C2.1 hart anatomie en vaten
1. Macroscopische opbouw van het hart
2. Topografie van het kransslagadersysteem
3. Verschillende typen van bloedvaten en hun functies
4. Hartfunctie -- fysiologie, hoe werkt het eigenlijk
a. Harttonen (kleppen)
b. Relatie met druk volume
5. Cardiovasculaire reactie op inspanning
6. Vasculaire functie
a. Flow (snelheid)
b. Weerstand in bloedvaten
c. Druk in bloedvaten
d. Compliantie
e. 2 wetten -- van Ohm en van Poiseuille
7. Regulatie van de lokale spierdoorbloeding door ophoping van stofwisselingsproducten
Niet -- ECG, microscopische opbouw, regulatie van bloeddruk
Macroscopische opbouw van het hart
Het hart is ong. zo groot als een vuist -- 250-350 gram
Het zit binnen in het mediastinum -- de mediale holte in de thorax.
Het rust op de bovenkant van het diafragma tussen het ruggengraat en de sternum.
Het hart is omgeven door het pericardium dat een zak met een dubbele wand is:
• Pericardium fibrosum -- buitenste, gedeeltelijk aan het middenrif vastgegroeide
bindweefsellaag, wordt samen met het pariëtale blad van het pericardium serosum klinisch
ook pericard genoemd.
o Beschermt het hart
o Zorgt voor verankering aan grenzende structuren
, o Voorkomt dat het hart overvuld raakt met bloed
• Pericardium serosum -- sereus vlies -- is dun en bestaat uit 2 sereuze membranen die een
gesloten zak rondom het hart vormen.
o Lamina parietalis paricardii serosi, die met de binnenzijde van het pericardium
fibrosum vast vergroeid is,
o Lamina visceralis pericardii serosi (epicard), die de hartspier (myocard) en dicht bij
het hart gelegen bloedvatgedeelten bedekt en met deze vast vergroeid is.
Tussen de lamina parietalis en visceralis heb je de pericardiale holte, dat een beetje sereus
vloeistof bevat, zodat de sereuze membranen langs elkaar kunnen glijden zodat het hart
zonder wrijving kan bewegen.
Hartwand lagen
Epicardium
• Lamina visceralis van het pericardium serosum
• Bevat vaak vet
Myocardium
• Middelste laag
• Vooral myocard, trekt samen
• Grootste gedeelte
, • Bevat bindweefselvezels die de hartspiercellen bij elkaar houdt en is geordend als spiralen of
cirkels
• Fibreuze hartskelet -- dicht netwerk van bindweefsel vezels dat het myocard ondersteunt
van binnenuit en het is het anker voor hartspiervezels. Dit netwerk van collageen en
elastische vezels is dikker in sommige gedeeltes dan andere.
Endocardium
• 3e laag van de hartwand
• Witte laag van endotheel (plaveiselepitheel) op een dunne laag bindweefsel
• Op het binnenste oppervlak van het myocard, het bekleedt de hartkamers en het fibreuze
skelet van de hartkleppen.
Het hart heeft 4 kamers, 2 atria en 2 ventrikels.
Interatriale septum -- tussen de atria
Interventriculaire septum -- tussen de ventrikels
Coronaire (atrioventriculaire) sulcus -- scheidt de atria van de ventrikels
Anterieure en posterieure interventriculaire sulci -- anterieure en posterieure groeven die de
ventrikels van het hart scheiden. Deze zijn niet zo diep als de coronaire sulcus.
Sulcus -- groeve dat gevuld is met vet
Atria:
, • Auriculae/hartoren -- oorvormige uitstulpingen -- spierzakjes, vergroten het volume in de
atria.
• Rechterboezem bestaat uit een achterste en een voorste gedeelte.
Achterste gedeelte is gladwandig (sinus venarum) en het voorste gedeelte waarin bundels van
spierweefsel richels vormen. Deze spierbundels heten musculi pectinati. Deze strekken zich uit
tot in de auriculae.
•
•
• Linkerboezem is kleiner dan de rechter. De spierwand ervan is dun (lagedruksysteem) en in
de gebieden die embryonaal uit de mondingen van de vv. pulmonales voortkomen glad.
Atria en ventrikels
Het hart is op te delen in 4 delen -- rechter en linker atria en de rechter en linker ventrikels.
Tussen de atria en ventrikels zitten kleppen (valvae), dit zijn de mitralisklep (links) en de
tricuspidalisklep (rechts).
Tussen de ventrikels en de grote arteriën zitten de 3 bladen van de halvemaanvormige kleppen --
aortaklep en pulmonalisklep.
