OBSTETRIE
Normale zwangerschap en bevalling
Menstruatiecyclus:
- Menstruatie van dag 1-6
- Baarmoederslijmvlies verdikt van dag 8-10
- Vruchtbare periode van dag 11-15 (piek op dag 14)
- Eicel sterft en slijmvlies verdikt verder van dag 16-25
- Slijmvlies laat los van dag 26-28
Hormonale cyclus:
Menstruatie hersenen maken FSH follikel rijpt in eierstok oestrogeen stimuleert
slijmvlies hersenen maken LH eisprong progesteron stimuleert slijmvlies HCG
aanmaak blijft uit menstruatie.
Hormonen:
- FSH = follikelstimulerend hormoon
- LH = luteïniserend hormoon
- HCG = zwangerschapshormoon
- Oestrogenen
- Progesteron
Tijdens ovulatie:
- LH-piek
- Verhoogd libido
- Gevoelige borsten
- Verhoogde lichaamstemperatuur
Zygote = bevruchte eicel
Adviezen bij zwanger worden:
- Foliumzuur slikken (goed voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van de baby); 3-
4 weken voor de zwangerschap mee starten, na 3 maanden zwangerschap stoppen
- Gezond eten/ voldoende bewegen
- Houd je temperatuur in de gaten (stijging tijdens ovulatie)
- Stop met roken en drinken
- Neem geen onnodige medicatie
Zwangerschapssymptomen:
- Overtijd
- Hoofdpijn
- Gevoelige borsten
- Misselijk
- Vaak plassen
- Afkeer van voedsel/geuren
- Moe
- Stemmingswisselingen
- Vreetbuien
- Opgeblazen gevoel
- Innestelingsbloeding
Zwangerschapstest neem je op de eerste dag waarop je normaal ongesteld zou worden.
Test positief? contact met HA of verloskundige
,Stadia embryogenese:
- Zygote
- Morula
- Blastula
- Gastrulatie
- Neurulatie
Taak van verloskundigen: risico’s monitoren en zo nodig doorsturen naar 2e/3e-lijns.
Medische termen:
Gravida = zwangerschap
Amenorroeduur = uitgebleven tijd menstruatie
Gemelli = meerling
Primi = eerste
Multi = meerdere
A terme = op tijd (37-41 weken)
Fundus = bovenkant baarmoeder
Abortus = beëindigen zwangerschap
Abortus provocatus = gekozen abortus
Abortus incompletus = miskraam/ gemiste abortus
Abortus habitueel = herhaaldelijke miskramen
Striae gravidarum = littekenvorming tijdens zwangerschap
Primaire sectio = geplande keizersnede
Secundaire sectio = spoedkeizersnede
Bij vruchtwaterverlies: ontstaat een scheurtje in het vlies meer kans op infecties en een te
vroege bevalling.
Feiten zwangerschap:
- Hartje van de baby klopt vanaf week 5
- Levensvatbaarheid baby ligt bij 24 weken (tot dan mag je abortus plegen)
Voortekenen van een bevalling:
- Voorweeën
- Baby daalt in
- Nesteldrang
- Verliezen slijmprop
- Vliezen breken
- Verweken baarmoedermond
Liggingen foetus:
,Achterhoofdligging = voorkeursligging
Stuitligging en dwarsligging leiden vaak tot een keizersnede
Oorzaken liggingsafwijking:
- Ligging placenta
- Bekkenafwijkingen
- Te veel ruimte
- Te weinig vruchtwater
- Meerling
Normale bevalling:
- Tussen de 37 en 42 weken
- Spontaan begin
- Geen medische interventies
- Spontane nageboorte
- Minder dan 1000ml bloedverlies
- Hooguit 2e graads ruptuur
- Apgar-score na 5 min >7
Stadia baring:
1. Ontsluitingstijdperk; latente en actieve fase
2. Uitdrijving
3. Placentaire tijdperk
4. Post-placentaire tijdperk
POVIAS (vaginaal toucher):
- P: portio (baarmoederhals) stand, vorm, verstrijking, consistentie
- O: ontsluiting in cm meten
- V: vliezen staand of gebroken
- I: indaling vlakken van Hodge (1: bovenrand symfyse, 2: onderrand symfyse, 3:
spinae ischiadicae, 4: bekkenbodem) (pas persen vanaf H3)
- A: aard voelen naar kindje; ligging bepalen
- S: stand richting voorliggend deel
“Bevalling is begonnen”: regelmatig pijnlijke weeën, een volledig verstreken baarmoederhals
en minimaal 1 cm ontsluiting.
Volledige ontsluiting = 10 cm.
