Remco van der Schoot
CRISIS
, CRISIS
INHOUDSOPGAVE
Crisisbeheersing: ..................................................................................................................................................... 3
Leerdoelen .......................................................................................................................................................... 3
1. Je kent de wettelijke taken van de veiligheidsregio inzake crisisbeheersing. ..................................... 3
2. Je kunt de verschillende actoren benoemen die een rol kunnen spelen bij de regionale
crisisbeheersing en kan uitleggen via welke afgestemde processen deze samenwerken. ..................... 5
3. Je kunt beschrijven hoe de hoofdstructuur van de crisisbeheersing is vormgegeven in Nederland
op regionaal en nationaal niveau. ............................................................................................................... 8
4. Je kunt uitleggen hoe de opschaling in de crisisbeheersing volgens de GRIP -procedure tot stand
komt en welke crisisteams daar op welk niveau bij betrokken zijn. ...................................................... 11
6. Je kunt voorbeelden geven van sociaal-psychologische factoren die van invloed zijn op de
crisisbesluitvorming. ................................................................................................................................... 15
Risicomanagement ................................................................................................................................................ 19
Leerdoelen ........................................................................................................................................................ 19
1. Je beschrijft hoe het beleid op rampenbestrijding en crisisbeheersing zich door de jaren heen
heeft ontwikkeld en hoe dit uiteindelijk heeft geleidt tot de invoering van de veiligheidsregio. ....... 19
2. Je kent het verschil tussen een klassieke ramp en een moderne crisis en kunt hier voorbeelden
van geven. .................................................................................................................................................... 20
3. Je kent de plannen die een veiligheidsregio maakt en op welke manier deze bijdragen aan het
risicomanagement. ...................................................................................................................................... 20
4. Je kent rol van de gemeente(raad) in de voorbereiding op een ramp op crisis en weet welke
bevoegdheden een burgemeester heeft. .................................................................................................. 20
5. Je kent het verschil tussen een regionale crisis en een nationale crisis en kunt hier voorbeelden
van benoemen, en hoe het regionaal risicoprofiel en het nationaal veiligheidsprofiel gebruikt
worden. ........................................................................................................................................................ 21
6. Je hebt inzicht in hoe in het bestuurlijk landschap wordt samengewerkt in ketens en netwerken
ter voorbereiding op rampen en crises. .................................................................................................... 22
7. Je beschrijft op welke manier de overheid de kwaliteit van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing borgt en welke elementen daarbij belangrijk zijn. ...................................................... 23
8. Je karakteriseert de verschillende risicobenaderingen, behorende bij de verschillende typen risico.
...................................................................................................................................................................... 23
9. Je hebt inzicht in de krachten die spelen rond de risicoregelreflex, en kunt deze herkennen in
casuïstiek. ..................................................................................................................................................... 24
Crisiscommunicatie ............................................................................................................................................... 26
Leerdoelen ........................................................................................................................................................ 26
1. Je kunt de transitie beschrijven die in de samenleving heeft plaatsgevonden van reputatie - naar
relatiegerichtheid. Je kunt daarbij onderscheid maken tussen de positie van publieke en private
actoren, en onderkent het verschil tussen shareholders- en stakeholdersbelangen. .......................... 26
2. Je kunt de hoofddoelen van crisiscommunicatie benoemen en beoordelen in hoeverr e ze in
concrete situaties worden gerealiseerd. ................................................................................................... 28
3. Je kunt de Wet van Pleuris 2.0 uitleggen en toepassen, en op die manier uitspra ken doen over de
(vermoedelijke) impact van een crisis of minicrisis. ................................................................................ 28
4. Je kunt het belang van vertrouwen aan de hand van de indicatoren betrouwbaarheid en
geloofwaardigheid, uitleggen en toepassen. ............................................................................................ 29
REMCO VAN DER SCHOOT 1
, CRISIS
5. Je kunt vuistregels opstellen voor adequate respons in bepaalde crisissituaties. ............................ 29
6. Je kunt voor de crisiscommunicatie de rollen (onder)scheiden binnen de driehoek
gemeente/OM/politie en ook die van andere actoren. ........................................................................... 30
7. (GEEN LEERDOEL, MAAR WEL BELANGRIJK).......................................................................................... 30
Overige informatie .......................................................................................................................................... 35
Zelfredzaamheid ............................................................................................................................................ 36
Soorten rampen en crises .............................................................................................................................. 38
Verschillende media-kanalen ........................................................................................................................ 40
Typering van risico’s ...................................................................................................................................... 41
Typering en duiding van crises ...................................................................................................................... 42
Risicocommunicatie ...................................................................................................................................... 42
REMCO VAN DER SCHOOT 2
, CRISIS
CRISISBEHEERSING:
LEERDOELEN
1. JE KENT DE WETTELIJKE TAKEN VAN DE VEILIGHEIDSREGIO INZAKE CRISISBEHEERSING.
De wettelijke taken:
De wettelijke taken zijn verankerd in drie onderliggende besluiten:
- Wet Veiligheidsregio;
o (samenvoeging en vervanging van: de Wet rampen en zware ongevallen, de Brandweerwet
1985, de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en de Wet
ambulancevervoer);
- Het ontwerp van het Besluit veiligheidsregio’s;
- Het ontwerp van het Besluit personeel veiligheidsregio’s.
