Cultuur, religie, sociale steun, complexe
zorg en kwaliteit van leven
Minor GGZ-Agoog - Avans Hogeschool 2021
Inhoudsopgave
1. Religie
2. Interculturele psychiatrie
3. Sociologie
4. Psychotische stoornissen
5. De dag van de Dood
Religie en zingeving
´’Eind jaren zeventig werd het christendom minder belangrijk -> niet meer de bepalende factor´’
- Zingeving: betekenis en verbindingen maakt van een hogere macht die is gewezen op dat god
centraal staat. In het hier en nu vieren we nog steeds deze zingevingen: kerst, Pasen
- Mythen: hieruit worden steden opgericht vanuit goden, vanuit hier worden dingen verklaard
- Sagen: mensen vertellen de verhalen van de goden tegen elkaar
- Legenden: bestaande mensen zoals jezus
- Sprookjes: fantasie
Mythen (Grieken en romeinen)
- Romeinse keizers wilden verklaren waarom ze afstammen van de goden en daarom iedereen naar
ze luistert
- Theogonie: hoe de goden zijn geboren (via de wereld, hemel en onderwereld), goden maken elkaar
steeds dood en dan weer levend (broers en zussen)
Vanuit deze verhalen is het te verklaren waarom wij graan hebben of ziek worden
Van polytheïsme (meerdere goden) naar monotheïsme (één god)
Joodse monotheïsme
- Een god van Israël (andere joden zijn afgoden, dus doen er niet toe)
- Tenach: het boek van het Jodendom
- Joden zijn slaven van Egypte en gaan door Mozes naar het goede land (Israël). Adam en Eva eten
van een appel, waardoor de mensheid altijd zonde aangedaan wordt (erfzonde).
- Joden hebben nooit de behoefte gehad om de hele wereld te bekeren, omdat in de Tenach staat
dat je iedereen moet respecteren.
- Nieuwe testament (vertaald naar Grieks, toen de wereldtaal): Hebreeuwse bijbel
- Profeten: Abraham stamhoofd van de slaven, Mozes leiden ze naar Israël
- Wachten nog altijd op de Messias (redder gestuurd door god)
,Het christendom
- Oude testament: Hebreeuwse bijbel
- Nieuwe testament: het verhaal van jezus
- Jezus begint een joodse sekte door spreken, waardoor het lijkt alsof hij tegen de Romeinen is
(omdat hij wil dat alles deelt met anderen en elkaar helpt) hierdoor erfzonde (voor drie dagen naar
de hel, daarna naar god)
- Jezus is Messias
- Heilige geest: de paus (één met god, jezus -> die eenheden)
De islam
- Mohammed naar Mekka voor handel (rond 570) hij maakte de grote zwarte steen, want daar ben je
het dichts bij god
- Rond 610 begint de engel Gabriel tegen Mohammed te praten die dit opschrijft in de Koran (het
woord van god/Allah)
- Boek: Koran in het Arabisch (de taal van god), alle profeten die voorkomen in de bijbels (ook
Abram/Moses/Jezus) worden gezien als profeten maar niet als god
- Er is geen erfzonde! Redelijkheid vanuit je relatie met Allah, waarbij de zorg met je
naasten heel belangrijk is
- Twee werelden: Dar al Islam (heilige wereld) en Dar al Harb (oorlog wereld)
- Soefisme: vorm islam met minder regels, maar wel de diepe gedachtes van de Islam volgt
Confuciaanse traditie (Chinese filosofie)
- Harde kant: wet en regels door macht en straf
- Confucius: opvoeding en omgangsvormen (individueel proces) door de kosmos, hierbij zijn de
rituelen erg belangrijk
- Analecta: heilige boek
- Chinezen houden zich nog vast aan structuur, omdat ze vasthouden aan de rituelen
Het boeddhisme
- Ziel wordt besmet door omgeving
- Persoonlijke verlichting: los van de dingen die je omlaag trekken door boeddha
- Het gaat om het geestelijke, als wat materieel is bedriegt ons
- Al het leven is van belang
Het is jouw verhaal: niet van die van profeten, niet door tempels, het is wat JIJ wil doen
Religie vragen
1. Wat is de plaats van God - Hemel, Jezus Christus - Zoon van God en de Heilige geest - Geest van god in het
christendom en wat maakt de mens tot christen?