Pijnstilling bij de bevalling kan niet in de eerstelijns zorg.
Het hoofdje en het lichaam van de baby kunnen/mogen niet in dezelfde wee geboren worden
(anders scheurt de vrouw volledig uit).
De placenta laat los door naweeën en het samentrekken van de baarmoeder na de geboorte
(dit zorgt er ook voor dat je daarbij niet super veel bloed verliest).
Langdurig gebroken vliezen = vliezen die >24u gebroken zijn.
Episiotomie = ingeknipte deel bij de vrouw.
Na de bevalling:
- Baby huid op huid met moeder (of vader) en een uur met rust laten
- Beoordeling uterus en bloedverlies
- Beoordeling perineum
- Navelstreng eerst laten uitkloppen (!), anders heeft de baby te weinig bloed
- APGAR-score afnemen
, APGAR:
Neem je af na 1 min en 5 min (bij lage score na 10 min nog een keer)
0-3 punten: slechte conditie
4-6 punten: redelijke conditie
7-10: goede conditie
Een bevallen vrouw (en de baby) hebben 8 dagen recht op kraamzorg (ook ’s nachts!).
De baby mag na de bevalling 10% van het geboortegewicht afvallen en moet binnen één
week weer op zijn/haar geboortegewicht zijn.
Normale UP pasgeborene: 2 cc/kg/u
Gemelli graviditeit (meerlingzwangerschap)
Vrouwen hebben meer HCG in hun lichaam bij een meerling, waardoor ze vaak ook
meer/ergere zwangerschapssymptomen vertonen.
Oorzaken:
- Natuurlijke splitsing
- Familiaire belasting (vanuit de vrouw haar eicel splitst)
- Fertiliteitsbehandeling (door stimulatie komen meerdere eitjes vrij)
Soorten tweelingen:
- DCDA: dichoreaal diamnotisch (één- of twee-eiig)
- MCDA monochoreaal diamnotisch
- MCMA: monochoreaal monoamnotisch
Chorion = placenta (stofwisseling)
Amnion = vruchtzak (stootkussen)
Alle vrouwen die zwanger zijn van een meerling, krijgen standaard ferrumfumaraat om het
Hb-gehalte op pijl te houden.
Bij meerlingzwangerschappen bevalt de vrouw altijd in de 2e of 3e-lijns.
Normale zwangerschap en bevalling
Menstruatiecyclus:
- Menstruatie van dag 1-6
- Baarmoederslijmvlies verdikt van dag 8-10
- Vruchtbare periode van dag 11-15 (piek op dag 14)
- Eicel sterft en slijmvlies verdikt verder van dag 16-25
- Slijmvlies laat los van dag 26-28
Hormonale cyclus:
Menstruatie hersenen maken FSH follikel rijpt in eierstok oestrogeen stimuleert
slijmvlies hersenen maken LH eisprong progesteron stimuleert slijmvlies HCG
aanmaak blijft uit menstruatie.
Hormonen:
- FSH = follikelstimulerend hormoon
- LH = luteïniserend hormoon
- HCG = zwangerschapshormoon
- Oestrogenen
- Progesteron
Tijdens ovulatie:
- LH-piek
- Verhoogd libido
- Gevoelige borsten
- Verhoogde lichaamstemperatuur
Zygote = bevruchte eicel
Adviezen bij zwanger worden:
- Foliumzuur slikken (goed voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van de baby); 3-
4 weken voor de zwangerschap mee starten, na 3 maanden zwangerschap stoppen
- Gezond eten/ voldoende bewegen
- Houd je temperatuur in de gaten (stijging tijdens ovulatie)
- Stop met roken en drinken
- Neem geen onnodige medicatie
Zwangerschapssymptomen:
- Overtijd
- Hoofdpijn
- Gevoelige borsten
- Misselijk
- Vaak plassen
- Afkeer van voedsel/geuren
- Moe
- Stemmingswisselingen
- Vreetbuien
- Opgeblazen gevoel
- Innestelingsbloeding
Zwangerschapstest neem je op de eerste dag waarop je normaal ongesteld zou worden.
Test positief? contact met HA of verloskundige
,Stadia embryogenese:
- Zygote
- Morula
- Blastula
- Gastrulatie
- Neurulatie
Taak van verloskundigen: risico’s monitoren en zo nodig doorsturen naar 2e/3e-lijns.
