Samenvatting personen- en familierecht

Personen- en familierecht

Hfd. 1 Algemene bepalingen en naamrecht
Inleiding
 Publiekrecht: overheid relatie tot burgers/bedrijven
 Strafrecht, staatsrecht en bestuursrecht
 Privaatrecht: personen onderling (overheid speelt in beginsel geen rol)
 Personen- en familierecht en vermogensrecht (goederenrecht en verbintenissenrecht)

1.1 Juridische persoon
 Persoon= degene die drager van rechten en verplichtingen kan zijn
 Ook wel rechtsbevoegdheid
 De bevoegdheid die iemand heeft op basis van de wet
 Het zijn van een persoon, wordt ook wel persoonlijkheid genoemd, begint bij de geboorte
van een kind: begin persoonlijkheid
 Als een kind dood ter wereld komt, wordt het geacht nooit te bestaan (sinds 2019 wel
mogelijk op te laten nemen in BRP)
 Belang kind: ongeboren kind als geboren kind aangemerkt, als belang kind daarom vraagt
 Gevaar door alcohol en/of drugsgebruik
 Bij nalatenschap
 Als een persoon overlijdt eindigt de persoonlijkheid, alle rechten en verplichtingen gaan over
op de erfgenamen: einde persoonlijkheid

1.2 Bloed- en aanverwantschap
1.2.1 Bloedverwantschap
 Biologisch bloedverwantschap= duidt op de relatie tussen personen op basis van de
geboorte uit bepaalde ouders
 Juridisch bloedverwantschap= het bestaan van een juridische relatie tussen personen, vaak
aangeduid als familierechtelijke betrekking
 Bloedverwantschap in rechte linie= verwantschap tussen twee personen, die als het ware
boven of onder elkaar staan (graad tellen)
 Bv. Tussen Esra en haar opa
 Bloedverwantschap in zijlinie= om verwantschap met oom/tante bv. te bepalen moet je
eerst opklimmen naar de gemeenschappelijke stamvader of -moeder, daarna daal je telkens
af naar de bv. neef/nicht in kwestie (graad tellen)
 Van belang bij het erfrecht, beletsel zijn om met iemand te trouwen (niet met 1 ste of 2de
graad)
1.2.2 Aanverwantschap
 Aanverwantschap= wanneer een persoon met iemand trouwt, ontstaat er een juridische
relatie tussen die persoon en de bloedverwanten van de ander
 Huwelijk
 Geregistreerd partnerschap
! Wordt niet opgeheven door het eindigen van het huwelijk of geregistreerd partnerschap

Familie- en gezinsleven
1.3.1 Art. 8 EVRM
 Art. 8 EVRM
 ‘Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning
en zijn correspondentie.’
 Family life= iedereen heeft recht op respect voor zijn familie- en gezinsleven

,  Gaat om nauwe persoonlijke betrekking met een ander persoon (meestal kind)
 EHRM deed belangrijke uitspraak over family life
 Marckx-arrest: kwesties over het recht op omgang, ouderlijk gezag na scheiding, uitoefenen
van gezag door ongehuwde ouders, kinderbeschermingsmaatregelen en de rechtspositie van
pleegouders -> mag geen onderscheid gemaakt worden tussen kind dat binnen huwelijk is
geboren of buitenechtelijk is geboren
1.3.2 Situaties van family life
 Tussen echtgenoten (samenwoning is geen vereiste)
 Tussen een man en een vrouw die een relatie hebben die vergelijkbaar is met het huwelijk
 Tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind
 Tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouder en hun kind
 Tussen moeder en kind
 Tussen de man die het kind heeft erkend en het kind
 Tussen de biologische vader en het kind (er moet sprake zijn van bijkomende
omstandigheden, zoals: samenleving of omgang met het kind, verzorging van het kind, een
relatie met de moeder)
 Tussen naaste bloedverwanten en het kind
 Tussen pleegouders of opvangouders en kind
 Tussen een niet-biologische ouder en kind
1.3.3 Verbreking family life
 Family life kan worden verbroken door latere gebeurtenissen