Plaats van God: hij is de schepper en heeft alles gemaakt, hij ziet alles. Het is een blijvende voorwaarde, hij
bepaalt. God is het eeuwige wezen, dat alle dingen schept en behoudt. God in persoonlijke termen, is iemand die
spreekt, ziet, hoort, handelt en liefheeft. Jezus is de zoon van God. God bestaat in 3 goddelijke entiteiten: de vader,
de zoon (Jezus) en de Heilige geest. Een christen gelooft dat hij God dient om hem te eren, en niet om daarmee
vergeving en genade te verdienen. Heilige geest is de drijvende kracht.
De traditionele indeling van de leer bestaat uit vier stukken, neem kennis van deze indeling.
- Geloof: aposyolicum: de inhoud en wijze van geloof:
- Gebod: tien geboden (leefregels) en het gebod van de liefde
- Gebed: het onze vader. Wat is bidden: god aanbidden: je relatie met god. Je erkent god, je bedankt god,
je bidt voor zieke mensen/naasten. Je belooft hem dingen.
- Sacramenten: doop(kind in de hemel), biecht, eucharistie/avondmaal, huwelijk en priesterwijding.
Communie en trouwen
, 2. Wat is de kern van het katholicisme en wat zijn de aandachtspunten voor een religieuze anamnese? Wat
is het belang van het acroniem “PRIEST”?
Kern van katholicisme: De Katholieke kerk legt de nadruk niet alleen op het gezag van de bijbel als woord
van God, maar ook op de traditie. De kerk speelt een heils bemiddelende rol tussen God en mens. Het
gebod van eenheid is het gelooft vindt binnen het katholicisme uitdrukking in de taak van de hiërarchie.
Het gaat om de levenswandel, je kan altijd opnieuw beginnen. Naastenliefde, zorg voor de ander naast je,
hemel op aarde, als dat niet lukt kan je biechten.
Aandachtspunten:
Of je naar de kerk gaat, je bid, lees je de bijbel, ben je gedoopt, heb je communie gedaan, heb je gezondigd,
biechten is katholiek.
Als je caritas na gaat, kom je in de hemel, kan niet altijd dus dat is een zonde, dan kom je de hemel niet in.
- De rol van de sacramenten in iemands leven.
- De religieuze geschiedenis van het gezins van herkomst
- De plek dit dit gebed heeft, hoe streng ben je met bidden
- Betrokken bij het reilen en zeilen van parochie doelen in het leven, bronnen van steun en vreugde,
perspectief op het leven na de dood
- Morele opvattingen.
Belang van het Acroniem ‘Priest’?
P = Priester → verantwoordelijk voor de zorg om de ziel
R = Respect → voor katholieke traditie en levensovertuiging
I - interior → innerlijke leven, geweten, wil, gebed, geloof, hoop en liefde. Hoe is het met hoop/religiebeleving.
E = exterior → uitwendige leven, goede werk, deugden, familierelaties.
S = sacramenten → de rol is belangrijk, genade, genezing, vergeving. Ben je gedoopt dan gaat het daar over.
T = treat → behandel, behandelen van anderen zoals je zelf behandeld wil worden.
Christus was een Jood. Bethlehem ligt in Israël.
3. Je kunt aangeven hoe er in verschillende protestantse stromingen aangekeken wordt tegen de geestelijke
gezondheidszorg en hoe de stromingen er ‘uitzien’ m.b.t. de scheiding: ‘hoofd en hart’?
- Gereformeerd: wantrouwend naar GGZ.
- Hervormende: vinden niet veel van GGZ, zijn in de minderheid
- Evangelisten: GGZ is goed, alles wat helpt is god.
- Protestant: minderheid, verzetten zich niet.
Hart: beleven van geloof (Evangelisten)
Hoofd: zelf nadenken en gedragsregels (Gereformeerd)
4. Ziekte houdt voor sommigen verband met de fundamentele zondigheid van dit leven, geef aan wat dit
kan betekenen voor de beleving van de cliënt m.b.t. het ziektebeeld dat hij heeft.
Ziekte is het verband met fundamentele zondigheid: de mens is altijd zondig, in de basis ben je zondig. Daar
kunnen we niks aan doen en daar worden we voor gestraft.
