RIB + M&O samenvatting
M&O
Hoofdstuk 1
Organisatiewijs
• Behandelt de organisatiekunde vanuit het perspectief van juridisch professionals die
in de praktijk werkzaam zijn of dat in de toekomst gaan doen
Organisatie
• Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen en middelen om een
bepaald doel te bereiken
Þ De organisatiekunde/organisatieleer bestudeer de organisaties
Wat doen juristen?
• Juridische diensten
- Dienst: een ontastbaar product of een niet-fysiek goed
o Juristen zijn dienstverleners omdat ze geen tastbare producten maken
Þ Vormen van dienstverlening
- Organisatiekundig in juridisch dienstverlening: kennisintensieve dienstverlening
door hoogopgeleide professionals
- Kenmerk professional services: voor het verrichten van de werkzaamheden zijn
theoretische kennis en praktische vaardigheden vereist die alleen door het volgen
van een langdurige opleiding kunnen worden verkregen
Tuchtrecht
• Er zijn kwaliteitseisen aan de vormen van de dienstverlening verbonden, deze
kwaliteit wordt gewaarborgd doordat ze lid zijn van een beroepsgroep waarvoor een
tuchtrechtelijke instantie is die tuchtrecht uitoefent
- Tuchtrecht: een deel van het publiekrecht, dat aan een bepaalde groep
beroepsbeoefenaren de bevoegdheid geeft om toezicht uit te oefenen op de
behoorlijke uitoefening van hun taak door leden van de beroepsgroep
Juridische diensten
• De diensten die hoogwaardige juridische expertise vereisen en die alleen geleverd
kunnen worden door juristen
Diensten met complexe juridische complexen
• Diensten met complexe juridische complexen zijn diensten met een rechtsgevolg.
Bijvoorbeeld een APK-keurmeester: wanneer hij de auto goedkeurt heeft dat een
rechtsgevolg, de auto mag namelijk de weg weer op.
Jurist
• Een jurist moet een helikopter view hebben: hij moet verder kijken dan alleen de
juridische aspecten
,Organisaties
• De volgende elementen zijn voldoende om te spreken van een organisatie:
- Mensen
- Middelen
- Samenwerken
- Doel
Eenmansbedrijven
• Bij eenmansbedrijven is er geen sprake van een organisatie omdat er hier geen
meerdere mensen zijn die kunnen samenwerken
Bedrijven en ondernemingen
• Er wordt gesproken van een bedrijf als een organisatie producten en/of diensten
voortbrengt om te voorzien in een maatschappelijke behoefte
• Als bedrijven dit op commerciële basis doen is er sprake van een onderneming
Rechtsvormen van organisaties
• De rechtsvorm bepaalt o.a. de wijze waarop de organisatie aansprakelijk is voor
schulden en hoe besluitvorming binnen de organisatie plaatsvindt
• Overheidsorganisaties zijn een bijzonder categorie rechtsvormen, artikel 2:1 BW
• Als de overheidsorganisaties niet in artikel 2:1 BW worden genoemd kunnen ze
alsnog rechtspersoonlijkheid hebben als ze in een speciale wet zijn benoemd
• Voordeel rechtspersoon: kan niet (fysiek) overlijden. De continuïteit van de
organisatie kan worden gewaarborgd
Keuze voor een rechtsvorm
• Een jurist moet de rechtsvorm kiezen die het doel van de organisatie het beste dient
Publiek en privaat organisaties
• Private organisatie: eigendom van private (rechts)personen en geen eigendom van
de overheid
• Publieke organisatie: behoren tot de centrale en decentrale overheid en
semioverheidsorganisaties
Semioverheidsorganisatie
• Deze organisatie vallen niet direct onder het overheidsgezag, maar hierop heeft de
overheid wel grote invloed
Overheidsorganisaties: centrale overheid
• Overheid het hoogste bevoegd gezag op een bepaald grondgebied
• De centrale overheid bestaat uit alle organisaties die op landelijk niveau opereren
- Eerste en Tweede kamer
- Ministeries
- Ministeriële diensten (Bijvoorbeeld Belastingdienst)
- Zelfstandige bestuursorganen
- Openbare lichamen voor beroep
,Overheidsorganisaties: decentrale overheid
• Deze organisatie opereren niet landelijk maar hebben bevoegdheden en taken met
betrekking tot een bepaald grondgebied
- Provincies
- Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen
- Waterschappen
Context van overheidsorganisaties
• Dit zijn overheidsorganisaties met een sterk juridisch getinte context en zijn in hun
handelen gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Overheidsorganisaties: semioverheid
