samenvatting Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding

Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding – J. Spier

H1 Algemene inleiding
7. Ieder draagt zijn eigen schade, tenzij…
Het buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht kent als uitgangspunt dat ieder zijn eigen schade
draagt. Men kan echter deze schade afwentelen op anderen door eigen verzekeringen af te
sluiten. Er gelden op dit uitgangspunt belangrijke uitzonderingen:
- Wanneer iemand anders verantwoordelijk kan worden gehouden voor het ontstaan van
de schade, kan die schade op hem worden afgewenteld.

8. Over schuld, fout en risico
Er bestaan verschillende soorten van aansprakelijkheid:
- Klassieke aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatig handelen
- Aansprakelijkheid voor de fouten van anderen
- Aansprakelijkheid voor bepaalde [gebrekkige of gevaarlijke] zaken. De bezitter is dan
aansprakelijk voor bepaalde gebreken, ook al was hij niet op de hoogte van dat gebrek.

Schuld= aansprakelijkheid berust op enige vorm van verwijt t.a.v. de gedraging die schade heeft
veroorzaakt verwijtbaar onrechtmatige gedrag
Risicoaansprakelijkheid= aansprakelijkheid die niet uitsluitend is gebaseerd op tekortkomingen
in het gedrag van de aansprakelijkgestelde persoon, maar mede op bepaalde, specifieke
omschreven risico’s die voor rekening van de aansprakelijke persoon komen.

9. Doel en functie van het aansprakelijkheidsrecht
Het aansprakelijkheidsrecht is gericht op het bepalen in welke gevallen schade moet worden
verplaatst van het slachtoffer naar degene die de schade heeft berokkend of die daarvoor
verantwoordelijk is.

H2 Aansprakelijkheid voor eigen gedrag op grond van art. 6:162
14. Het wettelijk systeem
De grondslag van de schadevergoedingsplicht van art. 6:162 is de toerekenbare onrechtmatige
gedraging van een persoon= plichtverzakende gedrag.
- De verplichting tot schadevergoeding ontstaat slechts indien de schade een gevolg is
van de onrechtmatige gedraging.
o Gedraging die rechtens verboden is een doen of nalaten van gedaagde dat
rechtens achterwege had behoren te blijven.

Uit de opbouw van art. 6:162 blijkt dat uitgegaan wordt van een structureel onderscheid tussen:
- Kwalificatie van het gedrag van de dader dat als onrechtmatig moet kunnen worden
aangemerkt ‘onrechtmatigheid’
- Voorwaarden voor toerekening van dit onrechtmatige gedrag aan de persoon van de
dader ‘toerekening’

15. De onrechtmatige gedraging
Er zijn 3 algemene gronden die als onrechtmatig gedrag kunnen worden aangemerkt:
I. Inbreuk op een recht
II. Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
III. Doen of nalaten in strijd met maatschappelijke zorgvuldigheid

, Is aan de voorwaarden van één van deze gronden voldaan dan staat daarmee in beginsel de
onrechtmatigheid van de gedraging vast.
16. De toerekening
Een onrechtmatige gedraging kan aan de dader toegerekend worden als de dader schuld heeft.
- art. 6:162 lid 3 – ‘verwijtbaar’ of ‘vermijdbaar’
o Veronderstelt dat de dader toerekeningsvatbaar moet zijn!
o art. 6:165 – indien dader een geestelijke of lichamelijk tekortkoming heeft kan het
aan hem toegerekend worden.
- ‘Oorzaak welke krachtens de in het verkeer geldende opvattingen’ voor rekening van de
dader komt

Toerekenbare onrechtmatige daad (art. 6:162):
I. Gedraging is onrechtmatig
II. Toerekening aan de dader

17. Aansprakelijkheid van rechtspersonen
Handelingen van degenen die optreden als orgaan van een rechtspersoon worden gezien als
een handeling van die rechtspersoon. Als in het kader van dat optreden onrechtmatig wordt
gehandeld kan de rechtspersoon daarvoor aansprakelijk worden gesteld.
- Ook als iemand formeel niet bevoegd is om een rechtspersoon te vertegenwoordigen
kan de rechtspersoon toch voor zijn gedragingen aansprakelijk zijn.
o HR Knabbel en Babbel-arrest – dit kan het geval zijn indien die persoon een
zodanige status had dat gezegd kan worden dat de gedragingen van die persoon
met de rechtspersoon vereenzelvigd kunnen worden.

2 mogelijke gronden waarop een rechtspersoon aansprakelijk gesteld kan worden voor
onrechtmatig handelen:
I. Als door een formeel bevoegd orgaan namens de rechtspersoon onrechtmatig wordt
gehandeld.
II. Als de gedragingen van een niet-formeel bevoegd persoon toch aan die rechtspersoon
worden toegerekend, omdat zij in het maatschappelijk verkeer als gedragingen van die
rechtspersoon hebben te gelden vereenzelvingstheorie

18. De onrechtmatigheid van de gedragingen en de rechtvaardigingsgrond
art. 6:162 lid 2 bevat een voorbehoud, namelijk de mogelijke aanwezigheid van een
rechtvaardigingsgrond. Hierdoor verliest de gedraging zijn onrechtmatige karakter.

In art. 6:163 is het relativiteitsbeginsel neergelegd ondanks overtreding van een wettelijke
norm wordt toch geen aansprakelijkheid aangenomen. De overtreden norm wordt niet geacht de
belangen te beschermen die in het concrete geval geschonden zijn.

20. Onderlinge verhouding van de onrechtmatigheidscriteria
Indien niet is voldaan aan één van de gronden in art. 6:162, dan moet het gedrag beoordeeld
worden aan de hand van de vraag of er in strijd is gehandeld met ongeschreven
zorgvuldigheidsnormen.

HR Zutphense juffrouw – Juffrouw De Vries woonde boven het pakhuis van Nijhof waarin leer
was opgeslagen. Door de vorst was de waterleiding gesprongen en dreigde het leer nat te
worden. Juffrouw De Vries weigerde echter de hoofdkraan af te sluiten, omdat zij vond dat het
maar praatjes waren om haar van haar nachtrust te beroven.