KLR T4
Week 1
Ontwikkeling van de psychiatrie
In de vroegste culturen werden "gedragsgestoorden" beschouwd als bezeten
door een oergeest, natuurgeest of demon. Ook kon er sprake zijn van een
overleden voorouder die uit wraak bezit had genomen van de zieke. Remedie kon
zijn een schedelboring (schedeltrepanatie) zodat de geest uit het hoofd kon
ontsnappen, of zich besmeren met uitwerpselen. Toch werden geesteszieken ook
met ontzag behandeld. Zij waren immers in staat met de goden te
communiceren. Vaker echter werden geestelijk zieken gemarteld of uitgebannen
om de demonen te verdrijven.
griekenland
In Sparta werden gehandicapte kinderen onmiddellijk bij de geboorte gedood. De
samenleving was gericht op het produceren van goede soldaten. Gehandicapten
werden beschouwd als waardeloos.[1]
De invloed van slechte goden (bijvoorbeeld de godin Mania) werden beschouwd
als de voornaamste oorzaak. De invloed van de goden blijkt ook uit het feit dat
de Grieken epilepsie beschouwde als een 'heilige' ziekte. Belangrijkste therapie
was het verblijf in een tempel gewijd aan bijvoorbeeld Asklepios. De god
openbaarde zich tijdens het verblijf in dromen die werden geduid door arts-
priesters.
Later, bij de opkomst van de antieke medische wetenschap (ca. 800 v Chr.), werd
door Hippocrates de oorzaak gezocht in een onjuiste verhouding van de vier
lichaamsvochten (Humores) bloed, slijm, gele gal en zwarte gal. Op basis hiervan
kwam hij tot een viertal temperamenten: cholerisch, sanguin, melancholiek en
flagmatiek. Hij tracht de juiste verhouding tussen de lichaamsvochten te
herstellen door aderlaten en braaktherapieën, door het afzuigen van gal en
slijmen door ontlastende of waterafdrijvende kruiden. De oorzaak voor
krankzinnigheid werd door Hippocrates gezocht in het hoofd en bestreden met
koude of warme baden, rust, dieet. Zang en muziek werden gebruikt als afleiding.
Hippocrates koos voor een indeling van geesteszieken op basis van empirische
waarnemingen. Zes vormen van geestesziekte werden door hem beschreven:
phrenitis, manie, melancholie, epilepsie, hysterie en scytische ziekte.
Plato koos voor een etiologische/rationalistische benadering. Hij stelde dat
geestesziekten een goddelijke oorzaak hadden:
Profetische krankzinnigheid (afkomstig van Apollo)
Religieuze krankzinnigheid (afkomstig van Dionysos)
Poetische krankzinnigheid (afkomstig van de muzen)
Erotisch krankzinnigheid (afkomstig van zowel Aphrodite als Eros)
Asclepiades van Bithynië (124 - circa 40) maakte onderscheid tussen
waandenkbeelden en hallucinaties en beschreef enkele vormen van
geestesstoornissen. De oorzaak hiervan kon volgens hem zowel lichamelijk als
geestelijk zijn.
Psychiatrie in de middeleeuwen
Psychiatrische patiënten werden in de middeleeuwen gezien als een soort zondebokjes. Hun stoornis was een
,straf van God of werd veroorzaakt door duivelse bezetenheid. Er waren geen behandelingen voor deze mensen,
ze werden gevangengenomen of kwamen op de brandstapel terecht.
De 17de eeuw
In de 17de eeuw werd de psychiatrie meer gezien als iets krankzinnigs. Er werd gesproken over geestesziektes.
Wel kreeg de geneeskunde steeds meer invloed en werden psychiatrische patiënten ook onderzocht.
Behandeling was nog niet mogelijk en mensen werden opgesloten in asielen, onder erbarmelijke
omstandigheden. Mensen werden bezeten door de duivel.
De 19de eeuw
Doordat de geneeskunde psychiatrische patiënten ging onderzoeken kregen ze meer inzicht in
deze stoornissen. Ze werden geordend volgens een bepaald classificatiesysteem en de asielen werden
omgebouwd tot ziekenhuizen. Helaas was behandeling nog steeds niet mogelijk.
Psychiatrie in de 20ste eeuw
In de vorige eeuw kwamen er eindelijk behandelingen voor de licht psychiatrische stoornissen. Er werden in de
jaren ’60 medicijnen ontdekt tegen onder andere depressiviteit, angst en psychosen.
De antipsychiatrie.