• Deze organisaties hebben een private rechtsvorm maar dienen publieke belangen
Profit en non-profit
• Non profit: organisaties die geen winstoogmerk hebben en niet tot de decentrale of
centrale overheid behoren
• Profitsector: Nederland is een van de sterkst ontwikkelde economieën ter wereld
• Non-profitsector: een belangrijk type hiervan is de belangenorganisatie
- Deze organisatie wil de belangen behartigen van leden, op praktisch niveau of
met betrekking tot ideële doelen
- Veel non-profitorganisaties hebben geen eigen juristen in dienst
Juridische organisaties
• Organisaties met juridische dienstverlening als kernactiviteit
- Klassiek-juridisch:
o Advocatenkantoren
o Notariskantoren
o Deurwaarden
o Rechtbanken
o Openbaar Ministerie
- Niet klassiek juridisch:
o Rechtsbijstandsverzekeraars
o Rechtswinkels
o Juridisch Loket
o Juridisch adviesbureaus
- Gericht op het verlenen van rechtsbijstand of juridisch advies:
o Rechtsbijstandsverzekeraars
o Rechtswinkels
o Juridisch Loket
o Advocatenkantoren
o Juridische adviesbureaus
o Notariskantoren
o Gerechtsdeurwaarders
- Geschilbeslechtend:
o Rechtbanken
o Gerechtshoven
, o Klachteninstituten
o Geschillencommissie
o Arbitrage-instituten
o Openbaar Ministerie
Niet-juridische organisaties
• Organisaties met andere kernactiviteiten
Mengvormen
• Sommige organisaties kunnen ook mengvormen zijn. Bijvoorbeeld de Belastingdienst
Rechtsbijstand verlenen of geschillen beslechten
• Er valt nog onderscheid te maken tussen:
1. Organisaties die rechtsbijstand verlenen/juridisch advies verzorgen
2. Organisaties die een geschil beslechtende functie hebben
Þ 1 is doorgaans partijdig en 2 niet
Legal management
• Organisatiekunde, toegepast op het functioneren van juridische professionals en
juridische organisaties
Wetenschap is een abstracte bezigheid
• De wetenschap probeert om concrete gevallen te abstraheren
- Abstraheren: het weglaten van minder belangrijke eigenschappen om de
essentiële eigenschappen van een fenomeen te ontdekken
o Een wetenschappelijk model is hier een voorbeeld van. Een model kan je
inzicht geven, maar je moet wel bedenken dat het model een
versimpeling is van de werkelijkheid
Modellen:
• Het INK-model
- Dit model laat de samenhang zien tussen de inspanningen en eigenschappen van
een organisatie en de resultaten van de organisatie
• Het 7S-model
- Dit model toont de wisselwerking tussen verschillende belangrijke aspecten van
een organisatie
M&O
Hoofdstuk 1
Organisatiewijs
• Behandelt de organisatiekunde vanuit het perspectief van juridisch professionals die
in de praktijk werkzaam zijn of dat in de toekomst gaan doen
Organisatie
• Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen en middelen om een
bepaald doel te bereiken
Þ De organisatiekunde/organisatieleer bestudeer de organisaties
Wat doen juristen?
• Juridische diensten
- Dienst: een ontastbaar product of een niet-fysiek goed
o Juristen zijn dienstverleners omdat ze geen tastbare producten maken
Þ Vormen van dienstverlening
- Organisatiekundig in juridisch dienstverlening: kennisintensieve dienstverlening
door hoogopgeleide professionals
- Kenmerk professional services: voor het verrichten van de werkzaamheden zijn
theoretische kennis en praktische vaardigheden vereist die alleen door het volgen
van een langdurige opleiding kunnen worden verkregen
Tuchtrecht
• Er zijn kwaliteitseisen aan de vormen van de dienstverlening verbonden, deze
kwaliteit wordt gewaarborgd doordat ze lid zijn van een beroepsgroep waarvoor een
tuchtrechtelijke instantie is die tuchtrecht uitoefent
- Tuchtrecht: een deel van het publiekrecht, dat aan een bepaalde groep
beroepsbeoefenaren de bevoegdheid geeft om toezicht uit te oefenen op de
behoorlijke uitoefening van hun taak door leden van de beroepsgroep
Juridische diensten
• De diensten die hoogwaardige juridische expertise vereisen en die alleen geleverd
kunnen worden door juristen
Diensten met complexe juridische complexen
• Diensten met complexe juridische complexen zijn diensten met een rechtsgevolg.
Bijvoorbeeld een APK-keurmeester: wanneer hij de auto goedkeurt heeft dat een
rechtsgevolg, de auto mag namelijk de weg weer op.