Medische termen:
Gravida = zwangerschap
Amenorroeduur = uitgebleven tijd menstruatie
Gemelli = meerling
Primi = eerste
Multi = meerdere
A terme = op tijd (37-41 weken)
Fundus = bovenkant baarmoeder
Abortus = beëindigen zwangerschap
Abortus provocatus = gekozen abortus
Abortus incompletus = miskraam/ gemiste abortus
Abortus habitueel = herhaaldelijke miskramen
Striae gravidarum = littekenvorming tijdens zwangerschap
Primaire sectio = geplande keizersnede
Secundaire sectio = spoedkeizersnede
Bij vruchtwaterverlies: ontstaat een scheurtje in het vlies meer kans op infecties en een te
vroege bevalling.
Feiten zwangerschap:
- Hartje van de baby klopt vanaf week 5
- Levensvatbaarheid baby ligt bij 24 weken (tot dan mag je abortus plegen)
Voortekenen van een bevalling:
- Voorweeën
- Baby daalt in
- Nesteldrang
- Verliezen slijmprop
- Vliezen breken
- Verweken baarmoedermond
Liggingen foetus:
,Achterhoofdligging = voorkeursligging
Stuitligging en dwarsligging leiden vaak tot een keizersnede
Oorzaken liggingsafwijking:
- Ligging placenta
- Bekkenafwijkingen
- Te veel ruimte
- Te weinig vruchtwater
- Meerling
Normale bevalling:
- Tussen de 37 en 42 weken
- Spontaan begin
- Geen medische interventies
- Spontane nageboorte
- Minder dan 1000ml bloedverlies
- Hooguit 2e graads ruptuur
- Apgar-score na 5 min >7
Stadia baring:
1. Ontsluitingstijdperk; latente en actieve fase
2. Uitdrijving
3. Placentaire tijdperk
4. Post-placentaire tijdperk
POVIAS (vaginaal toucher):
- P: portio (baarmoederhals) stand, vorm, verstrijking, consistentie
- O: ontsluiting in cm meten
- V: vliezen staand of gebroken
- I: indaling vlakken van Hodge (1: bovenrand symfyse, 2: onderrand symfyse, 3:
spinae ischiadicae, 4: bekkenbodem) (pas persen vanaf H3)
- A: aard voelen naar kindje; ligging bepalen
- S: stand richting voorliggend deel
“Bevalling is begonnen”: regelmatig pijnlijke weeën, een volledig verstreken baarmoederhals
en minimaal 1 cm ontsluiting.
Volledige ontsluiting = 10 cm.
Pijnstilling bij de bevalling kan niet in de eerstelijns zorg.
Het hoofdje en het lichaam van de baby kunnen/mogen niet in dezelfde wee geboren worden
(anders scheurt de vrouw volledig uit).
De placenta laat los door naweeën en het samentrekken van de baarmoeder na de geboorte
(dit zorgt er ook voor dat je daarbij niet super veel bloed verliest).
Langdurig gebroken vliezen = vliezen die >24u gebroken zijn.
Episiotomie = ingeknipte deel bij de vrouw.
Na de bevalling:
- Baby huid op huid met moeder (of vader) en een uur met rust laten
- Beoordeling uterus en bloedverlies
- Beoordeling perineum
- Navelstreng eerst laten uitkloppen (!), anders heeft de baby te weinig bloed
- APGAR-score afnemen
, APGAR:
Neem je af na 1 min en 5 min (bij lage score na 10 min nog een keer)
0-3 punten: slechte conditie
4-6 punten: redelijke conditie
7-10: goede conditie
Een bevallen vrouw (en de baby) hebben 8 dagen recht op kraamzorg (ook ’s nachts!).
De baby mag na de bevalling 10% van het geboortegewicht afvallen en moet binnen één
week weer op zijn/haar geboortegewicht zijn.
Normale UP pasgeborene: 2 cc/kg/u
Gemelli graviditeit (meerlingzwangerschap)
Vrouwen hebben meer HCG in hun lichaam bij een meerling, waardoor ze vaak ook
meer/ergere zwangerschapssymptomen vertonen.
Oorzaken:
- Natuurlijke splitsing
- Familiaire belasting (vanuit de vrouw haar eicel splitst)
- Fertiliteitsbehandeling (door stimulatie komen meerdere eitjes vrij)
Soorten tweelingen:
- DCDA: dichoreaal diamnotisch (één- of twee-eiig)
- MCDA monochoreaal diamnotisch
- MCMA: monochoreaal monoamnotisch
Chorion = placenta (stofwisseling)
Amnion = vruchtzak (stootkussen)
Alle vrouwen die zwanger zijn van een meerling, krijgen standaard ferrumfumaraat om het
Hb-gehalte op pijl te houden.
Bij meerlingzwangerschappen bevalt de vrouw altijd in de 2e of 3e-lijns.