Taken van de veiligheidsregio:
- Inventarisatie van risico’s van branden, rampen en crises;
- De voorbereiding op de bestrijding van branden en de organisatie van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing;
- Het in stand houden van een brandweer;
- Het in stand houden van een Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) die zorg
draagt voor de coördinatie, aansturing en regie van geneeskundige hulpverlening en de advisering van
andere overheden en organisaties op dat gebied;
- Het voorzien in de meldkamerfunctie.
Een cruciale rol van de veiligheidsregio is het maken van relaties om tijdens een crisis de samenwerking zo
goed mogelijk te laten verlopen (netwerkorganisatie).
De inspectie van Veiligheid en Justitie ziet toe op de kwaliteit van de veiligheidsregio’s. Dit gebeurt aan
de hand van een ‘Staat van de rampenbestrijding’ uit te brengen om de drie jaar.
Planvorming:
Het bestuur van de VR stelt een aantal beleidsdocumenten vast:
- Risicoprofiel: Inventarisatie en analyse van aanwezige risico’s, inclusief relevante risico’s uit
aangrenzende gebieden. (De basis voor het beleidsplan.)
- Beleidsplan: Beleid voor de meerjarige uitvoering van de opgedragen taken. Risicoprofiel vormt de
basis. Haalplicht bij de gemeenteraad en crisispartners.
- Crisisplan: Operationeel plan dat de generieke aanpak van rampen en crises in de regio beschrijft.
- Rampbestrijdingsplan: Operationeel plan waarin de aanpak van concrete rampsituaties voor specifieke
inrichtingen beschreven staan.
Met als doel:
- Planvorming is geconcentreerd op regionaal niveau.
- Planvorming dient om de organisaties in te richten en strategische keuzes te laten maken.
Regionaal risicoprofiel
De veiligheidsregio stelt 1x per vier jaar een risicoprofiel op. Een risicoprofiel bestaat uit:
1. Risico-inventarisatie;
o Alle risicolocaties en de soorten branden, rampen of crises.
2. Risicoanalyse;
o Vergelijking en interpretatie van de informatie die uit de risico-inventarisatie voort komt.
3. Formulering van ambities;
o Gewenste en benodigde voorbereiding, organisatie en prestaties van de rampenbestrijdings-
en crisisbeheersingsorganisatie;
Keuze in samenwerkingspartners
REMCO VAN DER SCHOOT 3
CRISIS
, CRISIS
INHOUDSOPGAVE
Crisisbeheersing: ..................................................................................................................................................... 3
Leerdoelen .......................................................................................................................................................... 3
1. Je kent de wettelijke taken van de veiligheidsregio inzake crisisbeheersing. ..................................... 3
2. Je kunt de verschillende actoren benoemen die een rol kunnen spelen bij de regionale
crisisbeheersing en kan uitleggen via welke afgestemde processen deze samenwerken. ..................... 5
3. Je kunt beschrijven hoe de hoofdstructuur van de crisisbeheersing is vormgegeven in Nederland
op regionaal en nationaal niveau. ............................................................................................................... 8
4. Je kunt uitleggen hoe de opschaling in de crisisbeheersing volgens de GRIP -procedure tot stand
komt en welke crisisteams daar op welk niveau bij betrokken zijn. ...................................................... 11
6. Je kunt voorbeelden geven van sociaal-psychologische factoren die van invloed zijn op de
crisisbesluitvorming. ................................................................................................................................... 15
Risicomanagement ................................................................................................................................................ 19
Leerdoelen ........................................................................................................................................................ 19
1. Je beschrijft hoe het beleid op rampenbestrijding en crisisbeheersing zich door de jaren heen
heeft ontwikkeld en hoe dit uiteindelijk heeft geleidt tot de invoering van de veiligheidsregio. ....... 19
2. Je kent het verschil tussen een klassieke ramp en een moderne crisis en kunt hier voorbeelden
van geven. .................................................................................................................................................... 20
3. Je kent de plannen die een veiligheidsregio maakt en op welke manier deze bijdragen aan het
risicomanagement. ...................................................................................................................................... 20
4. Je kent rol van de gemeente(raad) in de voorbereiding op een ramp op crisis en weet welke
bevoegdheden een burgemeester heeft. .................................................................................................. 20
5. Je kent het verschil tussen een regionale crisis en een nationale crisis en kunt hier voorbeelden
van benoemen, en hoe het regionaal risicoprofiel en het nationaal veiligheidsprofiel gebruikt
worden. ........................................................................................................................................................ 21
6. Je hebt inzicht in hoe in het bestuurlijk landschap wordt samengewerkt in ketens en netwerken
ter voorbereiding op rampen en crises. .................................................................................................... 22
7. Je beschrijft op welke manier de overheid de kwaliteit van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing borgt en welke elementen daarbij belangrijk zijn. ...................................................... 23