Valvae
De valva atrioventricularis sinistra (mitralisklep) is tussen linker atrium en linker ventrikel.
De valva atrioventricularis dextra (tricuspidalisklep) is tussen rechter atrium en rechter ventrikel.
Valva aortae -- aortaklep -- tussen rechterventrikel en aorta
Valva pulmonalis -- pulmonalisklep -- tussen rechterventrikel en truncus pulmonalis.
Rechter atrium
Bestaat uit een achterste en voorste gedeelte.
Het achterste gedeelte heeft een gladde wand, het voorste gedeelte heeft een ruwe wand met
bundels van spieren -- musculi pectinati / pectinaat spieren.
Het voorste en achterste gedeelte wordt gescheiden door een C-vormige richel -- crista terminalis
Het rechter atrium ontvangt veneus bloed vanuit de vena cava superior en inferior (VCS, VCI) en
sinus coronarius (kroonboezem) -- loopt in de sulcus tussen het linker atrium en de linker ventrikel
van het hart, en stopt bij het rechter atrium.
Het rechter atrium bevat een aurikel / hartoor -- een soort spier aanhangsel aan de bovenkant van
het rechter atrium. Het zorgt ervoor dat de capaciteit van het atrium toeneemt.
Rechter ventrikel
Het rechter ventrikel krijgt bloed van het rechter atrium. Het bloed verlaat het ventrikel via de conus
arteriosus die overgaat in de truncus pulmonalis.
De binnenkant van het rechter ventrikel heeft een onregelmatig gespierde wand, dit worden de
trabeculae carneae genoemd.
Het interventriculaire septum tussen het linker en rechter ventrikel is erg sterk en is vooral
opgebouwd uit spierweefsel.
De valvula tricuspis zorgt ervoor dat er vanuit het rechter ventrikel geen bloed terugstroomt naar
het rechter atrium. De tricuspidalisklep is opgebouwd uit 3 klepbladen.
Deze worden op hun plaats gehouden door sterke pezen, de cordae tendinae. Deze hechten via
papillaire spieren aan de wand van het ventrikel. Ze contraheren wanneer de wand van het ventrikel
dit ook doet. Ze helpen niet bij het sluiten van de kleppen maar zorgen dat ze niet doorbuigen naar
de andere kant vanwege druk.
1. Macroscopische opbouw van het hart
2. Topografie van het kransslagadersysteem
3. Verschillende typen van bloedvaten en hun functies
4. Hartfunctie -- fysiologie, hoe werkt het eigenlijk
a. Harttonen (kleppen)
b. Relatie met druk volume
5. Cardiovasculaire reactie op inspanning
6. Vasculaire functie
a. Flow (snelheid)
b. Weerstand in bloedvaten
c. Druk in bloedvaten
d. Compliantie
e. 2 wetten -- van Ohm en van Poiseuille
7. Regulatie van de lokale spierdoorbloeding door ophoping van stofwisselingsproducten
Niet -- ECG, microscopische opbouw, regulatie van bloeddruk
Macroscopische opbouw van het hart
Het hart is ong. zo groot als een vuist -- 250-350 gram
Het zit binnen in het mediastinum -- de mediale holte in de thorax.
Het rust op de bovenkant van het diafragma tussen het ruggengraat en de sternum.
Het hart is omgeven door het pericardium dat een zak met een dubbele wand is:
• Pericardium fibrosum -- buitenste, gedeeltelijk aan het middenrif vastgegroeide
bindweefsellaag, wordt samen met het pariëtale blad van het pericardium serosum klinisch
ook pericard genoemd.
o Beschermt het hart
o Zorgt voor verankering aan grenzende structuren
, o Voorkomt dat het hart overvuld raakt met bloed
• Pericardium serosum -- sereus vlies -- is dun en bestaat uit 2 sereuze membranen die een
gesloten zak rondom het hart vormen.
o Lamina parietalis paricardii serosi, die met de binnenzijde van het pericardium
fibrosum vast vergroeid is,
o Lamina visceralis pericardii serosi (epicard), die de hartspier (myocard) en dicht bij
het hart gelegen bloedvatgedeelten bedekt en met deze vast vergroeid is.
Tussen de lamina parietalis en visceralis heb je de pericardiale holte, dat een beetje sereus
vloeistof bevat, zodat de sereuze membranen langs elkaar kunnen glijden zodat het hart
zonder wrijving kan bewegen.
