8. De rijpere volwassene (40-60 jaar)
8.1 De lichamelijke verandering
Lichamelijke veroudering. Verouderingsverschijnselen. O.a.:
Huid wordt langzaam minder elastisch en krijgt rimpels.
Grijzer en dunner wordend haar
Gewichtstoename door vetophoping rond de heupen
Krimpen door verlies van botweefsel in de wervelkolom
Afname spierkracht
Zintuigen gaan vaak minder goed functioneren.
Chronische ziekten komen ook vaker voor in deze fase.
Na hun 40e jaar gaan veel mensen slechter zien.
In deze fase beginnen veel mensen de achteruitgang van hun gehoor te merken.
Smaken worden minder goed te onderscheiden.
De reukzin blijft onveranderd, behalve bij ziekten.
8.2 De overgang of het climacterium
Rondt de 50e treedt de overgang of het climacterium op. Het climacterium is een
biologisch proces dat bij vrouwen ertoe leidt dat ze uiteindelijk niet langer meer
vruchtbaar zijn.
Het begint zo’n jaar voor de laatste menstruatie. Deze begin periode noem je de
menopauze.
De periode erna noem je postmenopauzaal.
Deze fase duurt zo’n 5 tot soms zelf 15 jaar.
Vrouwen kunnen een midlifecrisis krijgen.
Visies op het climacterium bij vrouwen
Het biomedisch model schrijft de veranderingen toe aan veranderende
hormoonspiegels. Menopauze: tijd van veroudering.
Het biopsycho-socio cultureel model is een model waarin verklaringen uit
de biologie, de psychologie, de sociologie en de cultuurwetenschappen
worden gecombineerd.
Het feministische model ziet de menopauze als bevrijding van de vrouw,
omdst ze zich minder sexobject voelen bij het einde van de
vruchtbaarheid.
Het cultureel-relativistisch model ziet de vrouw als een seksueel
aantrekkelijk wezen en als potentiële moeder. Er blijft dan weinig meer
over van de vrouw na de laatste menstruatie.
, Levensfasen
Vanuit de persoonlijkheidstheorieën van Erikson en Havighurst wordt de
menopauze als een belangrijke levensgebeurtenis beschouwd.
De overgang bij mannen
Over de mannelijke overgang, de andropauze of menopauze (climacterium virile),
is nog niet zoveel bekend. 1 op de 5 mannen krijgt ermee te maken. Vaak wordt
gesproken over de midlifecrisis. Van de menopauze wordt gesproken als het gaat
om de lichamelijke veranderingen en ongemakken. Oorzaak
overgangsverschijnselen: testosteron daling (begint rond het 35 e levensjaar).
Seksualiteit
Sommige mensen ervaren de menopauze als een afscheid van de seksualiteit.
Maar het kan ook juist een nieuwe dimensie krijgen.
8.3 Het cognitief functioneren
De gekristalliseerde intelligentie kan nog steeds toenemen.
Je kunt stellen dat gemiddeld gesproken bepaalde cognitieve vaardigheden met
het vorderen van de leeftijd achteruitgaan en andere juist toenemen. Taken en
opgaven op het gebied van de algemene of vloeiende intelligentie worden over
het algemeen minder goed uitgevoerd dat taken op het toepassingsgebied. De
beide soorten intelligentie compenseren elkaar. Daardoor kun je in het algemeen
niet spreken van een cognitieve achteruitgang tijdens deze levensfase, maar van
een gedifferentieerde ontwikkeling.
De snelheid van de cognitieve processen
De volwassen (gekristalliseerde) intelligentie uit zich voornamelijk in het
contextgebonden kennen en oordelen.
8.4 De middenjaren van de volwassenheid als een streven naar
verdere autonomie
De meeste rijpere volwassenen kennen opnieuw een persoonlijke groei. De rijpere
volwassenen kan grote veranderingen doormaken in de zin van een verhuizing,
een andere baan, etc.
De midlifecrisis kan een turbulente periode zijn, waarbij een verandering in
zelfbeeld of levensstijl kan ontstaan.
Het tempo waarin mensen ouder worden en de manier waarop ze dat doen
verschilt sterk interindividueel. Je noemt dit de idiosyncratische ontwikkeling;
voor mensen in deze fase van het leven zijn de individuele veranderingen
opvallender dan de collectieve veranderingen.