Betrekking ziektebeeld: ik heb gezondigd en in de basis was ik al ziek, het plan van god, je wordt passief.
zorg en kwaliteit van leven
Minor GGZ-Agoog - Avans Hogeschool 2021
Inhoudsopgave
1. Religie
2. Interculturele psychiatrie
3. Sociologie
4. Psychotische stoornissen
5. De dag van de Dood
Religie en zingeving
´’Eind jaren zeventig werd het christendom minder belangrijk -> niet meer de bepalende factor´’
- Zingeving: betekenis en verbindingen maakt van een hogere macht die is gewezen op dat god
centraal staat. In het hier en nu vieren we nog steeds deze zingevingen: kerst, Pasen
- Mythen: hieruit worden steden opgericht vanuit goden, vanuit hier worden dingen verklaard
- Sagen: mensen vertellen de verhalen van de goden tegen elkaar
- Legenden: bestaande mensen zoals jezus
- Sprookjes: fantasie
Mythen (Grieken en romeinen)
- Romeinse keizers wilden verklaren waarom ze afstammen van de goden en daarom iedereen naar
ze luistert
- Theogonie: hoe de goden zijn geboren (via de wereld, hemel en onderwereld), goden maken elkaar
steeds dood en dan weer levend (broers en zussen)
Vanuit deze verhalen is het te verklaren waarom wij graan hebben of ziek worden
Van polytheïsme (meerdere goden) naar monotheïsme (één god)
Joodse monotheïsme
- Een god van Israël (andere joden zijn afgoden, dus doen er niet toe)
- Tenach: het boek van het Jodendom
- Joden zijn slaven van Egypte en gaan door Mozes naar het goede land (Israël). Adam en Eva eten
van een appel, waardoor de mensheid altijd zonde aangedaan wordt (erfzonde).
- Joden hebben nooit de behoefte gehad om de hele wereld te bekeren, omdat in de Tenach staat
dat je iedereen moet respecteren.
- Nieuwe testament (vertaald naar Grieks, toen de wereldtaal): Hebreeuwse bijbel
- Profeten: Abraham stamhoofd van de slaven, Mozes leiden ze naar Israël
- Wachten nog altijd op de Messias (redder gestuurd door god)
,Het christendom
- Oude testament: Hebreeuwse bijbel
- Nieuwe testament: het verhaal van jezus
- Jezus begint een joodse sekte door spreken, waardoor het lijkt alsof hij tegen de Romeinen is
(omdat hij wil dat alles deelt met anderen en elkaar helpt) hierdoor erfzonde (voor drie dagen naar
de hel, daarna naar god)
- Jezus is Messias
- Heilige geest: de paus (één met god, jezus -> die eenheden)
De islam
- Mohammed naar Mekka voor handel (rond 570) hij maakte de grote zwarte steen, want daar ben je
het dichts bij god
- Rond 610 begint de engel Gabriel tegen Mohammed te praten die dit opschrijft in de Koran (het
woord van god/Allah)
- Boek: Koran in het Arabisch (de taal van god), alle profeten die voorkomen in de bijbels (ook
Abram/Moses/Jezus) worden gezien als profeten maar niet als god
- Er is geen erfzonde! Redelijkheid vanuit je relatie met Allah, waarbij de zorg met je
naasten heel belangrijk is
- Twee werelden: Dar al Islam (heilige wereld) en Dar al Harb (oorlog wereld)
- Soefisme: vorm islam met minder regels, maar wel de diepe gedachtes van de Islam volgt
Confuciaanse traditie (Chinese filosofie)
- Harde kant: wet en regels door macht en straf
- Confucius: opvoeding en omgangsvormen (individueel proces) door de kosmos, hierbij zijn de
rituelen erg belangrijk
- Analecta: heilige boek
- Chinezen houden zich nog vast aan structuur, omdat ze vasthouden aan de rituelen
Het boeddhisme
- Ziel wordt besmet door omgeving
- Persoonlijke verlichting: los van de dingen die je omlaag trekken door boeddha
- Het gaat om het geestelijke, als wat materieel is bedriegt ons
- Al het leven is van belang
Het is jouw verhaal: niet van die van profeten, niet door tempels, het is wat JIJ wil doen
Religie vragen
1. Wat is de plaats van God - Hemel, Jezus Christus - Zoon van God en de Heilige geest - Geest van god in het
christendom en wat maakt de mens tot christen?
