoe het met hen gaat en bied hulp aan wanneer nodig
7. Coördinatie van zorg
- Patiënten hebben een plek waar ze heen kunnen met hun vragen
8. Continuïteit en transitie (van ziekenhuis naar thuis)
- Zorg ervoor dat er een case manager is of iemand die de zaak leidt
PCC overzicht:
- Voordelen voor patiënten door: verbeterede communicatie, geschikte interventie, verhoogde
tevredenheid en patiëntuitkomsten en biomedische resultaten.
- PCC richt zich op patiënt specifieke informatie i.p.v. exclusief op de ziekte → leidt tot een meer
samenhangende benadering. Artsen bekijken de ziekte vanuit het perspectief van de patiënt en
reageert daardoor meer op de noden en voorkeuren van de patiënt.
- Implementatie van PCC heeft geleid tot een afname van de gemiddelde verblijfsduur, verbeterde
patiënttevredenheid en efficiënte en effectieve behandeling, wat leidt tot lagere zorgkosten.
Conceptual model of PCC (Rathert et al., 2012)
Resultaten:
- Patient clinical outcomes: kwaliteit van leven en welzijn.
- Organizational outcomes: werk tevredenheid, kwaliteit van de zorg en veiligheid
- Patient satisfaction
Moderator: een derde variabel dat de richting of sterkte van het verband tussen de afhankelijke en
onafhankelijke variabele beïnvloedt.
o Voorbeeld van een moderator is patiënt conditie en verwachtingen
1
, Mediator: verklaart het onderliggende mechanisme van een geobserveerd verband tussen de afhankelijke
en onafhankelijke variabele.
o Voorbeeld: patiënt activatie (bv. Zelfmanagement) en aanhankelijkheid.
PCC:
- Zorg moet compassievol, empathisch en responsief zijn op de noden, waarden en voorkeuren van elke
patiënt afzonderlijk.
- Patiënten horen informed decision makers te zijn in hun eigen zorg.
- Er moet een therapeutic alliance tot stand worden gebracht tussen de zorgverleners en patiënten.
Conceptueel model van Rathert et al. (2012):
- PCC processen en uitkomsten laten over het algemeen een positief empirisch verband
o Positieve verbanden tussen PCC en patiënt tevredenheid en welzijn
- Te weinig focus op de dimensies: zorgcoördinatie, emotionele ondersteuning, fysieke comfort, en
continuïteit en transitie.
- Belangrijke mediators: patiënt aanhankelijkheid en zelfmanagement.
Vier modellen van evidence-based patient-centered care (Lacy & Backer, 2008)
1. Either or model: zorg is of evidence-based of patient-
centered → effectieve integratie wordt niet benadrukt.
2. Integrated model: EBPCC = evidence-based patient-
centered care
3. Continuum model: zorg kan variëren tussen volledige
evidence-based of volledige patient-centered. Er moet
een balans gevonden worden tussen deze twee
uiteinden.
4. Cyclical model: zorg dat heen en weer gaat van
evidence-based zorg naar patient-centered zorg en
weer terug. Het beweegt tussen deze twee concepten
in. Focus ligt op het gebruik van beide benaderingen.
2
, Conceptual model (Jayadevappa, 2011)
Model bestaat uit verschillende domeinen die de behandelingskeuze, zorgproces en uitkomsten kunnen
beïnvloeden: Bijv. patiënt demografie, klinische karakteristieken, ziekenhuis, verpleging, en arts attributen.
PCC omvat informed decision making (IDM) en is een proces waarbij de arts en patiënt:
1. Het risico en de ernst van de ziekte/conditie dat moet worden voorkomen begrijpen
2. De preventieve diensten (risico’s, voordelen, alternatieven en onzekerheden) begrijpen
3. De waarden van de potentiële voordelen en gevaren die worden geassocieerd met de behandeling
hebben overwogen
4. Zich hebben beziggehouden met het maken van de keuze op een niveau waarbij hij/zij zich
comfortabel bij voelt
Uitdaging:
- Versterken van de attributen van PCC door macro level beleidsmaten en micro level stimulansen op
organisatie- en systeemlevel om de PCC-gerelateerde activiteiten op te nemen.
