Samenvatting medische kennis videocolleges
Onderwerp 1: Erfelijkheid
DNA en Chromosomen
- Chromosoom bestaat uit 46 paren
- Zaadcel en eicel bestaat uit 23 paar
- DNA is het materiaal waar het chromosoom is opgebouwd
- In de celkern zitten chromosomen
- Genen zijn stukjes van een DNA streng/chromosoom
- Een gen bevat de code voor de vorm van een eiwit. Eiwitten zijn
structuren voor onze weefsels en organen
Genetische aanleg
- Genetische aanleg speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van talloze persoonlijke
eigenschappen, zoals:
o Uiterlijk
o Temperament en gedrag
o Intelligentie en andere eigenschappen
o Ziekten en afwijkingen
- Polymorfisme of genetische variatie: een gen kan op verschillende manieren tot expressie
komen. Variatie in bijvoorbeeld vorm van de neus, kleur haar, intelligentie enzovoort
- Polygene eigenschappen: de informatie voor een eigenschap ligt op meerdere genen
Erfelijkheid en omgeving
- Aanleg x omgeving = eigenschap
- Nature x nurture
- Epigenetica = onderzoek tussen wisselwerking aanleg en omgeving
Overerving
- Eigenschappen worden van beide ouders overgeërfd;
- Eigenschappen zijn meestal polygeen – de aanleg voor een eigenschap ligt op meerder genen
(verspreid over meerder chromosomen)
- De omgeving speelt in veel gevallen een essentiële rol: veel eigenschappen zijn
multifactorieel.
- Ook veel aandoeningen zijn multifactorieel erfelijk bepaald:
o Voorbeeld schizofrenie:
Kans in bevolking algemeen <1%
Kans bij eerstegraads familielid: ongeveer 10%
Kans bij eeneiige tweeling: ongeveer 50%
o Genetische aanleg bepaalt niet dat een eigenschap zich ontwikkelt, maar bepaalt de
kans dat een eigenschap zich ontwikkelt;
o Genetisch is niet gelijk aan aangeboren
, Onderwerp 2: Microscopische bouw en werking van het brein
Hersenen
- Zenuwcel = neuron (zie hieronder)
Prikkeloverdracht
- De contactplaats tussen de axon en dendriet = synaps
- Synaps:
- Excitatie: de zenuwcel wordt ‘aan’ gezet;
- Inhibitie: de zenuwcel wordt ‘uit’ gezet.
Neutrale netwerken of neural pathways
Al ons functioneren, het gedrag, onze gedachten, onze
emoties. Het hangt af van de dynamiek van chemische
stoffen in ons brein.
Onderwerp 1: Erfelijkheid
DNA en Chromosomen
- Chromosoom bestaat uit 46 paren
- Zaadcel en eicel bestaat uit 23 paar
- DNA is het materiaal waar het chromosoom is opgebouwd
- In de celkern zitten chromosomen
- Genen zijn stukjes van een DNA streng/chromosoom
- Een gen bevat de code voor de vorm van een eiwit. Eiwitten zijn
structuren voor onze weefsels en organen
Genetische aanleg
- Genetische aanleg speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van talloze persoonlijke
eigenschappen, zoals:
o Uiterlijk
o Temperament en gedrag
o Intelligentie en andere eigenschappen
o Ziekten en afwijkingen
- Polymorfisme of genetische variatie: een gen kan op verschillende manieren tot expressie
komen. Variatie in bijvoorbeeld vorm van de neus, kleur haar, intelligentie enzovoort
- Polygene eigenschappen: de informatie voor een eigenschap ligt op meerdere genen
Erfelijkheid en omgeving
- Aanleg x omgeving = eigenschap
- Nature x nurture
- Epigenetica = onderzoek tussen wisselwerking aanleg en omgeving
Overerving
- Eigenschappen worden van beide ouders overgeërfd;
- Eigenschappen zijn meestal polygeen – de aanleg voor een eigenschap ligt op meerder genen
(verspreid over meerder chromosomen)
- De omgeving speelt in veel gevallen een essentiële rol: veel eigenschappen zijn
multifactorieel.
- Ook veel aandoeningen zijn multifactorieel erfelijk bepaald:
o Voorbeeld schizofrenie:
Kans in bevolking algemeen <1%
Kans bij eerstegraads familielid: ongeveer 10%
Kans bij eeneiige tweeling: ongeveer 50%
o Genetische aanleg bepaalt niet dat een eigenschap zich ontwikkelt, maar bepaalt de
kans dat een eigenschap zich ontwikkelt;
o Genetisch is niet gelijk aan aangeboren
, Onderwerp 2: Microscopische bouw en werking van het brein
Hersenen
- Zenuwcel = neuron (zie hieronder)
Prikkeloverdracht
- De contactplaats tussen de axon en dendriet = synaps
- Synaps:
- Excitatie: de zenuwcel wordt ‘aan’ gezet;
- Inhibitie: de zenuwcel wordt ‘uit’ gezet.
Neutrale netwerken of neural pathways
Al ons functioneren, het gedrag, onze gedachten, onze
emoties. Het hangt af van de dynamiek van chemische
stoffen in ons brein.
