Samenvatting Strafrecht 2, incl. hoorcollege-aantekeningen en jurisprudentie

Strafrecht 2 – Uitwerking
Opzet en delictsomschrijving
‘’het gewild hebben van de handeling ondanks het mogelijke gevolg’’

SCHULDVERBAND : de vereiste gerichtheid van opzet op bestanddelen.
- Aan dit schuldverband onttrokken bestanddelen noemt met GEOBJECTIVEERD .
- Dit zijn de bestanddelen die vóór het opzet begrip staan.

KLEURLOOS OPZET: de dader had een opzet om dat wat in de delictsomschrijving stond te doen, de
opzet was niet gericht op de wederrechtelijkheid hiervan.
- Door rechtsdwaling ontbreekt de opzet dan ook niet, wel kan het avas opleveren, indien de
dader van het ontbreken van zijn wetkennis geen verwijt kan worden gemaakt.

Opzet op wederrechtelijkheid, kan verschillende betekenissen hebben:
- Opzet als zonder toestemming van de rechthebbende, hierbij moet bewezen worden dat
verdachte wist geen toestemming te hebben.
- Opzet als in strijd met het recht, hierbij moet bewezen worden dat verdachte wist dat hij in strijd
met de wet handelde.
- (Bij opzettelijk én wederrechtelijk is er sprake van een nevenschikking dus hoeft de opzet niet op
de wederrechtelijkheid gericht te zijn.)

‘’Opzettelijk’’ als bestanddeel
- OPZET ALS BEDOELING : Het willen domineert, hij heeft het beoogde gevolg als mogelijk gezien, niet
is vereist dat het gevolg is ingetreden.
- OPZET ALS ZEKERHEIDS - OF NOODZAKELIJKHEIDSBEWUSTZIJN : Een dader beoogt het gevolg niet maar
weet zeker dat de handelingen het gevolg zouden kunnen laten intreden. Verdachte toont dat
het eventuele gevolg hen niet weerhoudt, dus het willen ontbreekt niet, maar schuilt in de
aanvaarding.
- OPZET ALS WAARSCHIJNLIJKHEIDSBEWUSTZIJN : Een dader beoogt wederom het gevolg niet, maar laat
zich niet afschrikken door de waarschijnlijkheid van het gevolg en aanvaard deze daardoor.
- VOORWAARDELIJK OPZET : De dader is zich van de mogelijkheid van het gevolg bewust geweest,
maar hierbij moet het aanvaarden nog apart worden bewezen. (moeilijke grens tussen
waarschijnlijkheidsbewustzijn en voorwaardelijk opzet)

‘’Wetende dat” als bestanddeel
- Een pro parte doleus, pro parte culpoos delict. (doleus: opzets delict, culpoos: schulds delict).
- Moet hetzelfde worden uitgelegd als opzettelijk.

‘’Oogmerk’’ als bestanddeel
- ‘met het oogmerk zich wederrechtelijk toe te eigenen’; er moet opzet zijn op het gevolg, maar dit
hoeft niet gerealiseerd te worden.
- Oogmerk is niet het zelfde als het motief van de dader, en voorwaardelijk opzet zou geen opzet
zijn.
Opzet en verontschuldigbare dwaling (avas)
- Doordat opzet willen en weten is kan er niet aan de opzet worden voldaan als er gedwaald wordt
t.a.v. een bestanddeel waarop de opzet gericht moet zijn.
o Dit is dus ongeacht of de dwaling wel of niet verontschuldigbaar is.
- LET OP! Dit kan dus wel bij een geobjectiveerd bestanddeel, dan zou er enkel nog een beroep
kunnen worden gedaan op avas wanneer de dwaling verontschuldigbaar was.

, - LET OP! Dit geldt ook niet bij culpa, aangezien dit onbewuste schuld is en hieraan enkel niet
voldoen wordt als de dwaling verontschuldigbaar was.

Strafuitsluitingsgronden en opzet
Art. 91 Sr: schakelbepaling waardoor de strafuitsluitingsgronden gelden voor allen strafbare feiten in
het wetboek van strafrecht en die daarbuiten.

Ontoerekeningsvatbaarheid, art. 39 Sr
Het gaat hier niet om de toerekeningsvatbaarheid van de dader, maar om de vraag of aan de dader
het feit kan worden toegerekend vanwege een ziekelijke stoornis.
- Was er sprake van een gebrekkige ontwikkeling of een ziekelijke stoornis van de
geestesvermogen?
- Bestaat er dan ook een causaal verband tussen de stoornis en het delict?
- Is er een reden om de dader het gepleegde feit hierdoor niet toe te rekenen? (De stoornis moet
hebben gezorgd voor een ontbrekende of zeer beperkte vrije wilsbepaling.)

Voorwaardelijk opzet kan nog worden aangenomen indien bij de dader niet ‘elk inzicht in de
draagwijdte van zijn gedraging en de mogelijke gevolgen daarvan’ weg is.

Eventuele oplegging van maatregelen voor de stoornis is geregeld in art. 37 Sr, incl. de verplichting
tot onderzoeken.

Standaarduitspraak Tolbert: Als het aan zichzelf te verwijten is dat verdachte in een psychose is
geraakt en tijdens deze psychose gewelddadige handelingen verrichte is er sprake van culpa in causa.
- Opzet kan echter niet bewezen worden door de culpa in causa redenering.
- Indien de opzet alsnog bewezen wordt, is dit relevant voor de beoordeling van de
ontoerekeningsvatbaarheid.

VERMINDERDE TOEREKENINGSVATBAARHEID
Wanneer men niet ten volle verantwoordelijk kan worden gehouden, maar er ook niet geen enkel
verwijt kan worden gemaakt.
Dit is verder niet geregeld in de wet, maar komt terug in een lagere straf en eventuele TBS-oplegging
om de dader van de samenleving te beschermen.

Culpa in causa en ontoerekeningsvatbaarheid:
- Geen ontoerekeningsvatbaarheid als het ontstaan van de psychose of stoornis aan verdachte te
verwijten is.

Afwezigheid van alle schuld
Dit betekent dat er zowel geen opzet als culpa kan worden aangenomen.
- Niet ontbreekt elk spoor aan verwijtbaarheid, maar de dader heeft zich voldoende ingespannen
om het plegen van een delict te vermijden en daarom kan hem geen aanzienlijk genoeg verwijt
worden gemaakt.

Soorten avas
- VERONTSCHULDIGBARE DWALING MET BETREKKING TOT DE FEITEN : Deze dwaling moet verschoonbaar
zijn, doordat de dader het niet had behoeven te weten en hem daarom geen verwijt kan worden
gemaakt.