Interactiewijzer
Hoofdstuk 1 De interactionele theorie
Leary zegt dat eigenschappen van mensen niet aangeboren zijn, maar hoofdzakelijk gevormd wordt.
Interactionele therapie = een manier waarop je een gedrag kunt meten.
Op de dominatiedimentie kan het machtsaspect in een relatie worden aangegeven en op de
affiliatiedementie het nabijheidsaspect.
De twee dementies staan loodrecht tegenover elkaar. Termen boven/onder en tegen/samen.
Boven-onder is er op een schaal aan te geven in welke mate iemand zich met bepaald gedrag in een
leidende gelijkwaardige of afhankelijke positie ten opzichte van de ander opstelt.
Tegen-samen = er is op een schaal an te geven in welke mate iemand zich cooperatief, dan wel
afwerend ten opzichte van de ander opstelt.
Met dit model kun je iedere vorm van interactioneel gedrag weergeven. Door een punt in het
asstelsel. Zie bladzijde 11.
Er zijn 4 hoofdvarianten:
1. Boven en samen → Leidend en solidair
2. onder en samen → afhankelijk en vriendelijk
3. onder en tegen → onderdanig en wantrouwend of vijandig
4. boven en tegen → superieur en inoppositie
onderpositie → minder gewenst
bovenpositie → sterker benadrukt
Acht octanten of interactionele posities. Als er binnen de 4 hoofdvarianten nog eens onderscheid
wordt gemaakt, dan ontstaat er een schema met 8 gebieden. Ook wel de interactie-roos van leary
genoemd.
De acht octanten bij het interactiewiel kin-opvoeder
1. Boven en samen → je neigt ertoe makkelijk zaken aan het kind over te laten
2. samen en boven → je neigt ertoe bijval en steun bij dit kind te zoeken
3. samen en onder → je neigt ertoe dit kind als makkelijk volgend te zien
4. onder en samen → je neigt ertoe dit kind te bemoederen
5. onder en tegen → je neigt ertoe dit kind uit de put te halen
6. tegen en samen → andere kinderen reageren geïrriteerd op dit kind
7. tegen en boven → andere kinderen zijn bang voor dit kind
8. boven en tegen → andere kinderen nemen een ondergeschikte houding aan bij dit kind
Je hebt nog 6 aanknopingspunten van Kessel en Linden waarmee je de ocdanten van de
interactieroos kunt beoordelen:
1. Hoe omscrijft de persoon in kwestie met dat gedrag zichzelf op dat moment?
2. Hoe omschrijft hij daarmee de anderen?
3. Wat voor voorstel gaat er van dat gedrag uit voor de relatie tussen hen?
4. Welke communicatiestijl gebruikt hij?
5. Welke reactie van de ander lokt dat uit?
6. Is het gedrag van de persoon in kwestie functioneel of disfunctioneel?
Taal en lichaamstaal
Onder meta communicatie verstaan we de communicatie die door het lichaam wordt uitgedrukt.
Lichaamstal heeft 5 maal sterker effect dan verbale inhoud.
, Aangepast en onaangepast gedrag
-Aangepast is als een kind gevangen zit in een bepaalde gedragsstijl en niet kan varieren in
gedragsstijlen in situaties.
-Aangepast is als een kind juist reageert op een bepaalde situatie.
-Gepastheid gedrag dat niet het gewenste effect oproept is bij dit criterium onaangepast.
Hoofdstuk 2 De interactionele theorie vals instrument voor diagnostiek
interactieposities in termen van sociale vaardigheden.
Probleemgedrag komt onderanderen tot uitdrukking in een te kort aan sociale vaardigheden.
Sociale vaardihedenzijn nodig om kleur en inhoud te geven aan het contact met anderen. In onze
cultuur bestaat over het algemeen meer waardering bestaat voor samen-vaardigheden en minder
voor tegen-vaardigheden.
