Samenvatting Professionele Opvoeders
College 1: Kinderopvang 1 - 5/9/22
De Nederlandse kinderopvang
- Ruim 800.000 kinderen tussen 0-12 jaar
- Zo’n 13.000 locaties
- Personeelstekort
Vroeger
- Rust, reinheid, regelmaat
- Heel netjes
Nu
- Veel chiller
- Ook ouderparticipatiecrèche
- Pedagogisch medewerkers krijgen geen voorbereidingstijd
Kwaliteit van kinderopvang
Structurele kwaliteit → proceskwaliteit → ontwikkeling kinderen
- Structurele kwaliteit: randvoorwaarden (groepsgrootte, opleidingsniveau, ratio,
werkervaring, hoelang de locatie al bestaat etc)
- Proceskwaliteit = globale kwaliteit (leefomgeving) + staf-kind interacties (sociale
omgeving) wat het kind ervaart
- 1 pedagogisch medewerker op 3 baby’s
Opvoedingsopgaven
Zijn van belang om het optimaal behalen van ontwikkelingstaken mogelijk te maken
- 0-2 jaar: sensitiviteit en responsiviteit
- 2-4 jaar: autonomie bevorderen, emotionele steun bieden, structureren en grenzen
stellen, uitleggen
- 4-12 jaar: kind met vriendjes laten omgaan, autonomie bevorderen, structuur bieden etc
- 12-16 jaar: ondersteunen in bepalen van nieuwe positie t.o.v. zichzelf, vrienden en
ouders
6 interactievaardigheden in Caregiver Interaction Profile (CIP-model)
- Sensitieve responsiviteit
- Respect voor de autonomie
- Structureren en grenzen stellen
- Praten en uitleggen
- Ontwikkelingsstimulering
- Begeleiding van interacties
Interactievaardigheden in praktijk:
,CLASS instrument (internationaal)
- Emotional support → sensitieve responsiviteit en respect voor autonomie
- Classroom organization → structureren en grenzen stellen
- Instructional support → praten en uitleggen, ontwikkelingsstimulering, begeleiding van
interacties
Fukkink et al., 2019
Onderzoek naar de pedagogische kwaliteit in PLC (parent-led child care) kinderopvang in
Nederland.
- Ouders in door ouders geleide kinderopvang hadden interacties met adequate tot goede:
- Sensitieve responsiviteit, respect voor autonomie, structureren en grenzen
stellen en verbale communicatie
- En minder goede: ontwikkelingsstimulatie en begeleiding van interacties
- Ouders zagen de relaties met kinderen met
- Hoge mate van nabijheid en lage mate van afhankelijkheid en conflict
- Meer nabijheid, conflict en afhankelijkheid met hun eigen kinderen dan de
andere kinderen
- Professionele opvoeders hadden een klein beetje betere relaties met de kinderen
(small tot medium verschil)
- Implicaties: ouders kunnen een actievere rol spelen in kinderopvang
Interactievaardigheden van pedagogisch medewerkers: gespleten profiel
- Emotionele ondersteuning van de kinderen door de staf is doorgaans adequaat tot goed
- Structureren en grenzen stellen is adequaat tot goed
- Praten en uitleggen en gedragsregulatie is ook voldoende
- De educatieve stimulering door de staf is zwakker
- Begeleiden van interacties is ook onvoldoende
Dit gespleten profiel is zichtbaar in alle kinderopvang soorten
Globale proceskwaliteit (leefomgeving) (Fukkink H2)
Voldoende:
- Ruimte en meubilering van de centra
- Programma (o.a. dagindeling, vrij spel)
,Zwak:
- Activiteiten (o.a. fijne motoriek, lichamelijk spel, knutselen, muziek, natuur en
wetenschap)
- Geletterdheid en rekenen
Weinig verschillen tussen vve-peuterspeelzalen en reguliere
peutergroepen/kinderdagverblijven
Globale proceskwaliteit is qua werelddelen het hoogst in Australië volgens onderzoek van
Vermeer et al. (2016)
Jilink & Fukkink (H3)
Nederlandse kinderopvang is redelijk, maar ruimte voor verbetering.
