Financieel recht: samenvatting week 4 en 5 (Hoofdlijnen Wft hoofdstuk 5)
Vergunningplicht voor beleggingsondernemingen
Verlenen van beleggingsdiensten
Art. 2:96 Wft bepaalt dat het verboden is om in Nederland zonder een daartoe door de AFM
verleende vergunning beleggingsdiensten te verlenen of beleggingsactiviteiten te verrichten.
Art. 1:1 Wft bevat een definitie van het begrip ‘verlenen van beleggingsdienst’. Nu wordt
kort ingegaan op iedere categorie.
• Beleggingsdienst a: ontvangen en doorgeven van orders van cliënten: hiermee
worden de zogenoemde ‘orderremisiers’ bedoeld. Het gaat om een natuurlijk persoon
of rechtspersoon die in de uitoefening van beroep op bedrijf een order van een
belegger ontvangt en deze vervolgens doorgeeft aan een andere
beleggingsonderneming, die de order uitvoert.
• Beleggingsdienst b: voor rekening van cliënten uitvoeren van orders:
beleggingsondernemingen die zelf de order van een cliënt met betrekking tot
financiële instrumenten uitvoeren en niet aan een andere beleggingsonderneming
doorgeven.
De beleggingsdiensten a en b worden ook wel aangeduid als execution only-diensten. De rol
van de beleggingsonderneming is beperkt tot het uitvoeren van die opdracht of het ontvangen
en doorgeven daarvan aan een andere beleggingsonderneming.
• Beleggingsdienst c: beheren van een individueel vermogen: op discretionaire
bevoegdheid voeren van het beheer over financiële instrumenten die toebehoren aan
een persoon dan wel over aan deze persoon toebehorende middelen ter belegging in
financiële instrumenten op grond van een door deze persoon gegeven opdracht. De
beleggingsonderneming beslist zelfstandig. Het gaat altijd om individueel
vermogensbeheer.
• Beleggingsdienst d: adviseren over financiële instrumenten: adviseren is in art. 1:1
Wft gedefinieerd als het in de uitoefening van beroep of bedrijf aanbevelen van een
of meer specifieke financiële instrumenten aan een bepaalde cliënt.
• Beleggingsdienst e en f: overnemen of plaatsen van financiële instrumenten met of
zonder plaatsingsgarantie: een uitgevende instelling schakelt vaak een derde partij in
voor de daadwerkelijke plaatsing van financiële instrumenten bij de beleggers. Een
onderneming treedt op als underwriter als zij de uitgevende financiële instrumenten
eerst op eigen naam en voor eigen rekening koopt van de uitgevende instelling, om
ze vervolgens door te verkopen. Een onderneming die optreedt als placement agent
neemt de financiële instrumenten niet eerst op eigen boek, maar probeert de uit te
geven financiële instrumenten als tussenpersoon bij beleggers te plaatsen. Met
plaatsingsgarantie valt onder sub e, zonder plaatsingsgarantie valt onder sub f.
Verrichten van beleggingsactiviteiten
Art. 2:96 Wft maakt een onderscheid tussen verlenen van beleggingsdiensten en het
verrichten van beleggingsactiviteiten. Het kenmerkende verschil is dat een beleggingsdienst
door de beleggingsonderneming wordt verleend ten behoeve van derden, terwijl een
beleggingsactiviteit wordt verricht door de beleggingsonderneming voor zichzelf. Het
verrichten van beleggingsactiviteiten wordt onderverdeeld in twee categorieën.
• Beleggingsactiviteit a: handelen voor eigen rekening: het met eigen kapitaal
handelen in financiële instrumenten resulterend in het uitvoeren van transacties. Een
voorbeeld is een market maker. Deze verdient aan het verschil tussen de koop- en
verkoopprijzen.
• Beleggingsactiviteit b: in de uitoefening van beroep of bedrijf exploiteren van een
multilaterale handelsfaciliteit: de exploitatie van een multilateral trading facility,
ofwel MTF, wordt aangemerkt als een beleggingsactiviteit, en daardoor dient
degene die dit exploiteert te beschikking over een vergunning als
beleggingsonderneming.
, Naast het verlenen van beleggingsdiensten en het verrichten van beleggingsactiviteiten
kunnen beleggingsondernemingen ook nevendiensten verlenen. Dit begrip is tevens
opgenomen in art. 1:1 Wft. Voor nevendiensten bestaat geen zelfstandige vergunningplicht.
Wel moet een vergunninghoudende beleggingsonderneming die voornemens is om
nevendiensten te verlenen, dit op grond van art. 2:99(5) Wft aan de AFM melden. Hierop kan
zo namelijk gedragstoezicht worden gehouden.
