Demarcatieprobleem
Waar ligt de scheidslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap?
Open Universiteit
Studentnummer:
E-mailadres:
Cursus: Wetenschapsfilosofie (PB1302)
Inleiding
, Het demarcatiedebat is een dispuut in de wetenschapsfilosofie dat draait om de vraag of er een
objectieve scheidslijn bestaat tussen wetenschap en pseudowetenschap. Pseudowetenschappelijke
claims zijn claims die onterecht een beroep doen op wetenschappelijke onderbouwing. Ze lijken
gebaseerd te zijn op objectieve en methodologisch juist uitgevoerde en beschreven wetenschappelijke
waarnemingen maar zijn dat niet (Finn et al., 2005).
Het verschil is moeilijk te zien tussen wetenschap en pseudowetenschap vooral voor de
maatschappij. Hierdoor is de kans groot dat er verkeerde informatie wordt verspreidt en mensen mis
geïnformeerd raken. In bepaalde gevallen is dit minder schadelijk zoals bij het lezen van een horoscoop
en dergelijke. Aan de andere hand zijn er ook gevallen waarbij pseudowetenschap heel schadelijk kan
uitpakken voor de bevolking. Voorbeelden zijn complottheorieën over aids waarbij talloze mensen om
het leven zijn gekomen. Ook wordt er dagelijks nog altijd gebruik gemaakt van alternatieve geneeskunde
en overige niet-wetenschappelijke middelen en behandelingen waar veel geld om uitgegeven wordt
(Pigliucci & Boudry, 2013).
Het oplossen van het demarcatieprobleem heeft dus een groot belang. In dit essay zal hierom
antwoord worden gezocht op de vraag: waar ligt de scheidslijn tussen wetenschap en
pseudowetenschap? Er bestaat geen duidelijke scheidslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap.
Deze stelling zal met een drietal voorargumenten worden ondersteund. Daarnaast komen er tweetal
tegenargumenten aan bod en wordt de houdbaarheid van de stelling geëvalueerd. Tot slot eindigt het
essay met een conclusie.
Argumentatie
Ten eerste hebben wetenschap en pseudowetenschap niet een concrete betekenis gehad
volgens de wetenschappers over de jaren heen. Dit zorgt ervoor dat ook de demarcatie verschillend is
volgens de wetenschappers en in verschillende criteria. Zo is wetenschap volgens McComas en Wang
(1998) een activiteit om een valide en betrouwbare generalisaties en verklaringen te ondernemen die
beschikbaar is voor iedereen om op antwoorden te komen op vragen omtrent onze natuurlijke wereld.
Volgens Einstein (1940) is wetenschap een poging om compatibiliteit te bieden tussen sensorische data
(percepties) en staat volledig los van reguliere en logische denken. Zo is wetenschap volgens Russel
(1997) een poging om achter de feiten te komen over de wereld door te observeren en te redeneren om
dan regels te ontdekken die deze feiten met elkaar verbinden. Dankzij deze verschillende definities en
benaderingen, zijn er verschillende ontwikkelingen geweest in de wetenschap die nieuwe inzichten met
zich mee hebben gebracht (Bicer & Ercan Yalman, 2021). Op deze manier is het hebben van een scherpe
demarcatie onmogelijk aangezien er zoveel criteria bestaan in de wetenschap.
Ten tweede is het onhaalbaar om dezelfde demarcatie te hanteren voor alle
wetenschapsgebieden. Dit verklaart waarom er in de eerste instantie een onderscheid wordt gemaakt
tussen ‘zachte’ en ‘harde’ wetenschap met ieder eigen onderzoeksmethoden en wetenschappelijke
methodes. Voorbeelden zijn verschillen tussen geesteswetenschappen zoals filosofie, linguïstiek en
geschiedenis die fundamenteel anders werden beschouwd als de empirische wetenschappen waarbij
ervaring en perceptie hypotheses bevestigen of rechtvaardigen (Dooremalen et al., 2007). Uit een Grieks
Waar ligt de scheidslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap?