Mensen uit de instellingen halen en de maatschappij in sturen (1970)
De psychiatrie van nu
Zoals al in de inleiding staat is de psychiatrie nu echt een onderzoeksgebied en een vakgebied geworden. Het
hoort bij onze samenleving en de meeste aandoeningen zijn behandelbaar.
http://www.youtube.com/watch?v=XdpTmtoSdUg
Antipsychiatrie
stroming in de psychiatrie (± 1962-1980) waarmee een aantal
maatschappijkritische groepen in de geestelijke gezondheidszorg zich afzetten
tegen de gevestigde opvattingen over behandeling in psychiatrische
ziekenhuizen.
Twee centrale opvattingen van de antipsychiatriebeweging zijn dat:
1. de specifieke definities van, of criteria voor honderden gangbare
diagnosen of stoornissen vaag en willekeurig zijn, en te veel ruimte laten
voor meningen en interpretaties om te kunnen beantwoorden aan
fundamentele wetenschappelijke standaarden.
2. de gangbare psychiatrische behandelingen voor patiënten uiteindelijk veel
schadelijker dan nuttig zijn.
De belangrijkste andere kritiek op de aanspraken die de psychiatrie maakt op
geloofwaardigheid zijn onder andere:
1. een onjuist en overdadig gebruik van medische begrippen en instrumenten
om grip op geest en maatschappij te krijgen;
2. een wetenschappelijk en/of klinisch slecht gefundeerd systeem van
, categorieën van diagnosen (b.v. het DSM IV (Diagnostic and Statistical
Manual of Mental Disorders) dat patiënten stigmatiseert;
3. een onjuiste (dat wil zeggen onterechte) uitsluiting van andere
benaderingen van psychische nood/stoornis;
4. niet onderzocht misbruik of onjuist gebruik van macht over patiënten, die
te vaak tegen hun wil worden behandeld;
5. zowel de machtsverhouding tussen patiënten en psychiaters, als de
geïnstitutionaliseerde omgeving, wordt door patiënten te vaak ervaren als
vernederend en gedwongen; en
6. het compromitterende gedrag van medici als gevolg van hun financiële en
beroepsmatige banden met farmaceutische bedrijven en
verzekeringsmaatschappijen.
DSM
De DSM, een classificatie voor psychische stoornissen, is ontwikkeld onder
verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. In juni 1994 verscheen
de vierde editie (DSM-IV), in 2001 verscheen een tekstrevisie (DSM-IV-TR). De DSM is
ontwikkeld voor gebruik bij met name onderzoek. Door internationaal dezelfde
criteria af te spreken voor psychiatrische aandoeningen wordt onderzoek en
communicatie duidelijker en betrouwbaarder. De DSM is dus een classificatiesysteem,
ten onrechte wordt het als een diagnose-systeem gehanteerd.
De DSM-IV bestaat uit vijf assen:
As 1 Klinische stoornis (bijv. depressie)
As 2 Persoonlijkheidsstoornissen (bijv. afhankelijke persoonlijkheidsstoornis)
As 3 Lichamelijke aandoeningen (relevant voor het begrijpen of behandelen van een
psychische stoornis) (bijv. migraine)
As 4 Psychosociale en omgevingsfactoren (bijv. scheiding, werkeloosheid )
As 5 Algehele beoordeling van het functioneren (Global Assement of Functioning
Scale, GAF) uitgedrukt op een schaal van 0 tot 100
http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/assets/articles/articles_232pdf.pdf
wetenschappelijk artikel waarin de voor en de nadelen besproken worden
de tekst:
Voordelen van het dsm -systeem
Uniformiteit van de diagnostiek In vroeger jaren kende vrijwel ieder handboek
een eigen diagnostisch systeem. Soms waren diagnosen zeer lokaal bepaald en
verschilden ze binnen één land, maar vooral ook tussen landen onderling.
Bekend zijn de verschillen in definiëring van schizofrenie en daaruit volgende
verschillen in prevalentiecijfers tussen de Verenigde Staten en Europa (Cooper
e.a. 1972). Mede dankzij de dsm is hieraan een einde gekomen. Individuele
opvattingen tellen niet meer mee. De onbegrensde vrijheid van het theoretiseren
en formuleren van conclusies is een fundamentele zwakte van de psychiatrie
(geweest) en daarop heeft de dsm een zekere correctie aangebracht (Goedhart &
Treffers 1998; Pichot 1997; Wakefield 1997).