Tegen-vaardigheden → Minder acceptabel
Samen-vaardigheden → overgewaardeerd
Alleen een te kort of een te veel kan problemen opleveren. Tegen-vaardigheden hebben meer met
weerbaarheid te maken en worden omschreven als ik-gerichte vaardigheden in omgang met
anderen.
De samen-vaardigheden zijn op anderen gericht en hebben meer met socialisering te maken.
Omgevingsreactie in termen van complementair en symmetrisch gedrag.
Er zijn twee reacties in de systeemtheorie:
Een complementaire reactie → Aanvullende reactie vanuit een ongelijke positie
Een kind dreigt te slaan, de ander trekt zich bang terug.
Een symmetrische reactie → gelijksoortige reacties.
De ander reageert eigenlijk hetzelfde op de situatie.
Analyse van de interactiesituatie
BOTS is een vragenlijst → informeert naar de verschillende sociale vaardigeden van het kind en
naar ede reacties van personen uit de omgeving op het kind.
Uitkomsten → interactiewielen (bijlage 3 en 4).
je mag het alleen als hulpmiddel gebruiken, het is niet definitief.
De vragenlijst als hulpmiddel
De BOTS is minder betrouwbaar bij kinderen onder de 6 jaar.
Overwegingen
BOTS= boven-onder en tegen-samen blz. 27/28
Hoofdstuk 3 De interactionele theorie als instrument voor verandering. Blz. 29 regels uit de
interactionele theorie.
Positie van de professionele opvoeder.
Vanuit de interactionele theorie valt te voorspellen dat de opvoeder in zijn gedrag wordt ingeperkt
door de problematische opstelling van het kind. De wissel werking tussen ouder en kind staat altijd
centraal.
Pedagogische stijlkenmerken.
Onder een pedagogische stijl wordt verstaan; een voor de persoon van de opvoeder karaktersitieke
manier van omgaan met kinderen.
8 interactiestijlen blz. 32:
1. begrijpende leerkracht → samen-onder
2. helpende/vriendelijke leerkracht → samen-boven
Hoofdstuk 1 De interactionele theorie
Leary zegt dat eigenschappen van mensen niet aangeboren zijn, maar hoofdzakelijk gevormd wordt.
Interactionele therapie = een manier waarop je een gedrag kunt meten.
Op de dominatiedimentie kan het machtsaspect in een relatie worden aangegeven en op de
affiliatiedementie het nabijheidsaspect.
De twee dementies staan loodrecht tegenover elkaar. Termen boven/onder en tegen/samen.
Boven-onder is er op een schaal aan te geven in welke mate iemand zich met bepaald gedrag in een
leidende gelijkwaardige of afhankelijke positie ten opzichte van de ander opstelt.
Tegen-samen = er is op een schaal an te geven in welke mate iemand zich cooperatief, dan wel
afwerend ten opzichte van de ander opstelt.
Met dit model kun je iedere vorm van interactioneel gedrag weergeven. Door een punt in het
asstelsel. Zie bladzijde 11.
Er zijn 4 hoofdvarianten:
1. Boven en samen → Leidend en solidair
2. onder en samen → afhankelijk en vriendelijk
3. onder en tegen → onderdanig en wantrouwend of vijandig
4. boven en tegen → superieur en inoppositie
onderpositie → minder gewenst
bovenpositie → sterker benadrukt
Acht octanten of interactionele posities. Als er binnen de 4 hoofdvarianten nog eens onderscheid
wordt gemaakt, dan ontstaat er een schema met 8 gebieden. Ook wel de interactie-roos van leary
genoemd.