8. Je karakteriseert de verschillende risicobenaderingen, behorende bij de verschillende typen risico.
...................................................................................................................................................................... 23
9. Je hebt inzicht in de krachten die spelen rond de risicoregelreflex, en kunt deze herkennen in
casuïstiek. ..................................................................................................................................................... 24
Crisiscommunicatie ............................................................................................................................................... 26
Leerdoelen ........................................................................................................................................................ 26
1. Je kunt de transitie beschrijven die in de samenleving heeft plaatsgevonden van reputatie - naar
relatiegerichtheid. Je kunt daarbij onderscheid maken tussen de positie van publieke en private
actoren, en onderkent het verschil tussen shareholders- en stakeholdersbelangen. .......................... 26
2. Je kunt de hoofddoelen van crisiscommunicatie benoemen en beoordelen in hoeverr e ze in
concrete situaties worden gerealiseerd. ................................................................................................... 28
3. Je kunt de Wet van Pleuris 2.0 uitleggen en toepassen, en op die manier uitspra ken doen over de
(vermoedelijke) impact van een crisis of minicrisis. ................................................................................ 28
4. Je kunt het belang van vertrouwen aan de hand van de indicatoren betrouwbaarheid en
geloofwaardigheid, uitleggen en toepassen. ............................................................................................ 29
REMCO VAN DER SCHOOT 1
, CRISIS
5. Je kunt vuistregels opstellen voor adequate respons in bepaalde crisissituaties. ............................ 29
6. Je kunt voor de crisiscommunicatie de rollen (onder)scheiden binnen de driehoek
gemeente/OM/politie en ook die van andere actoren. ........................................................................... 30
7. (GEEN LEERDOEL, MAAR WEL BELANGRIJK).......................................................................................... 30
Overige informatie .......................................................................................................................................... 35
Zelfredzaamheid ............................................................................................................................................ 36
Soorten rampen en crises .............................................................................................................................. 38
Verschillende media-kanalen ........................................................................................................................ 40
Typering van risico’s ...................................................................................................................................... 41
Typering en duiding van crises ...................................................................................................................... 42
Risicocommunicatie ...................................................................................................................................... 42
REMCO VAN DER SCHOOT 2
, CRISIS
CRISISBEHEERSING:
LEERDOELEN
1. JE KENT DE WETTELIJKE TAKEN VAN DE VEILIGHEIDSREGIO INZAKE CRISISBEHEERSING.
De wettelijke taken:
De wettelijke taken zijn verankerd in drie onderliggende besluiten:
- Wet Veiligheidsregio;
o (samenvoeging en vervanging van: de Wet rampen en zware ongevallen, de Brandweerwet
1985, de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en de Wet
ambulancevervoer);
- Het ontwerp van het Besluit veiligheidsregio’s;
- Het ontwerp van het Besluit personeel veiligheidsregio’s.
Taken van de veiligheidsregio:
- Inventarisatie van risico’s van branden, rampen en crises;
- De voorbereiding op de bestrijding van branden en de organisatie van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing;
- Het in stand houden van een brandweer;
- Het in stand houden van een Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) die zorg
draagt voor de coördinatie, aansturing en regie van geneeskundige hulpverlening en de advisering van
andere overheden en organisaties op dat gebied;
- Het voorzien in de meldkamerfunctie.
Een cruciale rol van de veiligheidsregio is het maken van relaties om tijdens een crisis de samenwerking zo
goed mogelijk te laten verlopen (netwerkorganisatie).
De inspectie van Veiligheid en Justitie ziet toe op de kwaliteit van de veiligheidsregio’s. Dit gebeurt aan
de hand van een ‘Staat van de rampenbestrijding’ uit te brengen om de drie jaar.
Planvorming:
Het bestuur van de VR stelt een aantal beleidsdocumenten vast:
- Risicoprofiel: Inventarisatie en analyse van aanwezige risico’s, inclusief relevante risico’s uit
aangrenzende gebieden. (De basis voor het beleidsplan.)
- Beleidsplan: Beleid voor de meerjarige uitvoering van de opgedragen taken. Risicoprofiel vormt de
basis. Haalplicht bij de gemeenteraad en crisispartners.
- Crisisplan: Operationeel plan dat de generieke aanpak van rampen en crises in de regio beschrijft.
- Rampbestrijdingsplan: Operationeel plan waarin de aanpak van concrete rampsituaties voor specifieke
inrichtingen beschreven staan.
Met als doel:
- Planvorming is geconcentreerd op regionaal niveau.
- Planvorming dient om de organisaties in te richten en strategische keuzes te laten maken.
Regionaal risicoprofiel
De veiligheidsregio stelt 1x per vier jaar een risicoprofiel op. Een risicoprofiel bestaat uit:
1. Risico-inventarisatie;
o Alle risicolocaties en de soorten branden, rampen of crises.
2. Risicoanalyse;
o Vergelijking en interpretatie van de informatie die uit de risico-inventarisatie voort komt.
3. Formulering van ambities;
o Gewenste en benodigde voorbereiding, organisatie en prestaties van de rampenbestrijdings-
en crisisbeheersingsorganisatie;
Keuze in samenwerkingspartners
REMCO VAN DER SCHOOT 3