- Gemiddeld vergeleken andere landen
- Globale proceskwaliteit (ITERS/ECERS)
- Kwaliteit van de interacties (CLASS)
- Onderzoeksresultaten verschillen tussen landen, maar ook binnen landen
- Verschillen: beroepskracht-kindratio, leeftijd kinderen in opvang, aangepaste
meetinstrumenten, dus landen zijn moeilijk te vergelijken met elkaar
Fukkink (H7)
Elementen van effectieve aanpakken voor de verbetering van de pedagogische kwaliteit
1) Training met gerichte oefening en ondersteuning ‘op de werkvloer’
2) Tonen van ‘good practice’ op video
3) Individuele training component
4) Gecertificeerde trainers
5) Een vaste aanpak, een vast curriculum
6) Training is ingebed in een bredere, coherente infrastructuur
7) Gebruik van een ‘kijkwijzer’ bij videofeedback sessie bij instructie, oefening en feedback
Basale vaardigheden, sensitieve responsiviteit en educatieve vaardigheden blijken trainbaar.
Samengevat
- Kinderopvang in NL neemt internationaal een goede positie in na recente stijging
- Emotional support > instructional support
- Pedagogische kwaliteit kun je meten én verbeteren
College 2: Kinderopvang 2 - 8/9/22
Onderzoek effecten kinderopvang
- 1e generatie - ‘70:
- Vergelijking tussen kinderen die wel en niet naar de kinderopvang gaan
- Geen focus op pedagogische kwaliteit (thuis of opvang)
- Geïnspireerd door ‘maternal deprivation’-hypothese
- 2e generatie: aandacht voor pedagogische kwaliteit:
1) Structurele kwaliteitskenmerken: groepsgrootte en beroepskracht-kind ratio
2) Proceskwaliteit: globale proceskwaliteit en interactievaardigheden staf
- Grote verschillen in pedagogische kwaliteit van opvang
- 3e generatie: veel onderzoek
, - Thuis- en kinderopvang situatie gezamenlijk in beeld bij onderzoek naar effecten
(socio-ecologisch perspectief)
- Nieuwe variabelen (startleeftijd, kwantiteit van kinderopvang en temperament
van kind)
- Interactie-effecten van variabelen die het opgroeien van een kind beïnvloeden ->
combinaties van opvoedkenmerken hebben effecten op ontwikkeling
Effecten van kinderopvang op:
- Cognitief vlak: overwegend positief, vooral voor kinderen met lage SES
- Sociale vaardigheden: licht positief
- Externaliserend probleemgedrag: licht negatieve (USA) en licht positieve effecten
(Noorwegen) - beide niet-klinisch (is het wel agressief gedrag? → gaat om meer
aanwezig gedrag)
Effecten zijn bescheiden en soms zelfs heel klein. Zijn sterker bij kind x omgeving-interacties
Cognitief (Ulferts, Wolf en Anders, 2019)
Meta-analyse van 17 Europese longitudinale studies
- Laat significante relatie zien (r = .11) tussen proceskwaliteit van de kinderopvang en
school leerprestaties
- Relatie is sterker als de focus van de studie bij de proceskwaliteit lag op de specifieke
instructiekwaliteit
Sociaal-emotioneel (Sluiter, Fukkink en Fekkes, 2021)
Meta-analyse van 31 longitudinale studies
- Pedagogische proceskwaliteit is significante voorspeller van ontwikkeling (r = .10)
- Stabiel over tijd van kleuter - adolescentie
- Relatie is sterker voor gastouderopvang en wanneer ouders of professionele opvoeders
informant waren (ipv zelfrapportage of observatie)
- Negatievere effecten bij vroeg beginnen met kinderopvang, frequent gebruik van de
opvang en bij kinderen met een moeilijk temperament (klein en niet-klinisch effect)
Effecten kinderopvang op ontwikkeling kind in Nederland
- Niet alleen voorbereiding op school, maar ook ‘op het leven’
- Sociaal-emotioneel
- Gezonde leefstijl: eten, bewegen, slapen