De acht octanten bij het interactiewiel kin-opvoeder
1. Boven en samen → je neigt ertoe makkelijk zaken aan het kind over te laten
2. samen en boven → je neigt ertoe bijval en steun bij dit kind te zoeken
3. samen en onder → je neigt ertoe dit kind als makkelijk volgend te zien
4. onder en samen → je neigt ertoe dit kind te bemoederen
5. onder en tegen → je neigt ertoe dit kind uit de put te halen
6. tegen en samen → andere kinderen reageren geïrriteerd op dit kind
7. tegen en boven → andere kinderen zijn bang voor dit kind
8. boven en tegen → andere kinderen nemen een ondergeschikte houding aan bij dit kind
Je hebt nog 6 aanknopingspunten van Kessel en Linden waarmee je de ocdanten van de
interactieroos kunt beoordelen:
1. Hoe omscrijft de persoon in kwestie met dat gedrag zichzelf op dat moment?
2. Hoe omschrijft hij daarmee de anderen?
3. Wat voor voorstel gaat er van dat gedrag uit voor de relatie tussen hen?
4. Welke communicatiestijl gebruikt hij?
5. Welke reactie van de ander lokt dat uit?
6. Is het gedrag van de persoon in kwestie functioneel of disfunctioneel?
Taal en lichaamstaal
Onder meta communicatie verstaan we de communicatie die door het lichaam wordt uitgedrukt.
Lichaamstal heeft 5 maal sterker effect dan verbale inhoud.
, Aangepast en onaangepast gedrag
-Aangepast is als een kind gevangen zit in een bepaalde gedragsstijl en niet kan varieren in
gedragsstijlen in situaties.
-Aangepast is als een kind juist reageert op een bepaalde situatie.
-Gepastheid gedrag dat niet het gewenste effect oproept is bij dit criterium onaangepast.
Hoofdstuk 2 De interactionele theorie vals instrument voor diagnostiek
interactieposities in termen van sociale vaardigheden.
Probleemgedrag komt onderanderen tot uitdrukking in een te kort aan sociale vaardigheden.
Sociale vaardihedenzijn nodig om kleur en inhoud te geven aan het contact met anderen. In onze
cultuur bestaat over het algemeen meer waardering bestaat voor samen-vaardigheden en minder
voor tegen-vaardigheden.
Tegen-vaardigheden → Minder acceptabel
Samen-vaardigheden → overgewaardeerd
Alleen een te kort of een te veel kan problemen opleveren. Tegen-vaardigheden hebben meer met
weerbaarheid te maken en worden omschreven als ik-gerichte vaardigheden in omgang met
anderen.
De samen-vaardigheden zijn op anderen gericht en hebben meer met socialisering te maken.
Omgevingsreactie in termen van complementair en symmetrisch gedrag.
Er zijn twee reacties in de systeemtheorie:
Een complementaire reactie → Aanvullende reactie vanuit een ongelijke positie
Een kind dreigt te slaan, de ander trekt zich bang terug.
Een symmetrische reactie → gelijksoortige reacties.
De ander reageert eigenlijk hetzelfde op de situatie.
Analyse van de interactiesituatie
BOTS is een vragenlijst → informeert naar de verschillende sociale vaardigeden van het kind en
naar ede reacties van personen uit de omgeving op het kind.
Uitkomsten → interactiewielen (bijlage 3 en 4).
je mag het alleen als hulpmiddel gebruiken, het is niet definitief.
De vragenlijst als hulpmiddel
De BOTS is minder betrouwbaar bij kinderen onder de 6 jaar.
Overwegingen
BOTS= boven-onder en tegen-samen blz. 27/28
Hoofdstuk 3 De interactionele theorie als instrument voor verandering. Blz. 29 regels uit de
interactionele theorie.
Positie van de professionele opvoeder.
Vanuit de interactionele theorie valt te voorspellen dat de opvoeder in zijn gedrag wordt ingeperkt
door de problematische opstelling van het kind. De wissel werking tussen ouder en kind staat altijd
centraal.
Pedagogische stijlkenmerken.
Onder een pedagogische stijl wordt verstaan; een voor de persoon van de opvoeder karaktersitieke
manier van omgaan met kinderen.
8 interactiestijlen blz. 32:
1. begrijpende leerkracht → samen-onder
2. helpende/vriendelijke leerkracht → samen-boven
