Hoofdstuk 2 - Het perifere zenuwstelsel
Tot het perifere zenuwstelsel behoren twaalf paar hersenzenuwen, die voor het
merendeel uit de hersenstam ontspringen, en 31 paar ruggenmergszenuwen, meestal de
spinale zenuwen genoemd, die uit het ruggenmerg ontspringen. Aan de innervatie van de
huid en het bewegingsapparaat nemen alle 31 spinale zenuwen deel, maar slechts drie
hersenzenuwen: de n. trigeminus (n. V), de n. facialis (n. VII) en de n. accessorius (n. XI).
De opbouw van het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel is opgebouwd uit twee soorten cellen: de neurogliacellen en de
zenuwcellen. De neurogliacellen zijn kleine cellen die gedurende het gehele leven het
vermogen behouden om zich te delen. De zenuwcellen kunnen, als ze eenmaal gevormd
zijn (meestal nog voor de geboorte), zich niet meer vermenigvuldigen.
Aan de zenuwcel of het neuron kan men de volgende delen onderscheiden: het cellichaam
(het soma), de dendrieten en het axon (de neuriet of de zenuwvezel). Het cellichaam is
het trofische centrum van het neuron en bestaat uit een kern (de nucleus) en het
cytoplasma (het perikaryon of het soma). De meeste neuronen hebben meerdere
dendrieten, die elk weer veelvuldig vertakken. Elk neuron heeft slechts één axon dat
echter vele zijtakken (collateralen) kan bezitten. De axonen en hun collateralen eindigen
meestal met een aantal vertakkingen die elk een eindknopje (de bouton terminal) hebben.
Via deze eindknopjes maken de zenuwvezels contact met de andere zenuwcellen. Een
dergelijk contact wordt de synaps genoemd. De axonen van de grotere zenuwcellen zijn
omgeven door een schede van myeline, die wordt gevormd door cellen van Schwann.
Door de myelineschede wordt de geleidingssnelheid van de zenuwimpulsen sterk
vergroot.
Algemeen wordt aangenomen dat alle neuronen van het zenuwstelsel afzonderlijke cellen
zijn die door middel van synapsen met elkaar in contact staan. De dendrieten en het soma
van de neuronen ontvangen de zenuwimpulsen. Deze impulsen worden vervolgens via het
axon naar andere zenuwcellen of naar andere cellen doorgezonden. De onderlinge
contacten tussen neuronen bestaan dus in meerderheid uit axodendritische en
axosomatische synapsen. Ook kunnen er andere synapsen voorkomen: axoaxonale
synapsen of dendrodendritische synapsen. De bouton terminal heeft een specialisatie (de
presynaptische membraan), het soma heeft een specialisatie (de postsynaptische
membraan) en tussen de twee membranen bevindt zich een spleet (de synapsspleet). De
impulsoverdracht vindt plaats doordat uit de synapsblaasjes, die zich in de bouton
terminal bevinden, een overdrachtsstof (de neurotransmitter) wordt vrijgemaakt. Deze
wordt uitgestort in de synapsspleet en kan door een chemische prikkeling een nieuwe
zenuwimpuls in de andere cel opwekken.
,
Tot het perifere zenuwstelsel behoren twaalf paar hersenzenuwen, die voor het
merendeel uit de hersenstam ontspringen, en 31 paar ruggenmergszenuwen, meestal de
spinale zenuwen genoemd, die uit het ruggenmerg ontspringen. Aan de innervatie van de
huid en het bewegingsapparaat nemen alle 31 spinale zenuwen deel, maar slechts drie
hersenzenuwen: de n. trigeminus (n. V), de n. facialis (n. VII) en de n. accessorius (n. XI).
De opbouw van het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel is opgebouwd uit twee soorten cellen: de neurogliacellen en de
zenuwcellen. De neurogliacellen zijn kleine cellen die gedurende het gehele leven het
vermogen behouden om zich te delen. De zenuwcellen kunnen, als ze eenmaal gevormd
zijn (meestal nog voor de geboorte), zich niet meer vermenigvuldigen.
Aan de zenuwcel of het neuron kan men de volgende delen onderscheiden: het cellichaam
(het soma), de dendrieten en het axon (de neuriet of de zenuwvezel). Het cellichaam is
het trofische centrum van het neuron en bestaat uit een kern (de nucleus) en het
cytoplasma (het perikaryon of het soma). De meeste neuronen hebben meerdere
dendrieten, die elk weer veelvuldig vertakken. Elk neuron heeft slechts één axon dat
echter vele zijtakken (collateralen) kan bezitten. De axonen en hun collateralen eindigen
meestal met een aantal vertakkingen die elk een eindknopje (de bouton terminal) hebben.
Via deze eindknopjes maken de zenuwvezels contact met de andere zenuwcellen. Een
dergelijk contact wordt de synaps genoemd. De axonen van de grotere zenuwcellen zijn
omgeven door een schede van myeline, die wordt gevormd door cellen van Schwann.
Door de myelineschede wordt de geleidingssnelheid van de zenuwimpulsen sterk
vergroot.
Algemeen wordt aangenomen dat alle neuronen van het zenuwstelsel afzonderlijke cellen
zijn die door middel van synapsen met elkaar in contact staan. De dendrieten en het soma
van de neuronen ontvangen de zenuwimpulsen. Deze impulsen worden vervolgens via het
axon naar andere zenuwcellen of naar andere cellen doorgezonden. De onderlinge
contacten tussen neuronen bestaan dus in meerderheid uit axodendritische en
axosomatische synapsen. Ook kunnen er andere synapsen voorkomen: axoaxonale
synapsen of dendrodendritische synapsen. De bouton terminal heeft een specialisatie (de
presynaptische membraan), het soma heeft een specialisatie (de postsynaptische
membraan) en tussen de twee membranen bevindt zich een spleet (de synapsspleet). De
impulsoverdracht vindt plaats doordat uit de synapsblaasjes, die zich in de bouton
terminal bevinden, een overdrachtsstof (de neurotransmitter) wordt vrijgemaakt. Deze
wordt uitgestort in de synapsspleet en kan door een chemische prikkeling een nieuwe
zenuwimpuls in de andere cel opwekken.
,