o PCC gaat om de problemen rondom de rol van de patiënt in zijn eigen zorg
o Patiënten hebben ethische waarden en wettelijke bevoegdheden die hun het recht geeft op
IDM in hun eigen zorg
▪ Artsen moeten daarom het proces van IDM faciliteren om de zorg/behandeling in te
richten naar de voorkeuren van de patiënt
o PCC-model moet de patiënt voorkeuren, noden en wil integreren en patiënten betrekken bij
het maken van klinische besluiten om de uitkomsten te maximaliseren op een
kosteneffectieve manier.
PCC model integreert:
1. Het begrijpen van de patiënt en de ziekte
2. Het samenkomen van wederzijds begrip omtrent de ziektemanagement en therapeutic alliance
3. Het verzorgen van waardevolle informatie
4. Het versterken van de relatie tussen ziekenhuis, dokter en patiënt
5. De sensitiviteit over de toewijzing van middelen en kosten
Verschil tussen model van Rathert en Jayadevappa:
- Rathert: model gaat meer over het proces, hoe we PCC kunnen toepassen op individueel niveau.
- Jayadevappa: hoe we PCC kunnen toepassen in de organisatie, implementatie en evaluatie van PCC in
het zorgstelsel. Het is dus meer op organisatorisch niveau.
3
Patiëntgerichte zorg (PCCD): ‘Gezondheidszorg die een partnerschap tot stand brengt tussen zorgverleners,
patiënten en hun families (indien van toepassing) om ervoor te zorgen dat beslissingen, de wensen, behoeften
en voorkeuren van patiënten worden gerespecteerd en dat patiënten de voorlichting en ondersteuning krijgen
die ze nodig hebben om beslissingen te nemen en deel te nemen aan hun eigen zorg.’
Persoonsgerichte zorg verlegt de focus van de aanpak van symptomen en ziekte naar de welzijn van individuen.
➔ Aandacht voor fysiek, sociaal en mentaal welzijn van de patiënt.
8 dimensies van persoonsgerichte zorg:
1. Voorkeuren van patiënten
- Individualiseren van het zorgplan
- Geef patiënten keuze in hun behandeling
2. Informatie, voorlichting en communicatie
- Bied extra informatie aan patiënten die de uitleg niet meteen begrijpen
3. Toegang tot zorg
- Maak het maken van een afspraak makkelijker (bv. Online)
4. Lichamelijk comfort
- Bied een consult aan met iemand van het pijnteam als het nodig is
5. Emotionele ondersteuning
- Bied psychologische support in een ziekteproces
6. Betrokkenheid van familie en vrienden
- Vraag de naasten hoe het met hen gaat en bied hulp aan wanneer nodig
7. Coördinatie van zorg
- Patiënten hebben een plek waar ze heen kunnen met hun vragen
8. Continuïteit en transitie (van ziekenhuis naar thuis)
- Zorg ervoor dat er een case manager is of iemand die de zaak leidt
PCC overzicht:
- Voordelen voor patiënten door: verbeterede communicatie, geschikte interventie, verhoogde
tevredenheid en patiëntuitkomsten en biomedische resultaten.
- PCC richt zich op patiënt specifieke informatie i.p.v. exclusief op de ziekte → leidt tot een meer
samenhangende benadering. Artsen bekijken de ziekte vanuit het perspectief van de patiënt en
reageert daardoor meer op de noden en voorkeuren van de patiënt.
- Implementatie van PCC heeft geleid tot een afname van de gemiddelde verblijfsduur, verbeterde
patiënttevredenheid en efficiënte en effectieve behandeling, wat leidt tot lagere zorgkosten.
Conceptual model of PCC (Rathert et al., 2012)
Resultaten:
- Patient clinical outcomes: kwaliteit van leven en welzijn.