Plaats van God: hij is de schepper en heeft alles gemaakt, hij ziet alles. Het is een blijvende voorwaarde, hij
bepaalt. God is het eeuwige wezen, dat alle dingen schept en behoudt. God in persoonlijke termen, is iemand die
spreekt, ziet, hoort, handelt en liefheeft. Jezus is de zoon van God. God bestaat in 3 goddelijke entiteiten: de vader,
de zoon (Jezus) en de Heilige geest. Een christen gelooft dat hij God dient om hem te eren, en niet om daarmee
vergeving en genade te verdienen. Heilige geest is de drijvende kracht.
De traditionele indeling van de leer bestaat uit vier stukken, neem kennis van deze indeling.
- Geloof: aposyolicum: de inhoud en wijze van geloof:
- Gebod: tien geboden (leefregels) en het gebod van de liefde
- Gebed: het onze vader. Wat is bidden: god aanbidden: je relatie met god. Je erkent god, je bedankt god,
je bidt voor zieke mensen/naasten. Je belooft hem dingen.
- Sacramenten: doop(kind in de hemel), biecht, eucharistie/avondmaal, huwelijk en priesterwijding.
Communie en trouwen
, 2. Wat is de kern van het katholicisme en wat zijn de aandachtspunten voor een religieuze anamnese? Wat
is het belang van het acroniem “PRIEST”?
Kern van katholicisme: De Katholieke kerk legt de nadruk niet alleen op het gezag van de bijbel als woord
van God, maar ook op de traditie. De kerk speelt een heils bemiddelende rol tussen God en mens. Het
gebod van eenheid is het gelooft vindt binnen het katholicisme uitdrukking in de taak van de hiërarchie.
Het gaat om de levenswandel, je kan altijd opnieuw beginnen. Naastenliefde, zorg voor de ander naast je,
hemel op aarde, als dat niet lukt kan je biechten.
Aandachtspunten:
Of je naar de kerk gaat, je bid, lees je de bijbel, ben je gedoopt, heb je communie gedaan, heb je gezondigd,
biechten is katholiek.
Als je caritas na gaat, kom je in de hemel, kan niet altijd dus dat is een zonde, dan kom je de hemel niet in.
- De rol van de sacramenten in iemands leven.
- De religieuze geschiedenis van het gezins van herkomst
- De plek dit dit gebed heeft, hoe streng ben je met bidden
- Betrokken bij het reilen en zeilen van parochie doelen in het leven, bronnen van steun en vreugde,
perspectief op het leven na de dood
- Morele opvattingen.
Belang van het Acroniem ‘Priest’?
P = Priester → verantwoordelijk voor de zorg om de ziel
R = Respect → voor katholieke traditie en levensovertuiging
I - interior → innerlijke leven, geweten, wil, gebed, geloof, hoop en liefde. Hoe is het met hoop/religiebeleving.
E = exterior → uitwendige leven, goede werk, deugden, familierelaties.
S = sacramenten → de rol is belangrijk, genade, genezing, vergeving. Ben je gedoopt dan gaat het daar over.
T = treat → behandel, behandelen van anderen zoals je zelf behandeld wil worden.
Christus was een Jood. Bethlehem ligt in Israël.
3. Je kunt aangeven hoe er in verschillende protestantse stromingen aangekeken wordt tegen de geestelijke
gezondheidszorg en hoe de stromingen er ‘uitzien’ m.b.t. de scheiding: ‘hoofd en hart’?
- Gereformeerd: wantrouwend naar GGZ.
- Hervormende: vinden niet veel van GGZ, zijn in de minderheid
- Evangelisten: GGZ is goed, alles wat helpt is god.
- Protestant: minderheid, verzetten zich niet.
Hart: beleven van geloof (Evangelisten)
Hoofd: zelf nadenken en gedragsregels (Gereformeerd)
4. Ziekte houdt voor sommigen verband met de fundamentele zondigheid van dit leven, geef aan wat dit
kan betekenen voor de beleving van de cliënt m.b.t. het ziektebeeld dat hij heeft.
Ziekte is het verband met fundamentele zondigheid: de mens is altijd zondig, in de basis ben je zondig. Daar
kunnen we niks aan doen en daar worden we voor gestraft.
Betrekking ziektebeeld: ik heb gezondigd en in de basis was ik al ziek, het plan van god, je wordt passief.