- Specifieke insteek: techniek, kunst, natuur, diversiteit etc
College 1: Kinderopvang 1 - 5/9/22
De Nederlandse kinderopvang
- Ruim 800.000 kinderen tussen 0-12 jaar
- Zo’n 13.000 locaties
- Personeelstekort
Vroeger
- Rust, reinheid, regelmaat
- Heel netjes
Nu
- Veel chiller
- Ook ouderparticipatiecrèche
- Pedagogisch medewerkers krijgen geen voorbereidingstijd
Kwaliteit van kinderopvang
Structurele kwaliteit → proceskwaliteit → ontwikkeling kinderen
- Structurele kwaliteit: randvoorwaarden (groepsgrootte, opleidingsniveau, ratio,
werkervaring, hoelang de locatie al bestaat etc)
- Proceskwaliteit = globale kwaliteit (leefomgeving) + staf-kind interacties (sociale
omgeving) wat het kind ervaart
- 1 pedagogisch medewerker op 3 baby’s
Opvoedingsopgaven
Zijn van belang om het optimaal behalen van ontwikkelingstaken mogelijk te maken
- 0-2 jaar: sensitiviteit en responsiviteit
- 2-4 jaar: autonomie bevorderen, emotionele steun bieden, structureren en grenzen
stellen, uitleggen
- 4-12 jaar: kind met vriendjes laten omgaan, autonomie bevorderen, structuur bieden etc
- 12-16 jaar: ondersteunen in bepalen van nieuwe positie t.o.v. zichzelf, vrienden en
ouders
6 interactievaardigheden in Caregiver Interaction Profile (CIP-model)
- Sensitieve responsiviteit
- Respect voor de autonomie
- Structureren en grenzen stellen
- Praten en uitleggen
- Ontwikkelingsstimulering
- Begeleiding van interacties
Interactievaardigheden in praktijk:
,CLASS instrument (internationaal)
- Emotional support → sensitieve responsiviteit en respect voor autonomie
- Classroom organization → structureren en grenzen stellen
- Instructional support → praten en uitleggen, ontwikkelingsstimulering, begeleiding van
interacties
Fukkink et al., 2019
Onderzoek naar de pedagogische kwaliteit in PLC (parent-led child care) kinderopvang in
Nederland.
- Ouders in door ouders geleide kinderopvang hadden interacties met adequate tot goede:
- Sensitieve responsiviteit, respect voor autonomie, structureren en grenzen
stellen en verbale communicatie
- En minder goede: ontwikkelingsstimulatie en begeleiding van interacties
- Ouders zagen de relaties met kinderen met
- Hoge mate van nabijheid en lage mate van afhankelijkheid en conflict
- Meer nabijheid, conflict en afhankelijkheid met hun eigen kinderen dan de
andere kinderen
- Professionele opvoeders hadden een klein beetje betere relaties met de kinderen
(small tot medium verschil)
- Implicaties: ouders kunnen een actievere rol spelen in kinderopvang
Interactievaardigheden van pedagogisch medewerkers: gespleten profiel
- Emotionele ondersteuning van de kinderen door de staf is doorgaans adequaat tot goed
- Structureren en grenzen stellen is adequaat tot goed
- Praten en uitleggen en gedragsregulatie is ook voldoende
- De educatieve stimulering door de staf is zwakker
- Begeleiden van interacties is ook onvoldoende
Dit gespleten profiel is zichtbaar in alle kinderopvang soorten
Globale proceskwaliteit (leefomgeving) (Fukkink H2)
Voldoende:
- Ruimte en meubilering van de centra
- Programma (o.a. dagindeling, vrij spel)
,Zwak:
- Activiteiten (o.a. fijne motoriek, lichamelijk spel, knutselen, muziek, natuur en
wetenschap)
- Geletterdheid en rekenen
Weinig verschillen tussen vve-peuterspeelzalen en reguliere
peutergroepen/kinderdagverblijven
Globale proceskwaliteit is qua werelddelen het hoogst in Australië volgens onderzoek van
Vermeer et al. (2016)
Jilink & Fukkink (H3)
Nederlandse kinderopvang is redelijk, maar ruimte voor verbetering.