- Organizational outcomes: werk tevredenheid, kwaliteit van de zorg en veiligheid
- Patient satisfaction
Moderator: een derde variabel dat de richting of sterkte van het verband tussen de afhankelijke en
onafhankelijke variabele beïnvloedt.
o Voorbeeld van een moderator is patiënt conditie en verwachtingen
1
, Mediator: verklaart het onderliggende mechanisme van een geobserveerd verband tussen de afhankelijke
en onafhankelijke variabele.
o Voorbeeld: patiënt activatie (bv. Zelfmanagement) en aanhankelijkheid.
PCC:
- Zorg moet compassievol, empathisch en responsief zijn op de noden, waarden en voorkeuren van elke
patiënt afzonderlijk.
- Patiënten horen informed decision makers te zijn in hun eigen zorg.
- Er moet een therapeutic alliance tot stand worden gebracht tussen de zorgverleners en patiënten.
Conceptueel model van Rathert et al. (2012):
- PCC processen en uitkomsten laten over het algemeen een positief empirisch verband
o Positieve verbanden tussen PCC en patiënt tevredenheid en welzijn
- Te weinig focus op de dimensies: zorgcoördinatie, emotionele ondersteuning, fysieke comfort, en
continuïteit en transitie.
- Belangrijke mediators: patiënt aanhankelijkheid en zelfmanagement.
Vier modellen van evidence-based patient-centered care (Lacy & Backer, 2008)
1. Either or model: zorg is of evidence-based of patient-
centered → effectieve integratie wordt niet benadrukt.
2. Integrated model: EBPCC = evidence-based patient-
centered care
3. Continuum model: zorg kan variëren tussen volledige
evidence-based of volledige patient-centered. Er moet
een balans gevonden worden tussen deze twee
uiteinden.
4. Cyclical model: zorg dat heen en weer gaat van
evidence-based zorg naar patient-centered zorg en
weer terug. Het beweegt tussen deze twee concepten
in. Focus ligt op het gebruik van beide benaderingen.
2
, Conceptual model (Jayadevappa, 2011)
Model bestaat uit verschillende domeinen die de behandelingskeuze, zorgproces en uitkomsten kunnen
beïnvloeden: Bijv. patiënt demografie, klinische karakteristieken, ziekenhuis, verpleging, en arts attributen.
PCC omvat informed decision making (IDM) en is een proces waarbij de arts en patiënt:
1. Het risico en de ernst van de ziekte/conditie dat moet worden voorkomen begrijpen
2. De preventieve diensten (risico’s, voordelen, alternatieven en onzekerheden) begrijpen
3. De waarden van de potentiële voordelen en gevaren die worden geassocieerd met de behandeling
hebben overwogen
4. Zich hebben beziggehouden met het maken van de keuze op een niveau waarbij hij/zij zich
comfortabel bij voelt
Uitdaging:
- Versterken van de attributen van PCC door macro level beleidsmaten en micro level stimulansen op
organisatie- en systeemlevel om de PCC-gerelateerde activiteiten op te nemen.
o PCC gaat om de problemen rondom de rol van de patiënt in zijn eigen zorg
o Patiënten hebben ethische waarden en wettelijke bevoegdheden die hun het recht geeft op
IDM in hun eigen zorg
▪ Artsen moeten daarom het proces van IDM faciliteren om de zorg/behandeling in te
richten naar de voorkeuren van de patiënt
o PCC-model moet de patiënt voorkeuren, noden en wil integreren en patiënten betrekken bij
het maken van klinische besluiten om de uitkomsten te maximaliseren op een
kosteneffectieve manier.
PCC model integreert:
1. Het begrijpen van de patiënt en de ziekte
2. Het samenkomen van wederzijds begrip omtrent de ziektemanagement en therapeutic alliance
3. Het verzorgen van waardevolle informatie
4. Het versterken van de relatie tussen ziekenhuis, dokter en patiënt
5. De sensitiviteit over de toewijzing van middelen en kosten
Verschil tussen model van Rathert en Jayadevappa:
- Rathert: model gaat meer over het proces, hoe we PCC kunnen toepassen op individueel niveau.
- Jayadevappa: hoe we PCC kunnen toepassen in de organisatie, implementatie en evaluatie van PCC in
het zorgstelsel. Het is dus meer op organisatorisch niveau.
3
