Praktische didactiek voor Natuur & Techniek (Marell & de Vaan, 2020)
Samenvatting door Lukas Gerber
H1: Waar gaat het om bij natuur & techniek?
Pijlers van natuur en techniek:
Kennis van N&T: Domeinkennis en curriculum
N&T doen: Onderzoekend en ontwerpend leren en leren technische producten te
gebruiken.
Attitude van N&T: Wetenschappelijk kunnen bekijken en techniek kunnen gebruiken
(oordelen van veiligheid) en eigen oordelen.
H2: Doen en denken
Begrijpen: ‘Grip krijgen’ op de wereld door zelf te proberen (te doen). Ervaringen kunnen
kinderen koppelen door:
Verschil/overeenkomst: Dingen die op elkaar lijken kunnen in bepaalde dingen
verschillen (papa onthoudt andere dingen dan mama) of overeenkomen (papa en
mama kunnen beiden praten).
Verandering/volgorde: Vaste volgorde (eerst bliksem, dan donder) en als-dan-
relaties (als ik op deze tegel stap, dan maakt het geluid).
Samenhang/systeem: Als het één er is, is het ander er ook (als de zon schijnt, heb ik
een schaduw).
Een docent kan in schoolse context leerlingen laten leren door aan te sluiten op de
voorkennis.
Verbalismen: Begrippen die niet aansluiten op voorkennis en dus geen context vormen voor
lerenden.
Kinderen laten leren vanuit de context kan met concrete dingen, verschijnselen en objecten.
Bijvoorbeeld door:
Ontdekkend leren: Leren vanuit nieuwsgierigheid en verwondering.
Onderzoekend leren: Leren vanuit nieuwsgierigheid gedreven door V-motoren.
Ontwerpend leren: Problemen oplossen door iets te maken.
Beleven: Leren met waardering en betekenis door verwonderd te raken tijdens de
les.
Leren kiezen: Keuzes maken aangaande gezondheid en duurzaamheid.
, H3: Waarnemen als basis
Door te leren vanuit waarnemingen:
Krijgen kinderen een totaalbeeld (samenwerkende zintuigen).
Is de beleving sterker dan door kennisoverdracht.
Beklijft kennis beter.
Observaties zijn voor iedereen anders, omdat iedereen op andere punten let (het één
spreekt de ene persoon aan, het ander de ander). Waarnemen zet aan tot actie door:
1. Waarneming van natuur en techniek (ziet hond aanlopen)
2. Gevoelens/beleving (hij kwispelt erg schattig)
Mening (het is een lieve hond)
3. Handeling (aaien)
Informatie wordt verwerkt door het te selecteren (filteren) en te ordenen:
Verzamelen: Kinderen verzamelen vergelijkbare objecten en categoriseren deze.
Herkennen, identificeren, classificeren: Kinderen bouwen steeds meer
waarnemingen op die ze herkennen van familieleden, voorwerpen, etc.
Ordenen: Kinderen groeperen dingen met dezelfde kenmerken.
Als leerkracht kun je lerenden stimuleren tot nauwkeurig waarnemen door:
Kinderen zelf objecten laten vasthouden/gebruiken.
Kinderen zelfstandig laten plannen en werken.
Kinderen leermiddelen laten gebruiken (meetinstrumenten, loep).
Kinderen hun waarnemingen laten vastleggen (tekenen, tabel).
Kinderen de geleerde begrippen laten toepassen.
Ook veranderingen kunnen worden waargenomen. Er zijn verschillende soorten
veranderingen:
Spontane veranderingen: Onverwachts en plotseling (bliksem).
Opzettelijke veranderingen: Veroorzaakt tijdens experiment (gebroken tak).
Geprogrammeerde veranderingen: Geregeld door computers (stoplicht).
Periodieke natuurverschijnselen: Voorspelbaar (dag en nacht).