Verbeterde communicatie Doordat iedereen weet welke definities worden
gebruikt voor de psychiatrische classificatie en er als het ware één taal bestaat,
is de communicatie tussen hulpverleners onder elkaar, tussen onderzoekers
onder elkaar, en tussen beide groepen sterk verbeterd. Ook binnen opleidingen
Week 1
Ontwikkeling van de psychiatrie
In de vroegste culturen werden "gedragsgestoorden" beschouwd als bezeten
door een oergeest, natuurgeest of demon. Ook kon er sprake zijn van een
overleden voorouder die uit wraak bezit had genomen van de zieke. Remedie kon
zijn een schedelboring (schedeltrepanatie) zodat de geest uit het hoofd kon
ontsnappen, of zich besmeren met uitwerpselen. Toch werden geesteszieken ook
met ontzag behandeld. Zij waren immers in staat met de goden te
communiceren. Vaker echter werden geestelijk zieken gemarteld of uitgebannen
om de demonen te verdrijven.
griekenland
In Sparta werden gehandicapte kinderen onmiddellijk bij de geboorte gedood. De
samenleving was gericht op het produceren van goede soldaten. Gehandicapten
werden beschouwd als waardeloos.[1]
De invloed van slechte goden (bijvoorbeeld de godin Mania) werden beschouwd
als de voornaamste oorzaak. De invloed van de goden blijkt ook uit het feit dat
de Grieken epilepsie beschouwde als een 'heilige' ziekte. Belangrijkste therapie
was het verblijf in een tempel gewijd aan bijvoorbeeld Asklepios. De god
openbaarde zich tijdens het verblijf in dromen die werden geduid door arts-
priesters.
Later, bij de opkomst van de antieke medische wetenschap (ca. 800 v Chr.), werd
door Hippocrates de oorzaak gezocht in een onjuiste verhouding van de vier
lichaamsvochten (Humores) bloed, slijm, gele gal en zwarte gal. Op basis hiervan
kwam hij tot een viertal temperamenten: cholerisch, sanguin, melancholiek en
flagmatiek. Hij tracht de juiste verhouding tussen de lichaamsvochten te
herstellen door aderlaten en braaktherapieën, door het afzuigen van gal en
slijmen door ontlastende of waterafdrijvende kruiden. De oorzaak voor
krankzinnigheid werd door Hippocrates gezocht in het hoofd en bestreden met
koude of warme baden, rust, dieet. Zang en muziek werden gebruikt als afleiding.
Hippocrates koos voor een indeling van geesteszieken op basis van empirische
waarnemingen. Zes vormen van geestesziekte werden door hem beschreven:
phrenitis, manie, melancholie, epilepsie, hysterie en scytische ziekte.
Plato koos voor een etiologische/rationalistische benadering. Hij stelde dat
geestesziekten een goddelijke oorzaak hadden:
Profetische krankzinnigheid (afkomstig van Apollo)
Religieuze krankzinnigheid (afkomstig van Dionysos)
Poetische krankzinnigheid (afkomstig van de muzen)
Erotisch krankzinnigheid (afkomstig van zowel Aphrodite als Eros)
Asclepiades van Bithynië (124 - circa 40) maakte onderscheid tussen
waandenkbeelden en hallucinaties en beschreef enkele vormen van
geestesstoornissen. De oorzaak hiervan kon volgens hem zowel lichamelijk als
geestelijk zijn.
Psychiatrie in de middeleeuwen
Psychiatrische patiënten werden in de middeleeuwen gezien als een soort zondebokjes. Hun stoornis was een
,straf van God of werd veroorzaakt door duivelse bezetenheid. Er waren geen behandelingen voor deze mensen,
ze werden gevangengenomen of kwamen op de brandstapel terecht.
De 17de eeuw
In de 17de eeuw werd de psychiatrie meer gezien als iets krankzinnigs. Er werd gesproken over geestesziektes.
Wel kreeg de geneeskunde steeds meer invloed en werden psychiatrische patiënten ook onderzocht.
Behandeling was nog niet mogelijk en mensen werden opgesloten in asielen, onder erbarmelijke
omstandigheden. Mensen werden bezeten door de duivel.
De 19de eeuw
Doordat de geneeskunde psychiatrische patiënten ging onderzoeken kregen ze meer inzicht in
deze stoornissen. Ze werden geordend volgens een bepaald classificatiesysteem en de asielen werden
omgebouwd tot ziekenhuizen. Helaas was behandeling nog steeds niet mogelijk.
Psychiatrie in de 20ste eeuw
In de vorige eeuw kwamen er eindelijk behandelingen voor de licht psychiatrische stoornissen. Er werden in de
jaren ’60 medicijnen ontdekt tegen onder andere depressiviteit, angst en psychosen.
De antipsychiatrie.