Territoriale afbakening
De parlementaire geschiedenis spreekt bij art. 2:96 Wft over dienstverlening op de
Nederlandse financiële markten. Hieruit volgt dat het voor de toepasselijkheid van de
verbodsbepaling van art. 2:96 Wft niet relevant is of de beleggingsonderneming in Nederland
is gevestigd. Daarnaast volgt hieruit dat een in Nederland gevestigde beleggingsonderneming
die uitsluitend diensten verleent aan cliënten in het buitenland, in beginsel niet onder de
verbodsbepaling valt. De AFM hanteert echter het criterium dat dienstverlening aan inwoners
van Nederland vergunningplichtig is. Dit wordt de initiative test genoemd.
Financiële instrumenten
Van een beleggingsdienst of beleggingsactiviteit kan alleen sprake zijn indien deze
betrekking heeft op financiële instrumenten. De klassieke financiële instrumenten zijn a t/m c:
effecten, geldmarktinstrumenten en rechten van deelneming in een beleggingsinstelling of
icbe. De afgeleide financiële instrumenten zijn d t/m j.
Uitoefening van een beroep of bedrijf
Een dienst of activiteit kwalificeert alleen als een beleggingsdienst of beleggingsactiviteit,
voor zover deze in de uitoefening van een beroep of bedrijf is verleend of verricht. De
parlementaire geschiedenis geeft enkele aanknopingspunten voor de uitleg hiervan. Zie
pagina 200 boek.
Beleggingsondernemingen met zetel buiten Nederland
De vergunningplicht die voortvloeit uit art. 2:96 Wft geldt ook voor buitenlandse
beleggingsondernemingen die in Nederland beleggingsdiensten verlenen of
beleggingsactiviteiten verrichten.
Beleggingsondernemingen met zetel in een andere lidstaat kunnen in Nederland actief zijn
zonder dat zij hoeven te beschikken over een vergunning van de AFM, indien zij beschikken
over een Europees paspoort (art. 2:98(2) Wft). Beleggingsondernemingen met zetel in een
andere lidstaat kunnen in Nederland op drie manieren actief zijn door middel van een
Europees paspoort: via een bijkantoor in Nederland, grensoverschrijdend zonder bijkantoor
door middel van het verrichten van diensten (cross border dienstverlening) en door
tussenkomst van een verbonden agent. In al deze gevallen moet de beleggingsonderneming
een notificatieprocedure doorlopen. Deze procedure is opgenomen in art. 2:100, 2:101 en
2:102 Wft.
Vergunningplicht voor beleggingsondernemingen
Verlenen van beleggingsdiensten
Art. 2:96 Wft bepaalt dat het verboden is om in Nederland zonder een daartoe door de AFM
verleende vergunning beleggingsdiensten te verlenen of beleggingsactiviteiten te verrichten.
Art. 1:1 Wft bevat een definitie van het begrip ‘verlenen van beleggingsdienst’. Nu wordt
kort ingegaan op iedere categorie.
• Beleggingsdienst a: ontvangen en doorgeven van orders van cliënten: hiermee
worden de zogenoemde ‘orderremisiers’ bedoeld. Het gaat om een natuurlijk persoon
of rechtspersoon die in de uitoefening van beroep op bedrijf een order van een
belegger ontvangt en deze vervolgens doorgeeft aan een andere
beleggingsonderneming, die de order uitvoert.
• Beleggingsdienst b: voor rekening van cliënten uitvoeren van orders:
beleggingsondernemingen die zelf de order van een cliënt met betrekking tot
financiële instrumenten uitvoeren en niet aan een andere beleggingsonderneming
doorgeven.
De beleggingsdiensten a en b worden ook wel aangeduid als execution only-diensten. De rol
van de beleggingsonderneming is beperkt tot het uitvoeren van die opdracht of het ontvangen
en doorgeven daarvan aan een andere beleggingsonderneming.
• Beleggingsdienst c: beheren van een individueel vermogen: op discretionaire
bevoegdheid voeren van het beheer over financiële instrumenten die toebehoren aan
een persoon dan wel over aan deze persoon toebehorende middelen ter belegging in
financiële instrumenten op grond van een door deze persoon gegeven opdracht. De
beleggingsonderneming beslist zelfstandig. Het gaat altijd om individueel
vermogensbeheer.
• Beleggingsdienst d: adviseren over financiële instrumenten: adviseren is in art. 1:1
Wft gedefinieerd als het in de uitoefening van beroep of bedrijf aanbevelen van een
of meer specifieke financiële instrumenten aan een bepaalde cliënt.