Jurist
• Een jurist moet een helikopter view hebben: hij moet verder kijken dan alleen de
juridische aspecten
,Organisaties
• De volgende elementen zijn voldoende om te spreken van een organisatie:
- Mensen
- Middelen
- Samenwerken
- Doel
Eenmansbedrijven
• Bij eenmansbedrijven is er geen sprake van een organisatie omdat er hier geen
meerdere mensen zijn die kunnen samenwerken
Bedrijven en ondernemingen
• Er wordt gesproken van een bedrijf als een organisatie producten en/of diensten
voortbrengt om te voorzien in een maatschappelijke behoefte
• Als bedrijven dit op commerciële basis doen is er sprake van een onderneming
Rechtsvormen van organisaties
• De rechtsvorm bepaalt o.a. de wijze waarop de organisatie aansprakelijk is voor
schulden en hoe besluitvorming binnen de organisatie plaatsvindt
• Overheidsorganisaties zijn een bijzonder categorie rechtsvormen, artikel 2:1 BW
• Als de overheidsorganisaties niet in artikel 2:1 BW worden genoemd kunnen ze
alsnog rechtspersoonlijkheid hebben als ze in een speciale wet zijn benoemd
• Voordeel rechtspersoon: kan niet (fysiek) overlijden. De continuïteit van de
organisatie kan worden gewaarborgd
Keuze voor een rechtsvorm
• Een jurist moet de rechtsvorm kiezen die het doel van de organisatie het beste dient
Publiek en privaat organisaties
• Private organisatie: eigendom van private (rechts)personen en geen eigendom van
de overheid
• Publieke organisatie: behoren tot de centrale en decentrale overheid en
semioverheidsorganisaties
Semioverheidsorganisatie
• Deze organisatie vallen niet direct onder het overheidsgezag, maar hierop heeft de
overheid wel grote invloed
Overheidsorganisaties: centrale overheid
• Overheid het hoogste bevoegd gezag op een bepaald grondgebied
• De centrale overheid bestaat uit alle organisaties die op landelijk niveau opereren
- Eerste en Tweede kamer
- Ministeries
- Ministeriële diensten (Bijvoorbeeld Belastingdienst)
- Zelfstandige bestuursorganen
- Openbare lichamen voor beroep
,Overheidsorganisaties: decentrale overheid
• Deze organisatie opereren niet landelijk maar hebben bevoegdheden en taken met
betrekking tot een bepaald grondgebied
- Provincies
- Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen
- Waterschappen
Context van overheidsorganisaties
• Dit zijn overheidsorganisaties met een sterk juridisch getinte context en zijn in hun
handelen gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Overheidsorganisaties: semioverheid
• Deze organisaties hebben een private rechtsvorm maar dienen publieke belangen
Profit en non-profit
• Non profit: organisaties die geen winstoogmerk hebben en niet tot de decentrale of
centrale overheid behoren
• Profitsector: Nederland is een van de sterkst ontwikkelde economieën ter wereld
• Non-profitsector: een belangrijk type hiervan is de belangenorganisatie
- Deze organisatie wil de belangen behartigen van leden, op praktisch niveau of
met betrekking tot ideële doelen
- Veel non-profitorganisaties hebben geen eigen juristen in dienst
Juridische organisaties
• Organisaties met juridische dienstverlening als kernactiviteit
- Klassiek-juridisch:
o Advocatenkantoren
o Notariskantoren
o Deurwaarden
o Rechtbanken
o Openbaar Ministerie
- Niet klassiek juridisch:
o Rechtsbijstandsverzekeraars
o Rechtswinkels
o Juridisch Loket
o Juridisch adviesbureaus
- Gericht op het verlenen van rechtsbijstand of juridisch advies:
o Rechtsbijstandsverzekeraars
o Rechtswinkels
o Juridisch Loket
o Advocatenkantoren
o Juridische adviesbureaus
o Notariskantoren
o Gerechtsdeurwaarders
- Geschilbeslechtend:
o Rechtbanken
o Gerechtshoven
, o Klachteninstituten
o Geschillencommissie
o Arbitrage-instituten
o Openbaar Ministerie
Niet-juridische organisaties
• Organisaties met andere kernactiviteiten
Mengvormen
• Sommige organisaties kunnen ook mengvormen zijn. Bijvoorbeeld de Belastingdienst
Rechtsbijstand verlenen of geschillen beslechten
• Er valt nog onderscheid te maken tussen:
1. Organisaties die rechtsbijstand verlenen/juridisch advies verzorgen
2. Organisaties die een geschil beslechtende functie hebben
Þ 1 is doorgaans partijdig en 2 niet
Legal management
• Organisatiekunde, toegepast op het functioneren van juridische professionals en
juridische organisaties
Wetenschap is een abstracte bezigheid
• De wetenschap probeert om concrete gevallen te abstraheren
- Abstraheren: het weglaten van minder belangrijke eigenschappen om de
essentiële eigenschappen van een fenomeen te ontdekken
o Een wetenschappelijk model is hier een voorbeeld van. Een model kan je
inzicht geven, maar je moet wel bedenken dat het model een
versimpeling is van de werkelijkheid
Modellen:
• Het INK-model
- Dit model laat de samenhang zien tussen de inspanningen en eigenschappen van
een organisatie en de resultaten van de organisatie
• Het 7S-model
- Dit model toont de wisselwerking tussen verschillende belangrijke aspecten van
een organisatie