Hartwand lagen
Epicardium
• Lamina visceralis van het pericardium serosum
• Bevat vaak vet
Myocardium
• Middelste laag
• Vooral myocard, trekt samen
• Grootste gedeelte
, • Bevat bindweefselvezels die de hartspiercellen bij elkaar houdt en is geordend als spiralen of
cirkels
• Fibreuze hartskelet -- dicht netwerk van bindweefsel vezels dat het myocard ondersteunt
van binnenuit en het is het anker voor hartspiervezels. Dit netwerk van collageen en
elastische vezels is dikker in sommige gedeeltes dan andere.
Endocardium
• 3e laag van de hartwand
• Witte laag van endotheel (plaveiselepitheel) op een dunne laag bindweefsel
• Op het binnenste oppervlak van het myocard, het bekleedt de hartkamers en het fibreuze
skelet van de hartkleppen.
Het hart heeft 4 kamers, 2 atria en 2 ventrikels.
Interatriale septum -- tussen de atria
Interventriculaire septum -- tussen de ventrikels
Coronaire (atrioventriculaire) sulcus -- scheidt de atria van de ventrikels
Anterieure en posterieure interventriculaire sulci -- anterieure en posterieure groeven die de
ventrikels van het hart scheiden. Deze zijn niet zo diep als de coronaire sulcus.
Sulcus -- groeve dat gevuld is met vet
Atria:
, • Auriculae/hartoren -- oorvormige uitstulpingen -- spierzakjes, vergroten het volume in de
atria.
• Rechterboezem bestaat uit een achterste en een voorste gedeelte.
Achterste gedeelte is gladwandig (sinus venarum) en het voorste gedeelte waarin bundels van
spierweefsel richels vormen. Deze spierbundels heten musculi pectinati. Deze strekken zich uit
tot in de auriculae.
•
•
• Linkerboezem is kleiner dan de rechter. De spierwand ervan is dun (lagedruksysteem) en in
de gebieden die embryonaal uit de mondingen van de vv. pulmonales voortkomen glad.
Atria en ventrikels
Het hart is op te delen in 4 delen -- rechter en linker atria en de rechter en linker ventrikels.
Tussen de atria en ventrikels zitten kleppen (valvae), dit zijn de mitralisklep (links) en de
tricuspidalisklep (rechts).
Tussen de ventrikels en de grote arteriën zitten de 3 bladen van de halvemaanvormige kleppen --
aortaklep en pulmonalisklep.
Valvae
De valva atrioventricularis sinistra (mitralisklep) is tussen linker atrium en linker ventrikel.
De valva atrioventricularis dextra (tricuspidalisklep) is tussen rechter atrium en rechter ventrikel.
Valva aortae -- aortaklep -- tussen rechterventrikel en aorta
Valva pulmonalis -- pulmonalisklep -- tussen rechterventrikel en truncus pulmonalis.
Rechter atrium
Bestaat uit een achterste en voorste gedeelte.
Het achterste gedeelte heeft een gladde wand, het voorste gedeelte heeft een ruwe wand met
bundels van spieren -- musculi pectinati / pectinaat spieren.
Het voorste en achterste gedeelte wordt gescheiden door een C-vormige richel -- crista terminalis
Het rechter atrium ontvangt veneus bloed vanuit de vena cava superior en inferior (VCS, VCI) en
sinus coronarius (kroonboezem) -- loopt in de sulcus tussen het linker atrium en de linker ventrikel
van het hart, en stopt bij het rechter atrium.
Het rechter atrium bevat een aurikel / hartoor -- een soort spier aanhangsel aan de bovenkant van
het rechter atrium. Het zorgt ervoor dat de capaciteit van het atrium toeneemt.
Rechter ventrikel
Het rechter ventrikel krijgt bloed van het rechter atrium. Het bloed verlaat het ventrikel via de conus
arteriosus die overgaat in de truncus pulmonalis.
De binnenkant van het rechter ventrikel heeft een onregelmatig gespierde wand, dit worden de
trabeculae carneae genoemd.
Het interventriculaire septum tussen het linker en rechter ventrikel is erg sterk en is vooral
opgebouwd uit spierweefsel.
De valvula tricuspis zorgt ervoor dat er vanuit het rechter ventrikel geen bloed terugstroomt naar
het rechter atrium. De tricuspidalisklep is opgebouwd uit 3 klepbladen.
Deze worden op hun plaats gehouden door sterke pezen, de cordae tendinae. Deze hechten via
papillaire spieren aan de wand van het ventrikel. Ze contraheren wanneer de wand van het ventrikel
dit ook doet. Ze helpen niet bij het sluiten van de kleppen maar zorgen dat ze niet doorbuigen naar
de andere kant vanwege druk.