• Beleggingsdienst e en f: overnemen of plaatsen van financiële instrumenten met of
zonder plaatsingsgarantie: een uitgevende instelling schakelt vaak een derde partij in
voor de daadwerkelijke plaatsing van financiële instrumenten bij de beleggers. Een
onderneming treedt op als underwriter als zij de uitgevende financiële instrumenten
eerst op eigen naam en voor eigen rekening koopt van de uitgevende instelling, om
ze vervolgens door te verkopen. Een onderneming die optreedt als placement agent
neemt de financiële instrumenten niet eerst op eigen boek, maar probeert de uit te
geven financiële instrumenten als tussenpersoon bij beleggers te plaatsen. Met
plaatsingsgarantie valt onder sub e, zonder plaatsingsgarantie valt onder sub f.
Verrichten van beleggingsactiviteiten
Art. 2:96 Wft maakt een onderscheid tussen verlenen van beleggingsdiensten en het
verrichten van beleggingsactiviteiten. Het kenmerkende verschil is dat een beleggingsdienst
door de beleggingsonderneming wordt verleend ten behoeve van derden, terwijl een
beleggingsactiviteit wordt verricht door de beleggingsonderneming voor zichzelf. Het
verrichten van beleggingsactiviteiten wordt onderverdeeld in twee categorieën.
• Beleggingsactiviteit a: handelen voor eigen rekening: het met eigen kapitaal
handelen in financiële instrumenten resulterend in het uitvoeren van transacties. Een
voorbeeld is een market maker. Deze verdient aan het verschil tussen de koop- en
verkoopprijzen.
• Beleggingsactiviteit b: in de uitoefening van beroep of bedrijf exploiteren van een
multilaterale handelsfaciliteit: de exploitatie van een multilateral trading facility,
ofwel MTF, wordt aangemerkt als een beleggingsactiviteit, en daardoor dient
degene die dit exploiteert te beschikking over een vergunning als
beleggingsonderneming.
, Naast het verlenen van beleggingsdiensten en het verrichten van beleggingsactiviteiten
kunnen beleggingsondernemingen ook nevendiensten verlenen. Dit begrip is tevens
opgenomen in art. 1:1 Wft. Voor nevendiensten bestaat geen zelfstandige vergunningplicht.
Wel moet een vergunninghoudende beleggingsonderneming die voornemens is om
nevendiensten te verlenen, dit op grond van art. 2:99(5) Wft aan de AFM melden. Hierop kan
zo namelijk gedragstoezicht worden gehouden.
Territoriale afbakening
De parlementaire geschiedenis spreekt bij art. 2:96 Wft over dienstverlening op de
Nederlandse financiële markten. Hieruit volgt dat het voor de toepasselijkheid van de
verbodsbepaling van art. 2:96 Wft niet relevant is of de beleggingsonderneming in Nederland
is gevestigd. Daarnaast volgt hieruit dat een in Nederland gevestigde beleggingsonderneming
die uitsluitend diensten verleent aan cliënten in het buitenland, in beginsel niet onder de
verbodsbepaling valt. De AFM hanteert echter het criterium dat dienstverlening aan inwoners
van Nederland vergunningplichtig is. Dit wordt de initiative test genoemd.
Financiële instrumenten
Van een beleggingsdienst of beleggingsactiviteit kan alleen sprake zijn indien deze
betrekking heeft op financiële instrumenten. De klassieke financiële instrumenten zijn a t/m c:
effecten, geldmarktinstrumenten en rechten van deelneming in een beleggingsinstelling of
icbe. De afgeleide financiële instrumenten zijn d t/m j.
Uitoefening van een beroep of bedrijf
Een dienst of activiteit kwalificeert alleen als een beleggingsdienst of beleggingsactiviteit,
voor zover deze in de uitoefening van een beroep of bedrijf is verleend of verricht. De
parlementaire geschiedenis geeft enkele aanknopingspunten voor de uitleg hiervan. Zie
pagina 200 boek.
Beleggingsondernemingen met zetel buiten Nederland
De vergunningplicht die voortvloeit uit art. 2:96 Wft geldt ook voor buitenlandse
beleggingsondernemingen die in Nederland beleggingsdiensten verlenen of
beleggingsactiviteiten verrichten.
Beleggingsondernemingen met zetel in een andere lidstaat kunnen in Nederland actief zijn
zonder dat zij hoeven te beschikken over een vergunning van de AFM, indien zij beschikken
over een Europees paspoort (art. 2:98(2) Wft). Beleggingsondernemingen met zetel in een
andere lidstaat kunnen in Nederland op drie manieren actief zijn door middel van een
Europees paspoort: via een bijkantoor in Nederland, grensoverschrijdend zonder bijkantoor
door middel van het verrichten van diensten (cross border dienstverlening) en door
tussenkomst van een verbonden agent. In al deze gevallen moet de beleggingsonderneming
een notificatieprocedure doorlopen. Deze procedure is opgenomen in art. 2:100, 2:101 en
2:102 Wft.