Open Universiteit
Studentnummer:
E-mailadres:
Cursus: Wetenschapsfilosofie (PB1302)
Inleiding
, Het demarcatiedebat is een dispuut in de wetenschapsfilosofie dat draait om de vraag of er een
objectieve scheidslijn bestaat tussen wetenschap en pseudowetenschap. Pseudowetenschappelijke
claims zijn claims die onterecht een beroep doen op wetenschappelijke onderbouwing. Ze lijken
gebaseerd te zijn op objectieve en methodologisch juist uitgevoerde en beschreven wetenschappelijke
waarnemingen maar zijn dat niet (Finn et al., 2005).
Het verschil is moeilijk te zien tussen wetenschap en pseudowetenschap vooral voor de
maatschappij. Hierdoor is de kans groot dat er verkeerde informatie wordt verspreidt en mensen mis
geïnformeerd raken. In bepaalde gevallen is dit minder schadelijk zoals bij het lezen van een horoscoop
en dergelijke. Aan de andere hand zijn er ook gevallen waarbij pseudowetenschap heel schadelijk kan
uitpakken voor de bevolking. Voorbeelden zijn complottheorieën over aids waarbij talloze mensen om
het leven zijn gekomen. Ook wordt er dagelijks nog altijd gebruik gemaakt van alternatieve geneeskunde
en overige niet-wetenschappelijke middelen en behandelingen waar veel geld om uitgegeven wordt
(Pigliucci & Boudry, 2013).
Het oplossen van het demarcatieprobleem heeft dus een groot belang. In dit essay zal hierom
antwoord worden gezocht op de vraag: waar ligt de scheidslijn tussen wetenschap en
pseudowetenschap? Er bestaat geen duidelijke scheidslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap.
Deze stelling zal met een drietal voorargumenten worden ondersteund. Daarnaast komen er tweetal
tegenargumenten aan bod en wordt de houdbaarheid van de stelling geëvalueerd. Tot slot eindigt het
essay met een conclusie.
Argumentatie
Ten eerste hebben wetenschap en pseudowetenschap niet een concrete betekenis gehad
volgens de wetenschappers over de jaren heen. Dit zorgt ervoor dat ook de demarcatie verschillend is
volgens de wetenschappers en in verschillende criteria. Zo is wetenschap volgens McComas en Wang
(1998) een activiteit om een valide en betrouwbare generalisaties en verklaringen te ondernemen die
beschikbaar is voor iedereen om op antwoorden te komen op vragen omtrent onze natuurlijke wereld.
Volgens Einstein (1940) is wetenschap een poging om compatibiliteit te bieden tussen sensorische data
(percepties) en staat volledig los van reguliere en logische denken. Zo is wetenschap volgens Russel
(1997) een poging om achter de feiten te komen over de wereld door te observeren en te redeneren om
dan regels te ontdekken die deze feiten met elkaar verbinden. Dankzij deze verschillende definities en
benaderingen, zijn er verschillende ontwikkelingen geweest in de wetenschap die nieuwe inzichten met
zich mee hebben gebracht (Bicer & Ercan Yalman, 2021). Op deze manier is het hebben van een scherpe
demarcatie onmogelijk aangezien er zoveel criteria bestaan in de wetenschap.
Ten tweede is het onhaalbaar om dezelfde demarcatie te hanteren voor alle
wetenschapsgebieden. Dit verklaart waarom er in de eerste instantie een onderscheid wordt gemaakt
tussen ‘zachte’ en ‘harde’ wetenschap met ieder eigen onderzoeksmethoden en wetenschappelijke
methodes. Voorbeelden zijn verschillen tussen geesteswetenschappen zoals filosofie, linguïstiek en
geschiedenis die fundamenteel anders werden beschouwd als de empirische wetenschappen waarbij
ervaring en perceptie hypotheses bevestigen of rechtvaardigen (Dooremalen et al., 2007). Uit een Grieks