1.4 Voornaam
 Naamrecht= elk kind dat wordt geboren, heeft recht op een naam
 Belangrijk voor identificatie
 Bijdragen aan identiteit
 Authentieke akte: bedoeld om een feit of handeling vast te leggen en als bewijs te dienen
 Bv. een geboorteakte
 Redenen voor wijzigen voornaam:
1. Er staat een fout in de geboorteakte
2. Iemands voornaam is emotioneel belastend
3. Er wordt vernoemd naar een persoon met wie iemand een bijzondere band heeft of had
4. Iemand is transgender of transseksueel
5. Een voornaam is normaal in een bepaald land, maar in het Nederlands erg vreemd
6. Er is sprake van gewijzigde geloofsovertuiging
7. Iemand maakt al heel lang gebruik van een naam die afwijkt van zijn officiële voornaam

1.5 Geslachtsnamen
1.5.1 Algemene bepalingen geslachtsnaam
 Art. 1:5 lid 4 BW
 Als een kind bij geboorte in familierechtelijke betrekking staat tot twee ouders, dan mogen
de ouders de geslachtsnaam (achternaam) van hun kind kiezen
 Naamseenheid= alle kinderen zullen dezelfde geslachtsnaam krijgen als het eerst geboren
kind
1.5.2 Geslachtsnaam bij adoptie
 Geadopteerd door adoptievader en -moeder die met elkaar zijn gehuwd/geregistreerd
partnerschap hebben, krijgt kind in principe achternaam van adoptievader, tenzij anders
wordt besloten
 Zijn adoptieouders niet getrouwd/geen geregistreerd partnerschap/adoptieouders van
zelfde geslacht met elkaar getrouwd, dan houdt het kind zijn/haar eigen achternaam

,  Als een kind wordt geadopteerd door een echtgenoot, geregistreerd partner of levensgezel
van vader of moeder, dan houdt het kind de eigen achternaam
 Kind vanaf 16 jaar zelf beslissen welke achternaam hij/zij aanneemt
1.5.3 Wijziging geslachtsnaam
 De achternaam die op een geboorteakte is opgenomen is het bewijs van iemands
achternaam: bewijsfunctie geboorteakte
 Wijziging bij Koninklijk Besluit
1. Na echtscheiding van ouders
2. Ongedaan maken naamswijziging van minderjarig persoon
3. Naamskeuze ouders herzien
4. Zelfde naamswijziging als die van de ouder
5. Naamswijziging in de oorspronkelijke achternaam na ontbinding van een in het
buitenland gesloten huwelijk
6. Niet-Nederlands klinkende achternaam wijzigen naar Nederlands, na verkrijgen
Nederlanderschap
7. Niet passende/onfatsoenlijke/bespottelijke achternaam
8. Veelvoorkomende achternaam
9. Onjuist gespelde achternaam
10. Vernederlandste achternaam wijzigen in oorspronkelijke Friese versie
11. Achternaam toevoegen als eerder door iemands voorouders een dubbele naam werd
gebruikt
12. Achternaam toevoegen die met uitsterven wordt bedreigd
13. Als er sprake is van psychische hinder
14. Als ouders een bepaald misdrijf hebben gepleegd en daarvoor onherroepelijk is
veroordeeld
15. Wijzigen adoptienaam in oorspronkelijke naam


Hfd. 2 Woonplaats en burgerlijke stand
Inleiding
 BRP= Basisregistratie Personen, registreren van woonplaats

2.1 Woonplaats
 Domicillie= woning of woonplaats
2.1.1 Eigenlijke woonplaats
 Woonstede= het adres waar iemand officieel woont en is ingeschreven, de plaats waar
iemand ’s nachts regelmatig slaapt
 Werkelijk verblijf= als iemand geen woonstede heeft, dan wordt de plaats waar hij feitelijk
verblijft beschouwd als woonplaats, iemand verblijft enige tijd op een bepaald adres
 Zelfstandige woonplaats= iemand, onafhankelijk van een ander, op een plaats woont die in
juridische zin als woonplaats wordt aangemerkt
2.1.2 Gekozen woonplaats
 Gekozen woonplaats
 Noodzakelijk
1. Bij het sluiten van hypotheek
 Vrijwillig
1. De keuze moet zijn gedaan bij overeenkomst
2. Deze overeenkomst moet schriftelijk of elektronisch zijn vastgelegd
3. De keuze is beperkt tot een of meer bepaalde rechtshandelingen of rechtsbetrekkingen
4. Er moet een redelijk belang zijn voor de gekozen woonplaats
2.2 Registers burgerlijke stand