Verandering die je niet doorhebt: Te langzaam of uit het zicht (verdamping).
Samenvatting door Lukas Gerber
H1: Waar gaat het om bij natuur & techniek?
Pijlers van natuur en techniek:
Kennis van N&T: Domeinkennis en curriculum
N&T doen: Onderzoekend en ontwerpend leren en leren technische producten te
gebruiken.
Attitude van N&T: Wetenschappelijk kunnen bekijken en techniek kunnen gebruiken
(oordelen van veiligheid) en eigen oordelen.
H2: Doen en denken
Begrijpen: ‘Grip krijgen’ op de wereld door zelf te proberen (te doen). Ervaringen kunnen
kinderen koppelen door:
Verschil/overeenkomst: Dingen die op elkaar lijken kunnen in bepaalde dingen
verschillen (papa onthoudt andere dingen dan mama) of overeenkomen (papa en
mama kunnen beiden praten).
Verandering/volgorde: Vaste volgorde (eerst bliksem, dan donder) en als-dan-
relaties (als ik op deze tegel stap, dan maakt het geluid).
Samenhang/systeem: Als het één er is, is het ander er ook (als de zon schijnt, heb ik
een schaduw).
Een docent kan in schoolse context leerlingen laten leren door aan te sluiten op de
voorkennis.
Verbalismen: Begrippen die niet aansluiten op voorkennis en dus geen context vormen voor
lerenden.
Kinderen laten leren vanuit de context kan met concrete dingen, verschijnselen en objecten.
Bijvoorbeeld door:
Ontdekkend leren: Leren vanuit nieuwsgierigheid en verwondering.
Onderzoekend leren: Leren vanuit nieuwsgierigheid gedreven door V-motoren.
Ontwerpend leren: Problemen oplossen door iets te maken.
Beleven: Leren met waardering en betekenis door verwonderd te raken tijdens de
les.
Leren kiezen: Keuzes maken aangaande gezondheid en duurzaamheid.
, H3: Waarnemen als basis
Door te leren vanuit waarnemingen:
Krijgen kinderen een totaalbeeld (samenwerkende zintuigen).
Is de beleving sterker dan door kennisoverdracht.
Beklijft kennis beter.
Observaties zijn voor iedereen anders, omdat iedereen op andere punten let (het één
spreekt de ene persoon aan, het ander de ander). Waarnemen zet aan tot actie door:
1. Waarneming van natuur en techniek (ziet hond aanlopen)
2. Gevoelens/beleving (hij kwispelt erg schattig)
Mening (het is een lieve hond)
3. Handeling (aaien)
Informatie wordt verwerkt door het te selecteren (filteren) en te ordenen:
Verzamelen: Kinderen verzamelen vergelijkbare objecten en categoriseren deze.
Herkennen, identificeren, classificeren: Kinderen bouwen steeds meer
waarnemingen op die ze herkennen van familieleden, voorwerpen, etc.
Ordenen: Kinderen groeperen dingen met dezelfde kenmerken.
Als leerkracht kun je lerenden stimuleren tot nauwkeurig waarnemen door:
Kinderen zelf objecten laten vasthouden/gebruiken.
Kinderen zelfstandig laten plannen en werken.
Kinderen leermiddelen laten gebruiken (meetinstrumenten, loep).
Kinderen hun waarnemingen laten vastleggen (tekenen, tabel).
Kinderen de geleerde begrippen laten toepassen.
Ook veranderingen kunnen worden waargenomen. Er zijn verschillende soorten
veranderingen:
Spontane veranderingen: Onverwachts en plotseling (bliksem).
Opzettelijke veranderingen: Veroorzaakt tijdens experiment (gebroken tak).
Geprogrammeerde veranderingen: Geregeld door computers (stoplicht).
Periodieke natuurverschijnselen: Voorspelbaar (dag en nacht).
Verandering die je niet doorhebt: Te langzaam of uit het zicht (verdamping).