- Gemiddeld vergeleken andere landen
- Globale proceskwaliteit (ITERS/ECERS)
- Kwaliteit van de interacties (CLASS)
- Onderzoeksresultaten verschillen tussen landen, maar ook binnen landen
- Verschillen: beroepskracht-kindratio, leeftijd kinderen in opvang, aangepaste
meetinstrumenten, dus landen zijn moeilijk te vergelijken met elkaar
Fukkink (H7)
Elementen van effectieve aanpakken voor de verbetering van de pedagogische kwaliteit
1) Training met gerichte oefening en ondersteuning ‘op de werkvloer’
2) Tonen van ‘good practice’ op video
3) Individuele training component
4) Gecertificeerde trainers
5) Een vaste aanpak, een vast curriculum
6) Training is ingebed in een bredere, coherente infrastructuur
7) Gebruik van een ‘kijkwijzer’ bij videofeedback sessie bij instructie, oefening en feedback
Basale vaardigheden, sensitieve responsiviteit en educatieve vaardigheden blijken trainbaar.
Samengevat
- Kinderopvang in NL neemt internationaal een goede positie in na recente stijging
- Emotional support > instructional support
- Pedagogische kwaliteit kun je meten én verbeteren
College 2: Kinderopvang 2 - 8/9/22
Onderzoek effecten kinderopvang
- 1e generatie - ‘70:
- Vergelijking tussen kinderen die wel en niet naar de kinderopvang gaan
- Geen focus op pedagogische kwaliteit (thuis of opvang)
- Geïnspireerd door ‘maternal deprivation’-hypothese
- 2e generatie: aandacht voor pedagogische kwaliteit:
1) Structurele kwaliteitskenmerken: groepsgrootte en beroepskracht-kind ratio
2) Proceskwaliteit: globale proceskwaliteit en interactievaardigheden staf
- Grote verschillen in pedagogische kwaliteit van opvang
- 3e generatie: veel onderzoek
, - Thuis- en kinderopvang situatie gezamenlijk in beeld bij onderzoek naar effecten
(socio-ecologisch perspectief)
- Nieuwe variabelen (startleeftijd, kwantiteit van kinderopvang en temperament
van kind)
- Interactie-effecten van variabelen die het opgroeien van een kind beïnvloeden ->
combinaties van opvoedkenmerken hebben effecten op ontwikkeling
Effecten van kinderopvang op:
- Cognitief vlak: overwegend positief, vooral voor kinderen met lage SES
- Sociale vaardigheden: licht positief
- Externaliserend probleemgedrag: licht negatieve (USA) en licht positieve effecten
(Noorwegen) - beide niet-klinisch (is het wel agressief gedrag? → gaat om meer
aanwezig gedrag)
Effecten zijn bescheiden en soms zelfs heel klein. Zijn sterker bij kind x omgeving-interacties
Cognitief (Ulferts, Wolf en Anders, 2019)
Meta-analyse van 17 Europese longitudinale studies
- Laat significante relatie zien (r = .11) tussen proceskwaliteit van de kinderopvang en
school leerprestaties
- Relatie is sterker als de focus van de studie bij de proceskwaliteit lag op de specifieke
instructiekwaliteit
Sociaal-emotioneel (Sluiter, Fukkink en Fekkes, 2021)
Meta-analyse van 31 longitudinale studies
- Pedagogische proceskwaliteit is significante voorspeller van ontwikkeling (r = .10)
- Stabiel over tijd van kleuter - adolescentie
- Relatie is sterker voor gastouderopvang en wanneer ouders of professionele opvoeders
informant waren (ipv zelfrapportage of observatie)
- Negatievere effecten bij vroeg beginnen met kinderopvang, frequent gebruik van de
opvang en bij kinderen met een moeilijk temperament (klein en niet-klinisch effect)
Effecten kinderopvang op ontwikkeling kind in Nederland
- Niet alleen voorbereiding op school, maar ook ‘op het leven’
- Sociaal-emotioneel
- Gezonde leefstijl: eten, bewegen, slapen
- Specifieke insteek: techniek, kunst, natuur, diversiteit etc
