Week 4
Hoorcollege 4A
Samenvatting IV en V (Handboek erfrecht)
Samenvatting V (Syllabus)
Vonnis Uitoefening wilsrechten
Arrest De visser-Harms
Hoofdstuk IV Het erfrecht bij versterf; de wettelijke verdeling
De erflater kan bij uiterste wilsbeschikking bepalen dat een stiefkind in de wettelijke
verdeling wordt betrokken. De afstammelingen van dat stiefkind worden dan in beginsel bij
wege van plaatsvervulling geroepen, zie art. 4:27 BW. Het betrokken stiefkind is geen
legitimaris, zie art. 4:63 lid 2 BW. Het optreden van het stiefkind als erfgenaam heeft echter
wel invloed op de omvang van het erfdeel van de eigen kinderen.
De in de verdeling betrokken goederen. Art. 4:182 BW geeft als algemene regel dat de
erfgenamen de erflater opvolgen ‘in zijn voor overgang vatbare rechten en in zijn bezit en
houderschap’.
Draagplicht. De erfgenamen treden gezamenlijk in de plaats van de erflater/schuldenaar. De
voldoening van de schulden van de nalatenschap komt echter ‘’voor rekening van’’ de
echtgenoot, zie art. 4:13 lid 2 BW. De vordering van een kind wordt berekend in het saldo
van de nalatenschap. Zij is gelijk aan de waarde van het erfdeel van het kind, zie art. 4:13
lid 3 BW. Iedere erfgenaam draagt op die wijze voor zijn aandeel in de schulden.
Aansprakelijkheid. Bij deelbare prestaties zijn de erfgenamen niet voor gelijke delen maar
evenredig aan hun erfdeel aansprakelijk. Dat wijkt af van de hoofdregel van art. 6:6 lid 1
BW. Kinderen zijn ook aansprakelijk, maar kunnen dit afweren met een verwijzing naar de
echtgenoot van de erflater.
Verhaalbaarheid (uitwinning). Voor uitwinning zijn vatbaar, zie art. 4:13 lid 3 BW:
De aan de kinderen toebedeelde geldvordering;
De goederen die zijn betaald of overgedragen ter vermindering van de geldvordering,
waaronder begrepen een overdracht ingevolge de uitoefening van een wilsrecht.
Tenzij het kind goederen van de echtgenoot aanwijst die voldoende verhaal bieden.
Ongedaanmaking geschiedt door het afleggen van een verklaring bij notariële akte binnen
drie maanden vanaf de dag waarop de nalatenschap is opengevallen. De rechtszekerheid is
gediend met een korte (verval)termijn. Gedeeltelijke ongedaanmaking is niet mogelijk. Dit is
dwingend recht.
Gevolgen van ongedaanmaking. De ongedaanmaking heeft terugwerkende kracht, zie art.
4:18 lid 2 BW. In zoverre is een vergelijking met verwerping op haar plaats. De
terugwerkende kracht leidt ertoe dat beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van de
nalatenschap behorende goederen verkeert in onbevoegdheid.
Ouderlijke boedelverdeling (OBV). Is een verdeling van de nalatenschap in door middel van
een daarop gerichte uiterste wilsbeschikking. Als deelgenoten dienen per se alle kinderen
op te treden. De echtgenoot mag als erfgenaam in de verdeling worden betrokken, een
stiefkind niet. Het overslaan van een kind leidt tot nietigheid van de OBV. De OBV sorteert
goederenrechtelijk effect door het enkele feit van overlijden. Enige levering is niet vereist.
Aan overgangsrecht is grote behoefte voor wat de ouderlijke boedelverdeling in de zin van
art. 4:1167 BW (oud) betreft.
Hoofdstuk V Het erfrecht bij versterf; de wilsrechten
Hoorcollege 4A
Samenvatting IV en V (Handboek erfrecht)
Samenvatting V (Syllabus)
Vonnis Uitoefening wilsrechten
Arrest De visser-Harms
Hoofdstuk IV Het erfrecht bij versterf; de wettelijke verdeling
De erflater kan bij uiterste wilsbeschikking bepalen dat een stiefkind in de wettelijke
verdeling wordt betrokken. De afstammelingen van dat stiefkind worden dan in beginsel bij
wege van plaatsvervulling geroepen, zie art. 4:27 BW. Het betrokken stiefkind is geen
legitimaris, zie art. 4:63 lid 2 BW. Het optreden van het stiefkind als erfgenaam heeft echter
wel invloed op de omvang van het erfdeel van de eigen kinderen.
De in de verdeling betrokken goederen. Art. 4:182 BW geeft als algemene regel dat de
erfgenamen de erflater opvolgen ‘in zijn voor overgang vatbare rechten en in zijn bezit en
houderschap’.
Draagplicht. De erfgenamen treden gezamenlijk in de plaats van de erflater/schuldenaar. De
voldoening van de schulden van de nalatenschap komt echter ‘’voor rekening van’’ de
echtgenoot, zie art. 4:13 lid 2 BW. De vordering van een kind wordt berekend in het saldo
van de nalatenschap. Zij is gelijk aan de waarde van het erfdeel van het kind, zie art. 4:13
lid 3 BW. Iedere erfgenaam draagt op die wijze voor zijn aandeel in de schulden.
Aansprakelijkheid. Bij deelbare prestaties zijn de erfgenamen niet voor gelijke delen maar
evenredig aan hun erfdeel aansprakelijk. Dat wijkt af van de hoofdregel van art. 6:6 lid 1
BW. Kinderen zijn ook aansprakelijk, maar kunnen dit afweren met een verwijzing naar de
echtgenoot van de erflater.
Verhaalbaarheid (uitwinning). Voor uitwinning zijn vatbaar, zie art. 4:13 lid 3 BW:
De aan de kinderen toebedeelde geldvordering;
De goederen die zijn betaald of overgedragen ter vermindering van de geldvordering,
waaronder begrepen een overdracht ingevolge de uitoefening van een wilsrecht.
Tenzij het kind goederen van de echtgenoot aanwijst die voldoende verhaal bieden.
Ongedaanmaking geschiedt door het afleggen van een verklaring bij notariële akte binnen
drie maanden vanaf de dag waarop de nalatenschap is opengevallen. De rechtszekerheid is
gediend met een korte (verval)termijn. Gedeeltelijke ongedaanmaking is niet mogelijk. Dit is
dwingend recht.
Gevolgen van ongedaanmaking. De ongedaanmaking heeft terugwerkende kracht, zie art.
4:18 lid 2 BW. In zoverre is een vergelijking met verwerping op haar plaats. De
terugwerkende kracht leidt ertoe dat beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van de
nalatenschap behorende goederen verkeert in onbevoegdheid.
Ouderlijke boedelverdeling (OBV). Is een verdeling van de nalatenschap in door middel van
een daarop gerichte uiterste wilsbeschikking. Als deelgenoten dienen per se alle kinderen
op te treden. De echtgenoot mag als erfgenaam in de verdeling worden betrokken, een
stiefkind niet. Het overslaan van een kind leidt tot nietigheid van de OBV. De OBV sorteert
goederenrechtelijk effect door het enkele feit van overlijden. Enige levering is niet vereist.
Aan overgangsrecht is grote behoefte voor wat de ouderlijke boedelverdeling in de zin van
art. 4:1167 BW (oud) betreft.
Hoofdstuk V Het erfrecht bij versterf; de wilsrechten
