Samenvatting Aardrijkskunde Aarde onderdeel klimaat en landschap

§3.1 Wereldwijde luchtstromen


Atmosferische circulatie

Atmosferische circulatie of grote windsystemen  systeem van luchtstromen op aarde met lagedrukgebieden en
hogedrukgebieden. Bron 4

 0 graden breedte = evenaar (equatoriaal minimum)
o De zon staat het dichtst bij de evenaar.
o Bij de evenaar is de lucht warm  lucht zet uit en is dus minder zwaar (lage druk).
o Lucht drukt niet hard op aardoppervlakte  er is daardoor een lagere druk.
o Omdat lucht minder zwaar is, kan lucht opstijgen  lagedrukgebied
o Lagedruk gebied  gebied met lage luchtdruk wat ontstaat omdat lucht opstijgt.
o Opgestegen lucht gaat afkoelen en condenseren  er ontstaat regen.
o Koudere lucht kan minder vocht vasthouden  elke middag regen.
o Intertropische convergentiezone (ITCZ) of zone van equatoriale lage luchtdruk  lagedrukgebied op
de evenaar.
o Lucht stijgt tot 30 graden noorderbreedte (NB) en 30 graden zuiderbreedte (ZB).

 30 graden NB en 30 graden ZB = woestijnen (subtropisch maximum)
o Op deze hoogte buigt de opgestegen lucht af naar het noorden en naar het zuiden.
o Lucht is erg afgekoeld  lucht wordt zwaarder (hoge druk).
o Lucht drukt wel hard op aardoppervlakte  er is daardoor hogere druk.
o Omdat lucht zwaar is, gaat lucht dalen  hogedrukgebied.
o Hogedruk gebied  gebied met hoge luchtdruk wat ontstaat omdat lucht daalt.
o De dalende lucht wordt warmer en verdampt (droogt op)  lucht is heel droog.
o Deel van dalende lucht stroomt over het aardoppervlak weer terug naar de evenaar.
o Ander deel van dalende lucht stroomt naar 60 graden NB en 60 graden ZB.

 60 graden NB en 60 graden ZB = richting Polen (subpoliar minimum)
o Hier gaat de warme lucht stijgen.
o Hier zijn weer lagedrukgebieden met regen en wind zoals wij in Nederland wel kennen.
o Deel van stijgende lucht stroomt weer terug naar 30 graden NB en 30 graden ZB.
o Ander deel van stijgende lucht stroomt naar de polen naar 90 graden NB en 90 graden ZB.

 90 graden NB en 90 graden ZB = Polen (polair maximum)
o Hier is het koud.
o Koude lucht is zwaar en gaat weer dalen.
o Er hier is een hogedrukgebied.
o De dalende lucht stroomt weer terug naar 60 graden NB en 60 graden ZB.




Hogedruk gebied Hogedruk gebied

, Voorbeeld
De warmste plek aan het aardoppervlak is het gebied rond de evenaar. Wat komt hier meestal voor?
 Lagedrukgebied


De wet van Buys Ballot

 Lucht stroomt van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied.
 Deze luchtstroom voelen wij aan als wind.
 De Nederlander Buys Ballot kwam erachter dat door de draaiing van de aarde de wind niet in een rechte lijn maar in
een schuine lijn stroomt van hogedrukgebied naar een lagedrukgebied.
 Wet van Buys Ballot / corioliseffect  wind stroomt door de draaiing van de aarde in een schuine lijn van
hogedrukgebied naar een lagedrukgebied.
o Op het noordelijk halfrond is er een afwijking naar rechts.
o Op het zuidelijk halfrond is er een afwijking naar links.


 Op de evenaar  passaat  wind die van subtropisch gebied (30 graden NB en 30 graden ZB) waait richting de
evenaar. Dit is de noordoostenpassaat op noordelijk halfrond en de zuidoostenpassaat op zuidelijk halfrond.
 Tussen 30 NB en 60 NB en tussen 30 ZB en 60 ZB  westenwinden
 Tussen 60 NB en 90 NB en tussen 60 ZB en 90 ZB  oostenwinden/poolwinden
 Nederland  zuidwestenwinden