Mensen uit de instellingen halen en de maatschappij in sturen (1970)
De psychiatrie van nu
Zoals al in de inleiding staat is de psychiatrie nu echt een onderzoeksgebied en een vakgebied geworden. Het
hoort bij onze samenleving en de meeste aandoeningen zijn behandelbaar.
http://www.youtube.com/watch?v=XdpTmtoSdUg
Antipsychiatrie
stroming in de psychiatrie (± 1962-1980) waarmee een aantal
maatschappijkritische groepen in de geestelijke gezondheidszorg zich afzetten
tegen de gevestigde opvattingen over behandeling in psychiatrische
ziekenhuizen.
Twee centrale opvattingen van de antipsychiatriebeweging zijn dat:
1. de specifieke definities van, of criteria voor honderden gangbare
diagnosen of stoornissen vaag en willekeurig zijn, en te veel ruimte laten
voor meningen en interpretaties om te kunnen beantwoorden aan
fundamentele wetenschappelijke standaarden.
2. de gangbare psychiatrische behandelingen voor patiënten uiteindelijk veel
schadelijker dan nuttig zijn.
De belangrijkste andere kritiek op de aanspraken die de psychiatrie maakt op
geloofwaardigheid zijn onder andere:
1. een onjuist en overdadig gebruik van medische begrippen en instrumenten
om grip op geest en maatschappij te krijgen;
2. een wetenschappelijk en/of klinisch slecht gefundeerd systeem van
, categorieën van diagnosen (b.v. het DSM IV (Diagnostic and Statistical
Manual of Mental Disorders) dat patiënten stigmatiseert;
3. een onjuiste (dat wil zeggen onterechte) uitsluiting van andere
benaderingen van psychische nood/stoornis;
4. niet onderzocht misbruik of onjuist gebruik van macht over patiënten, die
te vaak tegen hun wil worden behandeld;
5. zowel de machtsverhouding tussen patiënten en psychiaters, als de
geïnstitutionaliseerde omgeving, wordt door patiënten te vaak ervaren als
vernederend en gedwongen; en
6. het compromitterende gedrag van medici als gevolg van hun financiële en
beroepsmatige banden met farmaceutische bedrijven en
verzekeringsmaatschappijen.
DSM
De DSM, een classificatie voor psychische stoornissen, is ontwikkeld onder
verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. In juni 1994 verscheen
de vierde editie (DSM-IV), in 2001 verscheen een tekstrevisie (DSM-IV-TR). De DSM is
ontwikkeld voor gebruik bij met name onderzoek. Door internationaal dezelfde
criteria af te spreken voor psychiatrische aandoeningen wordt onderzoek en
communicatie duidelijker en betrouwbaarder. De DSM is dus een classificatiesysteem,
ten onrechte wordt het als een diagnose-systeem gehanteerd.
De DSM-IV bestaat uit vijf assen:
As 1 Klinische stoornis (bijv. depressie)
As 2 Persoonlijkheidsstoornissen (bijv. afhankelijke persoonlijkheidsstoornis)
As 3 Lichamelijke aandoeningen (relevant voor het begrijpen of behandelen van een
psychische stoornis) (bijv. migraine)
As 4 Psychosociale en omgevingsfactoren (bijv. scheiding, werkeloosheid )
As 5 Algehele beoordeling van het functioneren (Global Assement of Functioning
Scale, GAF) uitgedrukt op een schaal van 0 tot 100
http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/assets/articles/articles_232pdf.pdf
wetenschappelijk artikel waarin de voor en de nadelen besproken worden
de tekst:
Voordelen van het dsm -systeem
Uniformiteit van de diagnostiek In vroeger jaren kende vrijwel ieder handboek
een eigen diagnostisch systeem. Soms waren diagnosen zeer lokaal bepaald en
verschilden ze binnen één land, maar vooral ook tussen landen onderling.
Bekend zijn de verschillen in definiëring van schizofrenie en daaruit volgende
verschillen in prevalentiecijfers tussen de Verenigde Staten en Europa (Cooper
e.a. 1972). Mede dankzij de dsm is hieraan een einde gekomen. Individuele
opvattingen tellen niet meer mee. De onbegrensde vrijheid van het theoretiseren
en formuleren van conclusies is een fundamentele zwakte van de psychiatrie
(geweest) en daarop heeft de dsm een zekere correctie aangebracht (Goedhart &
Treffers 1998; Pichot 1997; Wakefield 1997).
Verbeterde communicatie Doordat iedereen weet welke definities worden
gebruikt voor de psychiatrische classificatie en er als het ware één taal bestaat,
is de communicatie tussen hulpverleners onder elkaar, tussen onderzoekers
onder elkaar, en tussen beide groepen sterk verbeterd. Ook binnen opleidingen
